Teheran, 21 Mei — Iran semalam menyatakan sedang meneliti cadangan baharu Amerika Syarikat untuk menamatkan perang di Timur Tengah, ketika Presiden Donald Trump menggambarkan rundingan sebagai berada di "garis sempadan" antara perjanjian dan serangan semula.
Trump, yang sebelum ini berkata rundingan berada di "peringkat akhir," kemudian memberi amaran bahawa tetingkap diplomasi mungkin tertutup dengan cepat. "Ia betul-betul di garis sempadan, percayalah," kata Trump kepada pemberita di Pangkalan Bersama Andrews, berhampiran Washington. "Jika kita tidak mendapat jawapan yang betul, ia akan berubah dengan cepat. Kami semua bersedia untuk pergi."
Beliau berkata perjanjian boleh dicapai "dengan sangat cepat" atau "dalam beberapa hari," tetapi memberi amaran Teheran perlu memberikan "jawapan 100 peratus baik."
Reaksi Iran
Jurucakap Kementerian Luar Iran, Esmaeil Baqaei, berkata Teheran telah "menerima pandangan pihak Amerika" dan sedang menelitinya. Beliau mengulangi tuntutan Iran untuk pembebasan aset beku dan penamatan sekatan AS ke atas pelabuhan Iran.
Sebelum ini, ketua perunding Iran, Mohammad Bagher Ghalibaf, menuduh Washington cuba memulakan semula perang selepas Trump mengancam serangan baharu melainkan Iran bersetuju dengan perjanjian. Ghalibaf memberi amaran akan ada "tindak balas tegas," sementara Pengawal Revolusi Iran berkata sebarang konflik baharu akan merebak jauh melangkaui Timur Tengah.
"Pergerakan musuh, sama ada terang-terangan atau secara rahsia, menunjukkan bahawa walaupun di bawah tekanan ekonomi dan politik, ia tidak meninggalkan matlamat ketenteraannya dan sedang berusaha untuk memulakan perang baharu," kata Ghalibaf.
Berikan diplomasi peluang
Gencatan senjata pada 8 April menghentikan pertempuran terbuka antara Iran dengan Amerika Syarikat dan Israel, tetapi perang kata-kata telah menggantikan pertukaran di medan perang. Trump berulang kali mengancam tindakan ketenteraan baharu, sementara pegawai Iran membalas dengan amaran yang semakin meningkat.
Pengawal Revolusi memberi amaran semalam bahawa jika "pencerobohan terhadap Iran diulangi," perang masa depan akan merebak melangkaui rantau ini dan "pukulan kami yang dahsyat akan menghancurkan anda."
Walaupun terdapat ancaman dan keganasan sporadis, rundingan yang dimediasi oleh Pakistan diteruskan dalam usaha untuk mendapatkan pengakhiran rasmi perang. Agensi berita rasmi Iran, IRNA, memetik sumber diplomatik, berkata Menteri Dalam Negeri Pakistan telah tiba di Teheran untuk lawatan kedua dalam masa kurang seminggu.
Harapan berhati-hati ini cepat tersebar ke pasaran kewangan. Harga minyak jatuh lebih daripada 5 peratus semalam, manakala saham AS meningkat selepas cadangan Trump bahawa perjanjian mungkin hampir, walaupun penganalisis memberi amaran pelabur masih berhati-hati selepas berminggu-minggu permulaan palsu.
Kontrak minyak utama AS, WTI, jatuh di bawah AS$100 setong tetapi masih jauh di atas paras sebelum perang, dengan Selat Hormuz masih ditutup secara berkesan kepada kebanyakan perkapalan.
Menteri Luar Arab Saudi, Putera Faisal bin Farhan, memuji Trump kerana memutuskan untuk "memberi diplomasi peluang" dan menggesa Iran merebut "peluang untuk mengelakkan implikasi berbahaya daripada peningkatan." Ketua tentera Israel, Eyal Zamir, berkata tentera berada pada tahap kewaspadaan tertinggi dan "bersedia untuk sebarang perkembangan."
Tekanan ekonomi
Trump berada di bawah tekanan politik di dalam negara apabila kos tenaga meningkat. Gencatan senjata menghentikan pertempuran tetapi tidak membuka semula Selat Hormuz, laluan air penting yang biasanya membawa kira-kira satu perlima daripada minyak dan gas asli cecair dunia.
Tentera laut Pengawal Revolusi Iran berkata ia telah membenarkan 26 kapal, termasuk kapal tangki minyak, melalui Hormuz dalam tempoh 24 jam sebelumnya selepas menyediakan "koordinasi dan keselamatan." Amerika Syarikat telah mengenakan sekatan balas ke atas pelabuhan Iran. CENTCOM AS berkata Marin menaiki kapal tangki minyak berbendera Iran di Teluk Oman semalaman kerana disyaki cuba melanggar sekatan.
CENTCOM berkata kapal itu dibebaskan selepas diperiksa dan diarahkan mengubah haluan. Ia menambah bahawa pasukan AS telah mengubah haluan 91 kapal komersial sejak sekatan bermula. Masa depan Hormuz kekal sebagai titik pertikaian utama dalam rundingan, dengan kebimbangan semakin meningkat bahawa ekonomi global akan merasai lebih banyak kesakitan apabila stok minyak sebelum perang semakin berkurangan.
Hormuz juga membawa sekitar satu pertiga daripada penghantaran baja global, menimbulkan kebimbangan tentang harga makanan yang lebih tinggi dan kekurangan jika penutupan berlarutan. Pertubuhan Makanan dan Pertanian PBB memberi amaran semalam bahawa penutupan itu boleh mencetuskan "krisis harga makanan global yang teruk" dan "kejutan agromakanan sistemik." — AFP
