SINGAPURA, 2 Ogos — Selepas bersara, bapa kepada Joseph yang berusia 85 tahun mengisi hari-harinya dengan berenang pada waktu pagi dan menonton televisyen selama berjam-jam. 'Dia selalu berkata tiada apa-apa untuk dilakukan,' kata warga Singapura itu yang hanya dikenal dengan pseudonim Joseph kepada CNA dalam laporan yang disiarkan hari ini.
Bapa Joseph kemudiannya meninggal dunia akibat bunuh diri, menjadi sebahagian daripada kumpulan yang menurut pakar memerlukan perhatian lebih: lelaki tua.
Statistik bunuh diri di Singapura
Statistik bunuh diri terkini Singapura menunjukkan lelaki menyumbang tiga daripada empat kes bunuh diri dalam kalangan mereka yang berumur 60 tahun ke atas pada 2024, lapor CNA. Daripada 120 orang dalam kumpulan umur itu yang meninggal dunia akibat bunuh diri, 90 adalah lelaki dan 30 adalah wanita.
Merentas semua kumpulan umur, lelaki menyumbang hampir dua pertiga daripada 441 kematian akibat bunuh diri yang direkodkan pada tahun tersebut.
Faktor risiko utama
Pakar berkata lelaki tua mungkin menjadi terdedah melalui gabungan persaraan, kesihatan yang merosot, lingkaran sosial yang mengecil, dan keengganan untuk mendapatkan bantuan. Bagi ramai lelaki, kerja berkait rapat dengan identiti, rutin dan peranan mereka sebagai pencari nafkah keluarga.
Persaraan boleh membawa makna lebih daripada kehilangan pekerjaan, kerana sesetengah lelaki juga mungkin kehilangan rasa tujuan dan nilai dalam keluarga. Profesor Paulin Straughan, pengarah Pusat Penyelidikan Penuaan Berjaya di Universiti Pengurusan Singapura, berkata ramai lelaki menghabiskan sebahagian besar hidup mereka untuk fokus pada kerja sehingga tidak membina rangkaian sosial yang kukuh di luar pekerjaan.
'Jika anda tidak meluangkan masa untuk memupuk hobi dan hubungan, anda akan menghadapi dinding kosong apabila bersara kerana anda tidak melabur dengan betul dalam persediaan untuk persaraan itu,' katanya.
Kesihatan merosot menambah beban
Kesihatan yang merosot boleh menambah tekanan kerana penyakit kronik, kesakitan, kecacatan dan mobiliti yang berkurangan boleh membawa kepada kehilangan kebebasan dan rasa tujuan yang berkurangan. Dr Surej John, konsultan kanan dan ketua psikiatri di Hospital Khoo Teck Puat, berkata penyakit fizikal boleh meningkatkan risiko bunuh diri apabila digabungkan dengan kemurungan, kesunyian, kematian orang tersayang atau tekanan kewangan.
'Kesakitan kronik, kecacatan, kelemahan fizikal, gangguan deria dan penyakit progresif boleh membawa kepada kehilangan kebebasan, pengasingan sosial dan rasa tujuan hidup yang berkurangan,' katanya.
Tinggal bersama keluarga tidak cukup
Pakar juga memberi amaran bahawa tinggal bersama keluarga tidak semestinya melindungi warga tua daripada kesunyian. Bapa Joseph tinggal bersamanya selepas bersara tetapi jarang bersosial di luar rutin hariannya. Dia menolak jemputan untuk menyertai aktiviti di pusat komuniti walaupun Joseph telah berusaha membantunya bertemu orang baharu.
Pakar berkata lelaki tua juga mungkin kurang cenderung untuk bercakap secara terbuka tentang kesusahan emosi kerana ramai yang membesar dengan jangkaan yang tidak menggalakkan kelemahan. Kemurungan mungkin sebaliknya muncul melalui tidur yang tidak lena, hilang selera makan, tenaga yang rendah, mudah lupa, aduan fizikal atau perubahan tingkah laku secara tiba-tiba.
Keluarga perlu mengambil serius komen seperti 'saya beban' atau 'tiada gunanya lagi', serta tanda-tanda termasuk penarikan diri daripada pergaulan, mengabaikan penjagaan diri dan hilang minat dalam aktiviti yang biasa digemari.
Program berasaskan aktiviti
Pakar berkata program yang dibina di sekitar aktiviti praktikal, hobi dan kemahiran berkongsi mungkin membantu lelaki tua berhubung secara lebih semula jadi berbanding kumpulan sokongan tradisional. Aktiviti seperti pertukangan kayu, membaiki basikal, sukarelawan dan mentor boleh memberi peluang kepada lelaki tua untuk membina persahabatan sambil mengekalkan rasa tujuan.
Cabaran penuaan di Malaysia
Pengalaman Singapura mungkin juga relevan secara lebih luas memandangkan Malaysia menghadapi populasi yang menua dengan cepat. Jabatan Perangkaan Malaysia berkata kadar penduduk berumur 65 tahun ke atas meningkat kepada 8.4 peratus tahun ini daripada 8.0 peratus tahun lalu.
Sebanyak 12 negeri di Malaysia telah mencapai status menua selepas kadar penduduk berumur 65 tahun ke atas melebihi tujuh peratus daripada populasi mereka. Perak mencatatkan kadar tertinggi warga tua di negara ini pada 10.8 peratus, diikuti Sarawak dan Kedah masing-masing 9.7 peratus, manakala Pulau Pinang dan Perlis masing-masing 8.8 peratus.
Kerajaan telah menetapkan penuaan sebagai tonggak utama di bawah Rancangan Malaysia Ke-13 dan sedang mengenal pasti projek perintis untuk menangani cabaran fiskal, penjagaan dan cabaran lain yang timbul daripada populasi yang lebih tua.
'Sebab itu kita perlu menangani cabaran populasi menua secara lebih holistik supaya ia tidak menjadi beban,' kata Menteri Ekonomi Akmal Nasrullah Mohd Nasir semalam.
