NGO Desak Penguatkuasaan Tembakau Berpusat Di Bawah Pihak Berkuasa Tempatan
Majlis Kawalan Tembakau Malaysia (MCTC) menggesa supaya penguatkuasaan peraturan berkaitan tembakau diselaraskan di bawah pihak berkuasa tempatan (PBT) bagi mengatasi masalah pertindihan bidang kuasa dan kekangan sumber yang wujud pada masa kini.
Fragmen Kuasa Penguatkuasaan Menyebabkan Masalah
Menurut kenyataan MCTC, kuasa penguatkuasaan tembakau kini terpecah di antara pelbagai agensi. Lembaga Kenaf dan Tembakau Negara mengurus lesen jualan runcit, Kementerian Kesihatan bertanggungjawab ke atas larangan merokok dan peraturan pengiklanan, Jabatan Kastam mengawal duti dan pengecapan cukai, manakala Perbadanan Pengurusan Sisa Pepejal dan Pembersihan Awam mengendalikan pengurusan sisa.
"Pecahan bidang kuasa ini membawa kepada pertindihan dan kekangan sumber," tegas MCTC dalam kenyataan rasmi mereka.
Penyelarasan Di Peringkat PBT Dicadangkan
NGO tersebut mencadangkan penyelarasan kuasa penguatkuasaan di peringkat PBT dengan mandat yang jelas dan sumber yang mencukupi. Pendekatan bersepadu ini dijangka dapat:
- Mengurangkan kebocoran hasil cukai
- Memerangi produk tanpa duti dibayar
- Meningkatkan pematuhan peniaga
"Penyelarasan sedemikian akan mengukuhkan keberkesanan dasar kenaikan harga, yang diperlukan untuk mencapai sasaran 'endgame' mengurangkan prevalen merokok kepada bawah 5% menjelang 2045," jelas MCTC.
Strategi Fiskal Perlu Dikekalkan
MCTC menekankan bahawa langkah fiskal seperti kenaikan cukai merupakan sebahagian daripada strategi untuk mengurangkan permintaan terhadap produk tembakau. Namun, ketiadaan semakan berkala terhadap cukai tembakau sepanjang dekad lalu menekankan keperluan strategi fiskal berterusan untuk memenuhi sasaran endgame merokok 2045.
Di bawah bajet 2026, kerajaan mengumumkan kenaikan duti eksais tembakau berkuat kuasa 1 November 2025, yang menghasilkan tambahan dua sen setiap batang rokok.
Tanggapan Salah Tentang Penyeludupan
MCTC turut menangani tanggapan bahawa kenaikan cukai secara automatik akan membawa kepada tahap penyeludupan yang lebih tinggi. Mereka merujuk laporan Bank Dunia yang mendapati perdagangan haram lebih berkait rapat dengan kelemahan dalam penguatkuasaan dan tadbir urus berbanding kadar cukai semata-mata.
"Kenaikan cukai mesti dilaksanakan seiring dengan pengukuhan kawalan rantaian bekalan dan sistem pemantauan," tegas mereka.
Cadangan penyelarasan penguatkuasaan tembakau di bawah PBT dilihat sebagai langkah penting untuk memastikan dasar kawalan tembakau negara dilaksanakan dengan lebih berkesan dan mencapai sasaran kesihatan awam yang ditetapkan.
