Disiplin Ketat dan Bakat di Sebalik Seni Kaligrafi Cina di Malaysia
Di sebalik sepanduk merah terang dan gantungan Tahun Baru Cina yang meriah, tersembunyi satu bentuk seni yang menuntut lebih daripada sekadar hiasan yang indah. Kaligrafi Cina, menurut para pengamalnya, dibina atas asas disiplin, kawalan nafas dan latihan bertahun-tahun yang tidak berbelah bahagi.
Setiap Pergerakan Berus Memberi Nyawa
Setiap goresan berus dalam kaligrafi Cina memberikan kehidupan kepada satu aksara. Namun, ia bukan sekadar pergerakan tangan semata-mata. Kaligrafi sejati memerlukan kawalan nafas yang teratur, postur yang stabil dan kepekaan mendalam terhadap struktur dan keseimbangan. Satu kelalaian kecil dalam tumpuan boleh mengganggu keharmonian seluruh komposisi.
Presiden Persekutuan Persatuan Kaligrafi Malaysia, Ng Swee Kheng, menegaskan bahawa penguasaan memerlukan komitmen jangka panjang kerana setiap aksara mempunyai struktur dan teknik tersendiri. "Kaligrafi mesti diamalkan secara konsisten. Jika anda berhenti menulis untuk beberapa ketika, tangan anda akan kehilangan ketajamannya," katanya.
"Saya telah mempelajarinya sejak berusia 15 tahun, dan sehingga kini saya masih menghabiskan empat hingga lima jam sehari untuk berlatih," tambah Ng ketika ditemui di Sesyen Demonstrasi Kaligrafi Cina semasa Festival Titih Pusaka 2026 yang dianjurkan oleh Akademi Seni, Budaya dan Warisan Kebangsaan.
Disiplin untuk Memastikan Kelangsungan Warisan
Ng menekankan bahawa disiplin sedemikian adalah penting untuk memastikan seni ini terus berkembang dalam masyarakat majmuk Malaysia. Beliau menyatakan hasratnya untuk menjadikan semua bentuk kaligrafi sebagai warisan yang boleh dikongsi oleh semua rakyat Malaysia.
Menariknya, minat terhadap kaligrafi semakin berkembang. Ng memetik acara seperti Karnival Kaligrafi Sedunia Kuala Lumpur 2024 dan Konvensyen Kaligrafi Huichun Kebangsaan 2026 yang menarik ribuan peminat daripada pelbagai latar belakang.
"Matlamat kami adalah untuk menjadikan seni menulis – sama ada tulisan Cina, Rumi, Jawi atau Tamil – sebagai warisan bersama untuk semua rakyat Malaysia," kata Ng yang mempunyai pengalaman lebih empat dekad.
Kaligrafi sebagai Simbol Perpaduan
Berdasarkan sambutan yang menggalakkan, pasukannya merancang untuk menganjurkan pameran khas sempena sambutan Hari Kebangsaan ke-70 negara, mempamerkan kaligrafi sebagai simbol perpaduan.
"Saya mahu semua kaum berkumpul untuk menulis tema kemerdekaan. Kaligrafi tidak lagi milik satu kaum – ia mencerminkan semangat Malaysia," tegasnya.
Ng menambah bahawa kaligrafi Cina di Malaysia telah mengembangkan identiti tersendiri dengan menggabungkan elemen tempatan seperti motif batik dan puisi Melayu. Beliau pernah menterjemah puisi oleh tokoh negara Allahyarham Usman Awang ke dalam bahasa Cina dan menghasilkannya dalam bentuk kaligrafi untuk pameran di luar negara.
"Apabila karya-karya itu dipamerkan di China, mereka bertanya mengapa gayanya berbeza daripada dinasti Qing atau Tang. Saya menerangkan bahawa ia adalah puisi Melayu yang diterjemah – itulah identiti Malaysia," jelasnya.
Pengalaman Peserta Baru
Bagi peserta bengkel Gunasegar MKK Wologanathan, 61, pengalaman itu menawarkan cara yang bermakna untuk meneroka budaya lain. "Ini kali pertama saya mencuba kaligrafi Cina, dan saya gembira dapat mempelajari bentuk seni baru. Pada pandangan saya, kaligrafi boleh dipelajari oleh sesiapa sahaja dan berfungsi sebagai jambatan untuk pemahaman budaya," katanya.
Pelajar Institut Seni Malaysia, Amina Alia Mohd Syukri, 21, bersetuju bahawa bentuk seni ini wajar dipelihara kerana nilai warisan dan estetiknya. "Saya sangat berminat dengan kaligrafi sejak kecil kerana saya belajar di sekolah Cina. Apabila saya melihat ada bengkel, saya terasa ingin mencubanya semula setelah lama meninggalkannya," ujarnya.
Seni kaligrafi Cina di Malaysia terus berkembang bukan hanya sebagai warisan budaya tetapi sebagai medium penyatuan yang menghubungkan pelbagai kaum melalui keindahan tulisan dan disiplin yang ketat.
