Keseimbangan Antara Dua Kuasa Besar
Pertubuhan Negara-Negara Asia Tenggara (ASEAN) berdepan cabaran besar dalam mengekalkan hubungan seimbang dengan Amerika Syarikat dan China. Menurut penganalisis dasar luar, ASEAN perlu mengelak daripada memihak kepada mana-mana kuasa besar kerana ia boleh menjejaskan kestabilan serantau dan kerjasama ekonomi.
Persaingan antara Washington dan Beijing semakin memuncak, terutamanya dalam bidang perdagangan, teknologi dan keselamatan. ASEAN yang terdiri daripada 10 negara anggota sering menjadi medan pertembungan kepentingan kedua-dua negara itu. Namun, dengan pendekatan neutral dan pragmatik, ASEAN boleh terus menjadi pemain penting dalam rantau ini.
Strategi Diplomasi Pragmatik
Sebagai sebuah blok, ASEAN telah lama mengamalkan prinsip 'centrality' atau kedudukan pusat dalam hal ehwal serantau. Ini bermakna ASEAN tidak mahu dikuasai oleh mana-mana kuasa besar. Sebaliknya, ia mahu menjadi platform untuk dialog dan kerjasama.
Menurut seorang pegawai kanan Kementerian Luar Negeri Malaysia yang tidak mahu dikenali, "ASEAN mesti terus memainkan peranan sebagai orang tengah yang neutral. Kita tidak boleh memilih pihak kerana sejarah dan geografi kita terikat dengan kedua-dua kuasa."
Beliau menambah bahawa hubungan ekonomi dengan China sangat penting, tetapi kerjasama keselamatan dengan AS juga tidak boleh diabaikan. Kadar perdagangan ASEAN-China mencecah AS$500 bilion pada 2025, manakala pelaburan AS di rantau ini juga signifikan.
Impak Kepada Malaysia
Sebagai negara anggota ASEAN, Malaysia turut merasai kesan persaingan ini. Pelaburan langsung asing (PDA) dari China ke Malaysia meningkat 20% pada tahun lepas, manakala AS kekal sebagai rakan dagang utama dalam sektor teknologi. Keseimbangan ini memerlukan diplomasi yang teliti.
Perdana Menteri Malaysia sebelum ini menekankan bahawa negara tidak akan terlibat dalam pakatan tentera yang boleh menjejaskan hubungan dengan China atau AS. Sebaliknya, Malaysia memberi tumpuan kepada faedah ekonomi bagi rakyat melalui dasar luar yang bebas dan aktif.
Cabaran Masa Depan
ASEAN juga perlu berdepan dengan isu Laut China Selatan yang menjadi punca ketegangan. China mendakwa hak milik wilayah yang dipertikaikan, manakala AS menyokong kebebasan pelayaran. ASEAN perlu mengurus isu ini tanpa menjejaskan perpaduan dalaman.
Penganalisis berpendapat bahawa ASEAN perlu memperkukuh kerjasama dalam bidang seperti keselamatan siber, rantaian bekalan, dan transformasi digital. Langkah ini dapat mengurangkan kebergantungan kepada mana-mana pihak dan meningkatkan daya tahan serantau.
"ASEAN mesti terus memperjuangkan kepentingan bersama, bukan kepentingan kuasa besar. Hanya dengan itu kita boleh kekal relevan dalam dunia yang semakin berpecah," kata seorang profesor hubungan antarabangsa dari Universiti Malaya.
