Sapaan Diraja Yang Membawa Makna Mendalam Bagi Artisan Sarawak
Hanya dua patah perkataan yang diucapkan dengan lembut: "Hi, Helena." Namun bagi Helena David Kalum, sapaan tersebut membawa makna yang amat besar serta menjadi pengiktirafan terhadap dedikasi bertahun-tahunnya dalam seni kraf Iban. Sapaan istimewa ini datangnya daripada Tengku Ampuan Pahang, Tunku Azizah Aminah Maimunah Iskandariah, semasa lawatan ke Festival Kraf Sarawak Borneo 2025 di Kuching.
Bagi artis berusia 54 tahun ini, momen tersebut merupakan sesuatu yang tidak disangka-sangka dan pasti tidak akan dilupakannya. "Saya terkejut tetapi pada masa yang sama berasa sangat bangga," kongsi Helena. "Saya tidak menyangka Yang Amat Berhormat masih mengingati saya." Pertemuan ini mengingatkannya kepada London Craft Week 2023, ketika Helena berpeluang mengajar pembuatan manik kepada puteri Tengku Ampuan, Tengku Puteri Jihan Azizah Athiyatullah.
Perjalanan Dari Hobi Kepada Perniagaan
Bagi Helena yang berasal dari Betong, menceburi dunia kraf sebenarnya tidak pernah menjadi sebahagian daripada rancangan hidupnya. Segalanya bermula pada tahun 2015 apabila beliau mengambil kursus seramik sekadar untuk mengisi masa lapang. "Pada mulanya saya hanya mencuba, tetapi apabila melihat hasilnya, saya sedar ia boleh menjadi sesuatu yang lebih besar," kenang Helena.
Beliau mula berkongsi karyanya dalam talian, dan apa yang bermula sebagai hobi akhirnya berkembang menjadi perniagaan yang serius. Sokongan daripada agensi seperti Kementerian Pelancongan, Kesenian dan Kebudayaan, Sarawak Economic Development Corporation, dan Perbadanan Kemajuan Kraftangan Malaysia membantu beliau melangkah lebih jauh.
Seramik Bermotif Warisan Iban
Karya signature Helena kini adalah pinggan seramik yang dihiasi dengan motif Sarawak, setiap satunya berakar umbi daripada warisan Iban. "Pinggan-pinggan ini bukan sekadar hiasan," jelasnya. "Ia membawa sejarah." Dalam budaya Iban, pinggan seramik memang mempunyai kepentingan tradisional yang mendalam.
Pinggan seramik digunakan dalam upacara seperti miring dan Gawai, dan pernah dianggap sebagai simbol kekayaan dalam rumah panjang. Kepingan antik yang asli kini semakin sukar ditemui, menjadikan interpretasi kontemporari seperti karya Helena semakin bermakna. Reka bentuknya mengambil inspirasi daripada motif tradisional seperti bunga terung, teku engkelait, dan buah lelambak pecah lapan - setiap corak mencerminkan identiti dan cerita komuniti beliau.
Proses penghasilan karya ini memerlukan kesabaran dan ketelitian yang tinggi, dengan setiap pinggan boleh mengambil masa sehingga tujuh hari untuk disiapkan. Harga karya Helena berjulat dari RM150 hingga RM750, bergantung kepada kerumitan reka bentuk.
Perkongsian Ilmu Dan Pencapaian Antarabangsa
Helena juga aktif berkongsi kemahirannya dengan orang lain melalui pengajaran di universiti dan kerjasama dengan komuniti luar bandar. Sejak tahun 2019, beliau telah mengajar pelajar di Universiti Malaysia Sarawak dan Universiti Teknologi MARA, serta melatih komuniti luar bandar dalam pembuatan manik dan kraftangan.
Pencapaian perniagaan Helena juga semakin berkembang. Beliau masih ingat ketika pertama kali memperoleh pendapatan RM1,000, satu pencapaian yang memberikannya keyakinan untuk terus maju. Kini, perniagaannya boleh menghasilkan jualan harian sehingga RM10,000.
Karya Helena telah mendapat pengiktirafan antarabangsa dengan ciptaannya dihadiahkan kepada dignitari termasuk Premier Sarawak Abang Johari Openg, dan dipamerkan di pejabat perdagangan dan pelancongan Sarawak di Singapura serta ibu pejabat Shell di Miri.
Misi Terus Berlanjutan
Di outletnya, Helena Craft Borneo di CityOne Megamall, Helena terus mencipta, mengajar dan memelihara warisan budaya. Setiap karya adalah sebahagian daripada cerita yang lebih besar, menghubungkan masa lalu dan masa kini, tradisi dan inovasi.
Kadang-kadang, cerita itu kembali dalam cara yang paling tidak dijangka. Dalam sapaan ringkas yang diingati merentasi benua, Helena menemui bukan sekadar pengiktirafan tetapi pengesahan bahawa kerjanya, dan warisannya, benar-benar bermakna. Dedikasi beliau terhadap pemeliharaan warisan Iban melalui medium seramik terus menjadi inspirasi kepada generasi muda dan penggemar seni tradisional di seluruh negara.
