MUMBAI, 2 Jun — Budaya kerja yang melelahkan dalam industri Bollywood kini mula mendapat perhatian serius, apabila pelakon dan pembikin filem terkemuka bertelagah mengenai cadangan mengehadkan waktu penggambaran kepada lapan jam sehari.
Deepika Padukone tarik diri
Perdebatan ini tercetus selepas pelakon terkenal Deepika Padukone dilaporkan menarik diri daripada projek besar tahun lalu kerana mendesak waktu kerja yang lebih pendek selepas menjadi ibu. Tindakan itu telah membawa isu keseimbangan kerja-kehidupan ke tengah-tengah perhatian dalam industri perfileman India.
Bollywood sejak sekian lama terkenal dengan jadual kerja yang tidak berperikemanusiaan, dengan syif sering berlanjutan dari 12 hingga 18 jam, dan kadangkala berterusan lebih daripada sehari semasa penggambaran intensif. Namun, apa yang dulunya dianggap sebagai norma kini mula dipersoalkan, dengan desakan untuk keadaan kerja yang lebih berperikemanusiaan dan had waktu kerja harian.
Tekanan terhadap wanita
Penyokong reformasi mengatakan sistem semasa memberi tekanan tidak seimbang kepada wanita, yang sering dilabel sebagai agresif atau menyusahkan — stigma yang jarang dilekatkan pada pelakon lelaki. Beberapa pelakon seperti Suniel Shetty, Kajol dan Ram Kapoor telah menyokong desakan untuk sempadan yang lebih sihat, dengan alasan bahawa pelakon terkenal sepatutnya boleh menetapkan had waktu kerja.
“Sebaik sahaja anda mencapai kejayaan dalam dunia hiburan... maka, ya, anda berada dalam kedudukan untuk memilih berapa jam anda mahu bekerja,” kata Kapoor kepada AFP, mencerminkan pandangan bahawa kuasa tawar-menawar dalam industri masih terikat dengan status. Namun, yang lain memberi amaran bahawa sifat fleksibel dalam pembikinan filem menjadikan syif lapan jam yang ketat sebagai “tidak realistik” untuk dilaksanakan di set yang besar dan mahal.
Perancangan lemah
“Ini bukan seperti pekerjaan korporat,” kata pelakon Ali Fazal, merujuk kepada pelbagai tuntutan projek, terutamanya produksi yang padat aksi atau rumit secara teknikal. Pelakon Chitrangda Singh menyuarakan hujah yang sama, menyebut beberapa pembolehubah seperti gangguan cuaca dan kegagalan peralatan yang boleh menjejaskan jadual yang dirancang rapi. “Pembikinan filem juga didorong oleh realiti perniagaan,” katanya.
Pihak dalam industri menekankan kos yang tinggi dalam produksi besar, di mana lokasi, kru dan peralatan boleh menelan belanja lebih AS$26,000 (RM103,095) sehari, mewujudkan tekanan untuk memaksimumkan masa penggambaran. Bekas pegawai Persatuan Artis Cine & TV, Amit Behl, berkata pembikin filem sering tidak mampu menghentikan penggambaran di tengah jalan, terutamanya apabila melibatkan kru besar atau aksi rumit.
“Bungalo di mana ‘Animal’ (sebuah filem aksi) dirakamkan berharga 25 lakh rupee (AS$26,300) sehari sewa,” kata Behl. “Kemudian anda perlu menghiasnya dengan pelakon tambahan, yang merupakan perbelanjaan tambahan selain katering, elektrik, van rias dan pengawal keselamatan.” Tetapi pengkritik berpendapat bahawa penjelasan seperti itu sering menyembunyikan perancangan yang lemah dan ketidakcekapan sistemik, meletakkan beban waktu kerja yang panjang kepada pelakon dan kru.
‘Kerja gila’
Kontroversi ini juga mendedahkan jurang dalam industri, di mana pelakon tambahan dan kru sering tidak mempunyai kuasa tawar-menawar. Bagi kebanyakan pihak, perdebatan baru-baru ini menandakan perubahan yang lebih luas dalam Bollywood, dengan profesional muda dan pelakon terkenal mula mencabar norma yang telah lama wujud. Namun, pendapat masih terbahagi.
“Saya pernah melihat Shah Rukh Khan di set bekerja 27 jam tanpa henti ketika dia perlu menyelesaikan satu babak. Dia tidak perlu berbuat demikian,” kata Behl, merujuk kepada superstar Bollywood itu. “Tetapi anda tidak boleh meninggalkan babak di tengah jalan... jika ia babak aksi yang melibatkan petarung, apa-apa boleh berlaku... ia bukan seperti menutup komputer dan bekerja untuk syarikat IT.”
Beberapa veteran, seperti pelakon Madhuri Dixit, membingkai isu ini sebagai pilihan peribadi dan bukan masalah struktur. “Kami melakukan syif 12 jam atau lebih setiap hari untuk ‘Mrs Deshpande’,” katanya kepada AFP, merujuk kepada filem seram jenayah 2025 itu. “Tetapi jika seorang wanita mahu bekerja (kurang) jam, itu adalah haknya, hidupnya... lebih kuasa untuknya. Setiap orang berhak, saya seorang yang kerja gila!” — AFP
