KOTA KINABALU: Sabah kini secara rasmi diiktiraf sebagai negeri karbon negatif, bermakna ia menyerap lebih banyak karbon daripada yang dikeluarkan. Penemuan ini boleh meletakkan negeri itu untuk mendapat manfaat daripada pasaran kredit karbon global dan pembiayaan iklim yang semakin berkembang.
Pengiktirafan melalui kajian negeri
Penolong Menteri kepada Ketua Menteri, Datuk Ceasar Mandela Malakun, berkata status itu ditentukan melalui kajian terkini di bawah Majlis Tindakan Perubahan Iklim Sabah (SCAC) iaitu penilaian risiko kerentanan iklim dan Laporan Inventori Gas Rumah Hijau Sabah 2024. Ini adalah penilaian subnasional pertama seumpamanya di Malaysia.
Kajian tersebut menandakan pencapaian besar dalam perancangan iklim dan ekonomi negeri. "Usaha ini buat pertama kalinya memberikan kerajaan negeri pemahaman menyeluruh tentang tahap pelepasan merentas pelbagai sektor ekonomi. Lebih penting lagi, ia mengesahkan status Sabah sebagai negeri karbon negatif (net sink), mewakili sumbangan signifikan kepada agenda iklim nasional," katanya dalam sidang Dewan Undangan Negeri hari ini.
Kelebihan karbon negatif
Karbon negatif bermaksud negeri menyerap lebih banyak karbon daripada yang dikeluarkan, sebahagian besarnya disebabkan oleh liputan hutan yang luas dan ekosistem semula jadi. Kedudukan ini dianggap menguntungkan kerana pasaran global semakin memberi ganjaran kepada penyerapan karbon melalui kredit karbon dan pelaburan berkaitan kelestarian.
Ceasar menambah bahawa negeri kini memberi tumpuan untuk menterjemahkan kelebihan ini kepada dasar berstruktur dan peluang ekonomi, sambil melindungi kepentingan alam sekitar dan komuniti.
Rangka kerja undang-undang
Usaha utama adalah Enakmen Perubahan Iklim dan Tadbir Urus Karbon Sabah 2025 yang baru diluluskan, yang menetapkan rangka kerja undang-undang untuk mengawal selia aktiviti karbon di negeri ini. Di bawah undang-undang itu, semua projek karbon mesti melibatkan dan mendapatkan persetujuan daripada komuniti setempat, terutamanya kumpulan orang asli, serta merangkumi mekanisme perkongsian manfaat.
Ceasar berkata Seksyen 22 enakmen itu mewajibkan perundingan dan perkongsian manfaat yang dicadangkan dengan komuniti sebelum sebarang projek diluluskan. "Ini bermakna aktiviti berkaitan karbon yang melibatkan kawasan milik komuniti orang asli tidak boleh dijalankan secara terpencil tanpa penglibatan mereka dalam projek sedemikian. Peruntukan ini menjadi asas penting untuk memastikan kepentingan komuniti setempat, termasuk komuniti adat, diambil kira dalam pelaksanaan projek karbon," katanya menjawab soalan daripada Ahli Dewan Undangan Sook, Datuk Seri Arthur Joseph Kurup.
Pusat Pendaftaran dan Inventori Iklim
Negeri juga merancang untuk menubuhkan Pusat Pendaftaran dan Inventori Iklim Sabah, yang akan mengawasi penguatkuasaan enakmen dan berfungsi sebagai pendaftaran utama untuk projek karbon serta data pelepasan.
Dasar dan penyelarasan
Di peringkat dasar, Majlis Tindakan Perubahan Iklim Sabah (SCAC) yang ditubuhkan pada 2022 telah diberi tugas menyelaras tindakan iklim merentas agensi, membangunkan pelan mitigasi dan adaptasi, serta menyelaraskan dasar negeri dengan komitmen nasional dan antarabangsa. Antara peranannya adalah bertindak sebagai titik fokus negeri mengenai perkara iklim dan memudahkan penyertaan dalam pasaran karbon serta mekanisme pembiayaan iklim.
Sabah dianggap antara negeri paling terdedah kepada iklim di Malaysia, menjadikan perancangan adaptasi sebagai keutamaan selain usaha mitigasi. Pada masa sama, SCAC akan merumuskan Dasar Perubahan Iklim Negeri yang disesuaikan dengan landskap ekologi dan sosio-ekonomi Sabah, sambil memastikan keselarasan dengan kewajipan Malaysia di bawah Perjanjian Paris.
