Mengapa Negeri Sembilan Tidak Berdepan Krisis Perlembagaan
Peristiwa terkini di Negeri Sembilan yang melibatkan Yang di-Pertuan Besar Tuanku Muhriz Tuanku Munawir telah menimbulkan kebimbangan ramai mengenai implikasi perlembagaan dan kemungkinan berlakunya krisis perlembagaan di negeri tersebut. Walau bagaimanapun, analisis mendalam terhadap kerangka undang-undang dan prosedur yang ditetapkan dalam Perlembagaan Negeri Sembilan menunjukkan bahawa keadaan sebenarnya tidak mencapai tahap krisis perlembagaan yang sebenar.
Peranan Penting Raja-Raja Melayu dalam Skema Perlembagaan
Raja-Raja Melayu memainkan peranan yang sangat signifikan dalam skema perlembagaan Malaysia. Di peringkat persekutuan, setiap Raja Melayu merupakan ahli Majlis Raja-Raja, sebuah badan perlembagaan yang diberikan tanggungjawab yang amat penting. Daripada kalangan Raja-Raja Melayu inilah Yang di-Pertuan Agong dan Timbalan Yang di-Pertuan Agong dipilih.
Dalam negeri masing-masing, Raja-Raja Melayu diberikan kuasa eksekutif, termasuklah kuasa eksklusif untuk melantik menteri besar dan menjadi ketua agama Islam. Mahkamah Persekutuan telah mengakui dalam kes Dhinesh Tanaphll v Lembaga Pencegahan Jenayah & Ors (2003) bahawa fungsi Raja-Raja Melayu merupakan ciri asas Perlembagaan Persekutuan dan, bersama-sama dengan ciri-ciri lain, adalah "pusat dan asas kepada keamanan dan kestabilan negara".
Adalah jelas bahawa Raja-Raja Melayu mesti dibenarkan untuk melaksanakan peranan mereka tanpa halangan yang tidak wajar. Campur tangan yang tidak berasas bukan sahaja akan menghalang mereka daripada memenuhi peranan perlembagaan mereka, malah boleh menggugat keamanan dan kestabilan negara.
Kerangka Perlembagaan Negeri Sembilan yang Tegas
Perlembagaan Negeri Sembilan menyediakan mekanisme yang jelas untuk penggantungan atau penyingkiran Yang di-Pertuan Besar dalam Perkara X, yang menetapkan rangka kerja dengan empat ciri penting untuk menghalang sebarang campur tangan yang tidak wajar. Perkara ini memerlukan "siasatan penuh dan lengkap oleh Undang-Undang" mengenai sama ada Yang di-Pertuan Besar:
- Telah mengalami sebarang kecacatan besar dan serius yang merendahkan kualiti sebagai Yang di-Pertuan Besar seperti gila, buta, bisu
- Telah memiliki sebarang kualiti rendah yang menyebabkan baginda tidak dibenarkan oleh Hukum Syarak untuk menjadi Yang di-Pertuan Besar
- Telah melakukan sebarang tindakan nyata yang merosakkan kesucian, kehormatan dan maruah sebagai Yang di-Pertuan Besar
- Telah sengaja mengabaikan peruntukan perlembagaan ini
Pertama, rangka kerja ini membayangkan bahawa Yang di-Pertuan Besar hanya boleh digantung atau disingkirkan apabila pemerintah tersebut secara objektif boleh dikatakan telah bertindak dengan cara yang boleh difahami secara munasabah sebagai "kecacatan besar dan serius" mengikut maksud peruntukan tersebut.
Kedua, penyingkiran sedemikian adalah bersyarat kepada Undang-Undang telah menjalankan "siasatan penuh dan lengkap" terhadap tingkah laku pemerintah yang dipertikaikan. Memandangkan keseriusan perkara ini, siasatan sedemikian mesti dijalankan dengan tahap formaliti yang setara dengan sifat serius menggantung atau menyingkirkan Yang di-Pertuan Besar yang sedang berkhidmat.
