Bolehkah Trump Tarik AS Keluar dari NATO? Peraturan Perjanjian vs Undang-Undang Domestik
Presiden Amerika Syarikat Donald Trump telah mengancam untuk menarik negara itu keluar dari Pakatan Pertahanan Atlantik Utara (NATO) berikutan penolakan ahli-ahli Eropah untuk menghantar kapal bagi membuka sekatan di Selat Hormuz berhampiran Iran. Ancaman ini menimbulkan persoalan kritikal tentang sama ada Trump boleh bertindak secara unilateral untuk meninggalkan pakatan ketenteraan berusia 77 tahun itu, walaupun beliau sering membuat keputusan besar tanpa kelulusan Kongres.
Konflik Kuasa: Perlembagaan AS dan Perjanjian NATO
Perlembagaan Amerika Syarikat dengan jelas menyatakan bahawa presiden mempunyai kuasa untuk membuat perjanjian dengan nasihat dan persetujuan Senat, dengan syarat dua pertiga daripada 100 ahli Senat bersetuju. Namun, dokumen tersebut berdiam diri mengenai perkara penarikan diri dari perjanjian, mencipta kekaburan undang-undang yang signifikan.
Dari perspektif perjanjian NATO, Artikel 13 Perjanjian Atlantik Utara 1949 menyatakan bahawa mana-mana pihak boleh menarik diri selepas memberikan notis satu tahun kepada kerajaan Amerika Syarikat, yang kemudiannya akan memaklumkan kerajaan-kerajaan lain tentang "notis penolakan." Sehingga kini, tiada ahli NATO yang pernah membatalkan keahlian mereka, menjadikan ancaman Trump sebagai preseden yang berpotensi bersejarah.
Halangan Undang-Undang Domestik AS
Pada tahun 2023, Kongres meluluskan dan Presiden Joe Biden menandatangani undang-undang yang melarang mana-mana presiden AS menggantung, menamatkan, menolak atau menarik AS dari perjanjian yang menubuhkan NATO melainkan penarikan diri itu disokong oleh majoriti dua pertiga dalam Senat 100 ahli. Perundangan ini diperkenalkan sebagai pindaan kepada Akta Pentauliahan Pertahanan Nasional 2024, rang undang-undang tahunan besar yang menetapkan dasar untuk Pentagon.
Pindaan itu juga menyatakan bahawa tiada dana AS boleh dibelanjakan untuk penarikan diri dari NATO. Namun, laporan Perkhidmatan Penyelidikan Kongres pada Februari 2026 menunjukkan bahawa cabang eksekutif boleh memetik pendapat peguam Jabatan Kehakiman 2020 yang mengatakan presiden mempunyai kuasa eksklusif untuk menarik diri dari perjanjian, dan berhujah bahawa pindaan NDAA adalah tidak berperlembagaan.
Pandangan Trump dan Pakar
Trump memberitahu Reuters bahawa beliau akan menyatakan dalam ucapan kepada negara bahawa beliau "sememangnya" mempertimbangkan untuk menarik diri dari pakatan itu, dengan menyebut "rasa jijik dengan NATO." Komen-komen ini datang hanya beberapa jam selepas Setiausaha Pertahanan beliau Pete Hegseth enggan mengesahkan semula komitmen AS kepada pertahanan kolektif NATO.
Max Bergmann, bekas pegawai Jabatan Negara yang kini menjadi pengarah Program Eropah, Rusia, dan Eurasia di Pusat Kajian Strategik dan Antarabangsa, menyatakan bahawa kekurangan komitmen ini adalah titik utama. "Jika presiden dan tentera tidak komited kepada NATO dan keselamatan Eropah, maka saya tidak fikir ada banyak yang boleh dilakukan oleh Kongres untuk menahannya," katanya.
Proses Undang-Undang dan Cabaran Masa Depan
Di bawah undang-undang antarabangsa, ketua negara umumnya mempunyai kuasa untuk menarik diri dari perjanjian, jika perjanjian itu membenarkan penarikan diri dan negara itu mematuhi proses penarikan diri. Undang-undang AS kurang jelas, walaupun presiden telah menarik diri dari beberapa perjanjian tanpa kelulusan Kongres, termasuk keluarnya Trump dari perjanjian Open Skies 35 negara pada tahun 2020.
Jika isu ini berakhir di mahkamah, cabaran terhadap keputusan Trump akan menghadapi halangan yang curam. Ini termasuk menentukan siapa yang mempunyai kedudukan — kepentingan peribadi dalam hasil — untuk mencabar penarikan diri tersebut. Mahkamah Agung AS, yang majoriti konservatifnya sering memihak kepada Trump, tidak pernah mendengar kes penarikan diri perjanjian berdasarkan merit.
Implikasi Strategik dan Hubungan Antarabangsa
Marco Rubio, yang kini menjadi Setiausaha Negara dan Penasihat Keselamatan Nasional Trump, berkata semalam bahawa Washington perlu menyemak semula hubungannya dengan NATO selepas perang Iran, yang bermula pada 28 Februari dengan serangan udara AS dan Israel. Ancaman penarikan diri ini berlaku dalam konteks ketegangan geopolitik yang semakin meningkat dan menimbulkan persoalan tentang masa depan keselamatan trans-Atlantik.
Keputusan Trump untuk mempertimbangkan penarikan diri dari NATO bukan sahaja isu undang-undang tetapi juga cabaran strategik yang mendalam terhadap tatanan keselamatan global yang telah wujud sejak Perang Dunia Kedua. Hasil daripada konflik kuasa ini akan menentukan bukan sahaja hubungan AS-Eropah tetapi juga kestabilan keselamatan antarabangsa untuk tahun-tahun akan datang.
