Trump Isyaratkan Perang Iran Bakal Berakhir, Operasi 'Sangat Lengkap'
Presiden Amerika Syarikat Donald Trump telah memberikan petunjuk buat pertama kali bahawa operasi ketenteraan AS di Iran mungkin akan berakhir tidak lama lagi, dengan menyatakan perang itu "sangat lengkap" dan maju lebih awal daripada jadual yang ditetapkan.
Kenyataan Trump dan Kesan Pasaran
Dalam temu bual telefon dengan CBS News, Trump berkata, "Saya rasa perang ini sangat lengkap, hampir keseluruhannya. Mereka tidak mempunyai tentera laut, tiada komunikasi, mereka tidak mempunyai tentera udara." Beliau mengulangi penilaian kerosakan pertempuran yang telah diberikan pada hari-hari sebelumnya.
Trump memberitahu penyiar AS itu bahawa Amerika Syarikat berada "sangat jauh" di hadapan daripada kerangka masa awal yang dinyatakan untuk perang selama empat atau lima minggu. Beliau dijadualkan mengadakan sidang media tidak lama lagi sekitar jam 5.30 petang di dewan bola sepak kelab golf Doral berhampiran Miami.
Walaupun kekurangan butiran mengenai sebarang penyelesaian kepada konflik yang masih marak di Timur Tengah, Wall Street melonjak ke wilayah positif pada hari Isnin selepas kenyataan Trump. Ini berlaku walaupun perang telah menyebabkan pasaran saham merosot dan harga minyak melonjak sekali lagi pada hari Isnin.
Serangan Iran dan Kesan Global
Pada hari pertama berkuasa untuk anak lelaki berusia 56 tahun kepada pemimpin terbunuh Ali Khamenei, tentera Iran melancarkan gelombang baru serangan peluru berpandu dan dron ke atas Arab Saudi, Bahrain, Qatar, UAE dan Israel. Satu lagi peluru berpandu juga dilancarkan ke arah Turki, ahli Nato, kejadian kedua dalam tempoh lima hari, dengan pertahanan udara pakatan itu memintasnya sebelum ia dapat mencapai sasaran.
Dengan Selat Hormuz di luar Iran disekat untuk hampir semua kapal tangki minyak, harga kontrak minyak mentalah melonjak melebihi AS$100 setong pada hari Isnin – tahap tertinggi sejak pencerobohan Rusia ke Ukraine pada 2022 – sebelum menurun sedikit.
Presiden Perancis Emmanuel Macron berkata bahawa negaranya dan sekutunya sedang mengusahakan misi "semata-mata pertahanan" untuk membuka semula selat itu, di mana hampir 20% minyak mentalah dunia biasanya transit. Misi itu bertujuan untuk mengiringi kapal "selepas berakhirnya fasa paling panas konflik", tetapi pakar mengatakan ia bermakna meletakkan kapal tentera laut berisiko tembakan masuk dari pantai Iran berhampiran.
Reaksi dan Risiko Ekonomi
Kamal Kharazi, penasihat dasar luar kepada pemimpin tertinggi Iran, memberitahu CNN bahawa Tehran mengira bahawa "tekanan ekonomi akan dipertingkatkan sehinggakan negara lain campur tangan" untuk mengakhiri perang. Harga minyak mentalah meningkat 40-50 peratus sejak AS dan Israel melancarkan serangan ke atas Iran pada 28 Feb, manakala pasaran saham di seluruh dunia menurun, menjejaskan dana pencen dan simpanan.
Inflasi yang disebabkan oleh kejutan minyak yang berterusan juga akan menaikkan harga barang untuk pengguna di mana-mana sahaja. Barisan di stesen minyak telah dilihat sejauh Vietnam dan Filipina apabila pemandu menjangkakan harga yang lebih tinggi, manakala Hungary dan Croatia di EU mengumumkan had harga bahan api.
Perkembangan Politik dan Ketenteraan
Iran menghadapi serangan berterusan AS dan Israel selepas Majlis Pakar, badan ulama tertinggi, melantik pemimpin tertinggi baharu pertama dalam tempoh 37 tahun. Media negara Iran membawa imej puluhan ribu orang meraikan pemilihan Mojtaba Khamenei di pusat Tehran pada hari Isnin, ramai membawa gambarnya.
Sekutu pemberontak Houthi Iran di Yaman dan kumpulan bersenjata Hezbollah di Lubnan berikrar kesetiaan, manakala Presiden Rusia Vladimir Putin pada hari Isnin menjanjikan "sokongan tidak berbelah bahagi". Laporan media AS yang tidak disahkan pada hujung minggu mengatakan bahawa Moscow telah menyediakan perisikan sasaran kepada tentera republik Islam itu.
Trump memberitahu akhbar New York Post beliau "tidak gembira" tentang perlantikan Khamenei, manakala kementerian luar Israel memanggilnya "penzalim". Ali Ansari, profesor sejarah Iran di Universiti St Andrews di Scotland, memberitahu AFP pemimpin tertinggi baharu itu adalah seorang garis keras yang "terlibat dalam semua penindasan paling ganas yang berlaku dalam tempoh 15-16 tahun lepas".
Risiko Minyak dan Konflik Serantau
Peniaga minyak, pembuat dasar dan bank pusat semuanya memantau Timur Tengah untuk berita mengenai infrastruktur tenaga Teluk, yang penting untuk ekonomi dunia. Kira-kira 10 kapal di dalam atau berhampiran Selat Hormuz telah diserang sejak Iran menyekat laluan air itu sebagai balasan terhadap serangan AS-Israel, kata pakar perkapalan.
Gergasi perkapalan global MSC mengumumkan bahawa ia secara rasmi menghentikan beberapa penghantaran eksport dari Teluk, bermakna barang yang duduk di atas kapal akan dibongkar. Berikutan serangan ke atas kemudahan minyak Al Ma'ameer Bahrain yang membakar api, syarikat tenaga milik negara Bapco menyertai rakan sejawatnya di Qatar dan Kuwait dalam mengisytiharkan "force majeure" – amaran bahawa peristiwa di luar kawalannya mungkin menyebabkan ia terlepas sasaran eksport.
Kementerian pertahanan Arab Saudi berkata pada hari Isnin ia telah menggagalkan serangan dron yang mensasarkan medan minyak di timur kerajaan, berhampiran sempadan Emiriah. Di Israel, kira-kira 10 letupan kedengaran di Tel Aviv selepas tentera mengumumkan ia telah mengesan peluru berpandu masuk dari Iran. Sekurang-kurangnya seorang rakyat Israel terbunuh apabila dia terkena serpihan, kata perkhidmatan kecemasan.
Perang Pelbagai Barisan dan Kesan di Lubnan
Perang pelbagai barisan juga semakin sengit di Lubnan, yang ditarik ke dalam konflik minggu lepas apabila Israel dan Hezbollah mula bertukar-tukar tembakan. Presiden Lubnan Joseph Aoun pada hari Isnin menuduh Hezbollah bekerja untuk "meruntuhkan" negara, manakala ketua blok parlimen kumpulan itu berkata ia "tidak mempunyai pilihan lain untuk memelihara maruah, kebanggaan dan harga diri selain pilihan rintangan".
Pihak berkuasa Lubnan berkata pada hari Isnin bahawa serangan Israel sejak 2 Mac telah membunuh sekurang-kurangnya 486 orang dan mencederakan sekurang-kurangnya 1,313.
