Serangan peluru berpandu dan dron Houthi yang dilaporkan terhadap kapal tangki minyak Arab Saudi di Laut Merah menandakan perluasan konflik serantau yang berbahaya. Apabila disahkan sepenuhnya, ia menunjukkan bahawa krisis tidak lagi terhad kepada Selat Hormuz tetapi merebak ke satu lagi titik tersumbat maritim paling penting di dunia—Selat Bab el-Mandeb. Perkembangan ini mempunyai lima implikasi besar.
Ancaman kepada Diplomasi Serantau
Pertama, ia menjejaskan setiap usaha diplomatik untuk menstabilkan Asia Barat. Walaupun rundingan antara Amerika Syarikat dan Iran disambung semula, serangan oleh kumpulan sejajar Iran seperti Houthi mewujudkan barisan baharu yang merumitkan penyahskalaan. Setiap serangan baharu mengundang tindakan balas, menjadikan diplomasi semakin sukar.
Strategi Eksport Minyak Saudi Terancam
Kedua, strategi Arab Saudi untuk mengubah haluan eksport minyak melalui pelabuhan Laut Merah bagi mengurangkan pergantungan kepada Selat Hormuz kini berada di bawah ancaman yang lebih besar. Sekiranya kedua-dua Hormuz dan Bab el-Mandeb menjadi tidak selamat, pasaran tenaga global akan mempunyai sedikit laluan alternatif. Ini memburukkan lagi gangguan bekalan dan mendorong kos pengangkutan dan insurans lebih tinggi.
Konflik Semakin Bersifat Serantau
Ketiga, serangan itu mengukuhkan kebimbangan bahawa konflik semakin menjadi serantau dan bukannya dua hala. Daripada pertembungan yang terhad kepada Washington dan Tehran, pelbagai aktor bukan negara kini mampu menjejaskan perkapalan antarabangsa, meningkatkan ketidakpastian bagi kerajaan dan pengendali komersial.
Kenaikan Harga Minyak dan Inflasi
Keempat, harga minyak yang lebih tinggi akan terus menyemarakkan inflasi di seluruh dunia. Dengan harga minyak mentah dilaporkan kembali meningkat melebihi AS$100 setong di tengah krisis Hormuz, ekonomi pengimport—termasuk banyak negara ASEAN—menghadapi kos pengangkutan, pembuatan dan makanan yang lebih tinggi. Malaysia, walaupun sebagai pengeluar tenaga, masih akan mengalami tekanan inflasi melalui barangan import dan rantaian bekalan global.
Keterbatasan Penyelesaian Ketenteraan
Akhirnya, serangan ini menyerlahkan had penyelesaian ketenteraan semata-mata. Presiden Donald Trump telah menyatakan bahawa Iran memerlukan "lebih banyak perkara yang sama" dari segi tekanan tentera AS yang berterusan, sambil juga memberi isyarat bahawa beliau mempertimbangkan serangan yang lebih besar. Namun, perluasan serangan ke Laut Merah menunjukkan bahawa peningkatan ketenteraan boleh menghasilkan tindak balas serantau yang lebih luas dan bukannya pencegahan segera.
Pengajaran untuk ASEAN
Bagi ASEAN, pengajarannya jelas. Kestabilan Asia Barat bukan lagi isu geopolitik yang jauh. Ia secara langsung menjejaskan keselamatan tenaga, laluan perkapalan, inflasi dan pertumbuhan ekonomi di seluruh Asia. Setiap gangguan di Selat Hormuz atau Laut Merah bergema melalui ekonomi Indo-Pasifik. Daripada membiarkan konflik merebak lebih jauh, semua kuasa besar—termasuk Amerika Syarikat, Iran, Arab Saudi dan rakan kongsi masing-masing—mempunyai kepentingan yang kuat untuk memulihkan kebebasan navigasi dan membuka semula saluran diplomasi sebelum krisis serantau hari ini berkembang menjadi kejutan ekonomi global yang lebih luas.
Phar Kim Beng adalah profesor Pengajian ASEAN dan pengarah di Institut Pengajian Antarabangsa dan ASEAN, Universiti Islam Antarabangsa Malaysia.
