Kepulauan Solomon pada Jumaat melantik Matthew Wale sebagai perdana menteri baharu, seorang pengkritik lantang terhadap hubungan rapat negara pulau Pasifik Selatan itu dengan China dan berjanji membawa perubahan.
Wale, 57, yang mengetuai Parti Demokratik Kepulauan Solomon, memenangi 26 undi dalam undian rahsia 49 ahli parlimen, diumumkan oleh Gabenor Jeneral David Tiva Kapu di tangga parlimen. Calon kerajaan sebelumnya, Peter Shanel Agovaka, meraih 22 undi, dengan seorang ahli parlimen tidak hadir dan satu undi tidak sah.
Perdana Menteri sebelum ini, Jeremiah Manele, digulingkan minggu lalu menerusi undi tidak percaya selepas sedozen menteri meletak jawatan pada Mac.
Janji perubahan
“Perubahan akan tiba. Perubahan ini perlu dan mungkin menyakitkan,” kata Wale kepada media di luar parlimen. Beliau berkata beliau mengambil alih kerajaan dalam masa sukar “memandangkan apa yang berlaku di seluruh dunia”.
“Kita tidak terlepas daripada peristiwa geopolitik ini,” katanya, sambil menyeru rakyat Kepulauan Solomon untuk bersatu. “Saya merayu kepada belia negara kita, bercita-citalah untuk diri sendiri dan jadilah sebahagian daripada pertumbuhan yang kita mahu lihat di Kepulauan Solomon.”
Wale, bekas akauntan yang berasal dari Malaita, wilayah paling padat penduduk yang kerajaan tempatannya memboikot syarikat China sehingga 2023, telah menjadi pemimpin pembangkang sejak 2019, apabila Solomon menukar hubungan dari Taiwan ke China. Beliau berkempen untuk ketelusan kerajaan yang lebih besar dalam urusan dengan perniagaan perlombongan dan pembalakan asing.
Isu hubungan dengan China
Wale mengkritik bekas perdana menteri Manasseh Sogavare, yang mengikat perjanjian keselamatan rahsia dengan China, kerana berkata beliau “kembali ke rumah” apabila tiba di Beijing semasa lawatan pada 2023.
Anouk Ride, profesor madya di Universiti Nasional Australia, berkata pemilihan Wale adalah “perubahan seismik” dalam politik Solomon. Beliau mungkin “lebih sederhana” mengenai hubungan dengan China, dan fokus pada kepentingan nasional, pendidikan, kepolisan dan kesihatan, katanya kepada AFP.
Rakyat biasa Kepulauan Solomon bergelut akibat lonjakan harga minyak yang dicetuskan oleh perang di Timur Tengah dan sedikit peningkatan dalam kesihatan dan pendidikan di kampung luar bandar sejak konflik memusnahkan banyak perkhidmatan 20 tahun lalu.
“Anda dapat lihat ini dengan jelas di kawasan luar bandar dan juga di bandar Honiara di mana orang hidup tanpa bekalan elektrik dan air,” kata Ride.
Walaupun “peralihan geopolitik” ke China membawa pembangunan besar yang kelihatan termasuk stadium nasional dan lapangan terbang wilayah, beliau berkata “projek-projek besar itu tidak memberi kesan kepada kehidupan rakyat.”
Pakar hal ehwal Pasifik Universiti Nasional Australia, Graeme Smith, berkata walaupun Wale lantang menentang China, “ia akan menjadi tindakan mengimbangi yang sukar baginya” kerana beberapa rakan gabungan baharu Wale rapat dengan Beijing.
Bekas diplomat Australia ke Kepulauan Solomon, James Batley, berkata Wale “pragmatik dalam hubungan antarabangsa” dan mungkin akan terus mengimbangi hubungan dengan China dan Australia.
