Mesej Awam Perlu Lebih Jelas Tentang Vape dan Rokok Elektronik
Mesej kesihatan awam tentang tembakau selama ini mudah dan berkesan: merokok membunuh. Namun, dengan evolusi produk nikotin, kekeliruan semakin meningkat sama ada alternatif seperti vape dan rokok elektronik lebih atau kurang berbahaya daripada merokok. FMT menyiasat akibat mesej yang tidak jelas dan bagaimana ia mungkin melemahkan usaha membantu perokok berhenti.
Kesan Kekeliruan Bahasa
Dr Rashidi Mohamed Pakri Mohamed dari Universiti Kebangsaan Malaysia berkata kekeliruan ini mempunyai akibat sebenar untuk perokok yang cuba berhenti. Beliau menyatakan isu utama ialah rokok mudah terbakar dan peranti vape sering dikumpulkan bersama di bawah istilah luas seperti merokok atau produk merokok alternatif, menyukarkan perokok membezakan antara risiko.
"Terdapat peningkatan bilangan orang, termasuk perokok, yang kini percaya bahawa vape sama atau lebih berbahaya daripada merokok," katanya kepada FMT.
Hayden McRobbie, penyelidik utama ketagihan tembakau, bersetuju, dengan menyatakan kajian terkini menunjukkan persepsi awam bergerak ke arah yang salah.
"Trend dalam persepsi bahaya sedang pergi ke arah yang salah. Terdapat trend peningkatan orang percaya bahawa rokok elektronik lebih berbahaya daripada merokok, dan trend penurunan orang percaya ia kurang berbahaya," kata McRobbie.
Data dan Realiti Risiko
Satu kajian yang diterbitkan dalam Jama Network Open mendapati bahawa 57% orang dewasa yang merokok di England percaya pada 2023 bahawa rokok elektronik sama atau lebih berbahaya daripada rokok. Walau bagaimanapun, menurut Pertubuhan Kesihatan Sedunia, merokok rokok merosakkan kesihatan terutamanya kerana pembakaran tembakau menghasilkan ribuan bahan kimia toksik, ratusan daripadanya diketahui berbahaya atau karsinogenik dan menyumbang kepada kanser, penyakit jantung dan keadaan paru-paru kronik.
Sementara itu, Perkhidmatan Kesihatan Kebangsaan UK menyatakan bahawa walaupun vape tidak bebas risiko, ia tidak melibatkan pembakaran dan mendedahkan pengguna kepada bahan toksik yang jauh lebih sedikit daripada asap rokok, mengakibatkan pendedahan yang lebih rendah kepada banyak toksin yang dikaitkan dengan penyakit ini.
"Bukti telah muncul dalam penerbitan terkini bahawa menggunakan rokok elektronik lebih bermanfaat daripada menggunakan terapi penggantian nikotin untuk membantu perokok berhenti merokok. Jadi ini adalah perkara yang perlu kita lihat kerana mesej mungkin tidak sejelas yang dimaksudkan kepada orang awam," kata Rashidi.
Kesan Sosioekonomi
McRobbie berkata kajian terkini juga mencadangkan bahawa salah tanggapan ini tidak diagihkan secara sama rata, dengan perokok dalam kumpulan sosioekonomi rendah lebih cenderung percaya bahawa rokok elektronik sama atau lebih berbahaya daripada tembakau mudah terbakar.
"Orang yang paling memerlukan bantuan kami, termasuk mereka dari kumpulan sosioekonomi rendah, adalah yang memegang salah tanggapan ini," katanya.
Cadangan Laluan Vape Perubatan
Rashidi berkata mesej yang lebih jelas mesti dipadankan dengan peraturan yang lebih kuat jika vape berfungsi sebagai alat berhenti merokok yang tulen. Beliau mencadangkan kerajaan mempertimbangkan membangunkan laluan vape perubatan terkawal, di mana peranti dipantau dan ditetapkan secara terkawal bukannya dijual sebagai produk rekreasi terbuka.
Di bawah model ini, rokok elektronik akan dilengkapi dengan teknologi mikro terbina dalam untuk memantau pengambilan nikotin, corak penggunaan dan pengesahan pengguna. Rashidi berkata bahawa menyepadukan sensor dan ciri sambungan, serupa dengan yang digunakan dalam elektronik pengguna, boleh mengubah peranti vape menjadi sebahagian daripada Internet Perkara Perubatan, membolehkan klinik memantau kemajuan dari jauh.
"Ini menyelesaikan kebimbangan dasar utama mengenai akses belia atau perkongsian peranti. Bergerak dari vape sistem terbuka kepada sistem gelung tertutup yang dipantau akan memberi kami data dan akauntabiliti. Ia mengubah vape dari tabiat tidak terkawal kepada strategi berhenti yang boleh diukur," katanya.
Pakar menekankan bahawa tanpa komunikasi yang jelas dan sistem terkawal, potensi vape sebagai alat berhenti merokok mungkin tidak tercapai sepenuhnya, terutamanya untuk kumpulan yang paling memerlukan bantuan. Perubahan dalam mesej awam dan pendekatan peraturan boleh membawa impak besar dalam mengurangkan kadar merokok dan meningkatkan kesihatan awam di Malaysia.
