Bekas Menteri Kesihatan, Dr Zaliha Mustafa, hari ini mempertahankan langkah kontroversi kerajaan pada tahun 2023 untuk mengecualikan cecair dan gel nikotin daripada Akta Racun 1952, dengan menyifatkannya sebagai keputusan perlu yang dibuat ketika produk vape sudah mudah diakses, terutama dalam kalangan golongan muda.
Latar Belakang Keputusan Mahkamah
Kenyataan beliau susulan keputusan Mahkamah Tinggi semalam yang membenarkan permohonan semakan kehakiman yang difailkan oleh tiga pertubuhan bukan kerajaan (NGO) berkaitan kesihatan yang mencabar pengecualian tersebut. Dr Zaliha berkata, Kementerian Kesihatan (MOH) akan merayu keputusan itu di Mahkamah Rayuan, menekankan bahawa proses undang-undang penting untuk menjelaskan skop kuasa eksekutif menteri dalam membuat keputusan dasar yang melibatkan kepentingan strategik negara.
“Memandangkan proses rayuan masih berjalan, adalah terlalu awal untuk membuat kesimpulan,” katanya dalam satu kenyataan hari ini.
Kontekstualisasi Keputusan 2023
Ahli Parlimen Sekijang itu berkata, keputusan kerajaan pada 2023 harus dilihat dalam konteks industri vape yang semakin berkembang pada masa itu, di mana produk vape nikotin sudah dijual secara terbuka walaupun terdapat sekatan undang-undang sedia ada. Menurutnya, penguatkuasaan di bawah Akta Racun 1952 semakin tidak berkesan dalam membendung penjualan produk vape secara meluas, yang kebanyakannya beredar melalui pasaran gelap tanpa kawalan atau pemantauan.
“Keputusan yang diambil pada tahun 2023 adalah langkah berani yang akhirnya berjaya melindungi keselamatan awam di bawah Akta 852 yang sedang berkuat kuasa,” katanya.
Matlamat Pengecualian
Dr Zaliha menjelaskan bahawa pengecualian itu bertujuan untuk membawa industri vape bernilai berbilion ringgit ke dalam rangka kerja terkawal supaya pihak berkuasa dapat memantau, mengenakan cukai, dan mengawal produk dengan lebih berkesan, berbanding membiarkan perdagangan terus berjalan tanpa kawalan di bawah tanah. Beliau berkata, perkara itu telah dibincangkan secara meluas di peringkat Kabinet sebelum beliau membentangkan Rang Undang-Undang Kawalan Produk Merokok untuk Kesihatan Awam di Parlimen pada Jun 2023 bagi menangani kelemahan undang-undang.
Undang-undang tersebut telah mula berkuat kuasa sebagai Akta Kawalan Produk Merokok untuk Kesihatan Awam 2024 (Akta 852), yang mengawal selia produk tembakau, peranti vape, dan cecair nikotin, serta melarang penjualan kepada bawah umur.
“Dengan Akta 852 kini beroperasi sepenuhnya, kelemahan undang-undang telah ditutup, dan Malaysia mempunyai ekosistem kawal selia yang lebih komprehensif untuk melindungi kesihatan awam dan generasi muda,” katanya.
Pengiktirafan Proses Demokrasi
Pada masa yang sama, Dr Zaliha mengakui kebimbangan yang dibangkitkan oleh kumpulan advokasi kesihatan dan berkata beliau menghormati keputusan mahkamah sebagai sebahagian daripada proses demokrasi negara. “Proses semak dan imbang ini mencerminkan sistem demokrasi yang sihat. Malah, kerajaan dan NGO berkongsi matlamat yang sama, iaitu melindungi kesihatan rakyat Malaysia,” katanya.
Beliau menambah bahawa peguam kerajaan telah berhujah di mahkamah bahawa semakan kehakiman itu sebahagian besarnya telah menjadi akademik kerana undang-undang baru sudah berkuat kuasa dan telah menggantikan jurang kawal selia sebelumnya. — Bernama