Prosedur yang Melindungi Hak dan Maruah
Yang di-Pertuan Besar juga mesti diberikan hak untuk didengar mengenai tuduhan yang dikenakan terhadap baginda, yang memerlukan baginda dimaklumkan tentang apa yang dianggap oleh Undang-Undang sebagai kecacatan yang didakwa dan asas faktanya. Ini akan membolehkan pemerintah menangani perkara tersebut secara menyeluruh.
Ketiga, hanya selepas Undang-Undang secara objektif sampai kepada penentuan bahawa tuduhan itu terbukti, barulah Undang-Undang diberi kuasa untuk memanggil Yang di-Pertuan Besar sama ada menarik diri daripada melaksanakan tugasnya untuk tempoh tertentu atau turun takhta dan melepaskan prerogatif, hak, kuasa dan keistimewaannya.
Ini mesti diikuti dengan pengisytiharan yang perlu ditandatangani oleh Undang-Undang dan menteri besar. Keempat, kuasa dan autoriti Undang-Undang tertakluk kepada kekangan yang dikenakan oleh Perlembagaan Negeri Sembilan. Selain daripada mereka di bawah Perkara X, Undang-Undang boleh disingkirkan daripada jawatan mengikut adat yang berkenaan, perkara yang berada di bawah kuasa Dewan Keadilan dan Undang (DKU).
Analisis Peristiwa Terkini di Negeri Sembilan
Malangnya, nampaknya kerangka yang jelas ini telah digunakan dengan cara yang menimbulkan kontroversi di Negeri Sembilan. Pada 17 April, DKU didakwa telah menentukan bahawa Mubarak Dohak disingkirkan sebagai Undang Sungai Ujong kerana didakwa melanggar beberapa adat dan tradisi.
Walau bagaimanapun, pada 19 April, Mubarak didakwa mengadakan sidang media di mana beliau mengisytiharkan bahawa beliau dan Undang-Undang lain telah menentukan bahawa Tuanku Muhriz diturunkan takhta dan Tunku Nadzaruddin Tuanku Ja'afar telah dilantik sebagai pengganti.
Yang penting, Mubarak tidak menghasilkan pengisytiharan yang ditandatangani oleh Undang-Undang dan menteri besar. Selain itu, nampaknya Tuanku Muhriz tidak diberi notis tentang kecacatan yang didakwa atau kecacatan yang dijadikan asas oleh Undang-Undang, dan baginda juga tidak diberikan sebarang peluang untuk didengar.
Ini menimbulkan persoalan serius tentang bagaimana Undang-Undang boleh dikatakan telah menjalankan "siasatan penuh dan lengkap" yang dikenakan oleh Perkara X sebagai prasyarat kepada pelaksanaan kuasa mereka untuk menyingkirkan pemerintah.
Penolakan dan Penjelasan Rasmi
Pengisytiharan ini bagaimanapun ditolak oleh menteri besar, yang mengesahkan bahawa Mubarak telah disingkirkan sebagai Undang dan mempersoalkan autoritinya. Undang-Undang kemudiannya nampaknya menggunakan media sosial untuk mendakwa bahawa tiada penentuan sedemikian dibuat dalam mesyuarat DKU pada 17 April.
Persoalan segera ialah sama ada terdapat sebarang asas untuk hujah bahawa penyingkiran Mubarak telah ditentukan oleh mesyuarat 17 April. Jika ini berlaku, maka perkara itu berakhir di situ. Walaupun menteri besar telah mengesahkan penyingkiran itu, pengesahan lanjut daripada DKU mungkin mempunyai kesan menenangkan.
Difahami dalam cahaya ini, pada hakikatnya tiada krisis perlembagaan di Negeri Sembilan. Prosedur yang ditetapkan dalam perlembagaan negeri masih utuh, dan apa yang berlaku adalah lebih kepada isu prosedur dan tafsiran yang boleh diselesaikan melalui saluran undang-undang yang betul.
Analisis ini menunjukkan bahawa walaupun terdapat ketegangan dan kontroversi, kerangka perlembagaan Negeri Sembilan masih berfungsi seperti yang ditetapkan. Institusi Raja dan Undang-Undang dilindungi oleh peruntukan undang-undang yang jelas, dan apa yang diperlukan sekarang adalah kepatuhan kepada prosedur yang telah ditetapkan untuk memastikan keamanan dan kestabilan negeri terpelihara.
