Laporan Financial Times (FT) mendedahkan bahawa Washington dan Tokyo telah campur tangan bersama untuk menyokong nilai yen buat pertama kali dalam hampir tiga dekad. Langkah ini dibuat selepas mata wang Jepun itu menjunam ke paras terlemah dalam beberapa dekad, mencetuskan kebimbangan terhadap ketidakstabilan pasaran mata wang serantau dan global.
Menurut FT, Federal Reserve Bank of New York telah menjual euro untuk membeli yen bagi pihak Perbendaharaan AS pada Jumaat lalu. Urus niaga itu dilaksanakan menerusi dua bank pelaburan utama, Goldman Sachs dan Morgan Stanley. Penglibatan Fed dalam urus niaga ini amat luar biasa kerana bank pusat AS jarang campur tangan dalam pasaran mata wang asing. Sebelum ini, tindakan seumpama itu lebih kerap dilakukan oleh bank pusat Jepun sendiri bagi mempengaruhi nilai yen.
Pilihan untuk menjual euro, bukannya dolar, bagi membeli yen turut menarik perhatian. Ia menunjukkan bahawa Fed mahu mengelakkan perubahan terlalu besar pada nilai dolar yang boleh mengganggu pasaran global. Sebaliknya, penggunaan euro dalam operasi ini memberi kesan kepada pasaran mata wang Eropah, namun pada skala yang lebih terhad.
Yen jatuh ke paras 163.24 per dolar
Kejatuhan yen ke paras 163.24 per dolar AS pada bulan lalu adalah yang paling lemah sejak 1986. Beberapa faktor utama menghimpit mata wang Jepun ini:
- Kadar faedah AS yang lebih tinggi menjadikan aset dolar lebih menarik.
- Kenaikan harga minyak meningkatkan bil import Jepun.
- Aliran keluar modal yang berterusan daripada pasaran Jepun.
Lonjakan mendadak yen minggu lalu menyebabkan dolar jatuh ke 158 yen pada satu ketika, sebelum ditutup pada 160.53 yen pada Jumaat. Pergerakan pantas ini mencetuskan spekulasi bahawa pihak berkuasa Jepun turut campur tangan, sama ada secara bersendirian atau bersama AS.
Spekulasi itu diperkukuh oleh komen Stephen Innes dari SPI Asset Management, yang berkata dalam satu ulasan: "Sama ada Tokyo benar-benar terlibat masih tidak jelas, tetapi pergerakan harga mempunyai semua ciri-ciri yang biasa."
Anggaran campur tangan mencecah RM215 bilion
Penganalisis yang dipetik FT menganggarkan bahawa campur tangan Jepun mungkin mencecah kira-kira ¥8.45 trilion, bersamaan RM215 bilion. Sementara itu, akhbar perniagaan Nikkei meletakkan jumlah itu antara ¥6 trilion dan ¥7 trilion. Perbezaan anggaran ini menunjukkan betapa sukar untuk mengukur skala sebenar operasi, lebih-lebih lagi pihak berkuasa lazimnya tidak mendedahkan campur tangan secara rasmi dengan serta-merta.
Menurut FT, ini adalah usaha bersama AS-Jepun yang pertama untuk menyokong yen sejak 1998. Tindakan ini mencerminkan kebimbangan serius kedua-dua kerajaan terhadap kejatuhan yen yang boleh menjejaskan perdagangan antarabangsa, aliran modal, serta kestabilan ekonomi global yang sedang berdepan pelbagai tekanan.
Jurang kadar faedah dan kesan carry trade
Walaupun kenaikan harga minyak dan kebimbangan terhadap hutang menjadi faktor penyumbang, punca utama kelemahan yen ialah perbezaan besar dalam kadar faedah antara Jepun dan Amerika Syarikat. Jepun mengekalkan dasar kadar faedah ultra-rendah, manakala Fed menaikkan kadar secara berturut-turut untuk mengawal inflasi. Akibatnya, pelabur meminjam yen dengan kos murah dan melabur dalam aset dolar atau mata wang lain yang memberi pulangan tinggi, satu strategi dikenali sebagai carry trade.
Amalan carry trade ini membawa kepada aliran keluar modal yang besar dari Jepun, sekaligus melemahkan yen. Dengan pasaran kini menjangkakan Fed mungkin menaikkan kadar faedah sekali lagi sebelum akhir tahun, jurang faedah tersebut dijangka terus melebar. Ini bermakna tekanan terhadap yen mungkin tidak akan reda dengan mudah, walaupun selepas campur tangan bersama.
Kelemahan yen ini memberi manfaat kepada syarikat pengeksport Jepun kerana produk mereka menjadi lebih kompetitif di pasaran global. Namun, ia turut meningkatkan kos import, terutama tenaga dan bahan makanan, yang membebankan pengguna serta meningkatkan tekanan inflasi domestik. Kesan ini boleh menimbulkan dilema kepada penggubal dasar Jepun, yang perlu mengimbangi kepentingan pengeksport dan kos sara hidup rakyat.
Selain itu, campur tangan ini memberi isyarat kepada pasaran bahawa kedua-dua negara bersedia untuk bertindak sekiranya pergerakan mata wang menjadi terlalu ekstrem. Ini mungkin membantu mengurangkan volatiliti dalam jangka pendek, tetapi pelabur tetap akan menilai semula kedudukan mereka berdasarkan data ekonomi dan dasar monetari yang akan datang.
Para pemerhati pasaran kini menunggu sebarang pengumuman atau petunjuk lanjut daripada pihak berkuasa mengenai operasi campur tangan ini. Keputusan dasar Fed pada mesyuarat akan datang akan menjadi penentu utama kepada hala tuju yen, memandangkan faktor kadar faedah merupakan pendorong paling kuat di belakang kelemahan mata wang Jepun. Campur tangan AS-Jepun ini, meskipun bersejarah, mungkin hanya penyelesaian jangka pendek kepada masalah yang lebih mendalam dalam ekonomi global.
