KUALA LUMPUR: Kebanyakan orang sedar akan kepentingan kitar semula. Namun, cabaran sebenar adalah menentukan apa yang perlu dilakukan dengan timbunan surat khabar lama, botol plastik dan tin aluminium di rumah. Bagi ramai rakyat Malaysia, niat ada, tetapi kemudahan sering kali tidak menyokong.
Keadaan ini mungkin mula berubah dengan adanya peraturan baharu yang mewajibkan pusat beli-belah menyediakan kemudahan kitar semula sebagai sebahagian daripada permohonan dan pembaharuan lesen di bawah pihak berkuasa tempatan. Langkah yang diperkenalkan pada bulan ini ini bertujuan menjadikan kitar semula lebih ketara dan mudah diakses dalam kehidupan seharian dengan meletakkan pusat pengumpulan di tempat yang sering dikunjungi orang ramai.
Halangan Utama: Akses kepada Kemudahan
Menurut pensyarah kanan Universiti Putra Malaysia, Muhammad Heikal Ismail, akses masih menjadi salah satu halangan terbesar kepada kitar semula di Malaysia. Walaupun kadar kitar semula negara telah mencapai 35%, lebih 80% daripada kira-kira 39,000 tan sisa pepejal yang dihasilkan setiap hari masih berakhir di tapak pelupusan sampah.
“Jurang ini menunjukkan bahawa isu utama bukanlah sekadar kesedaran awam, tetapi kelemahan dalam sistem pengurusan dan reka bentuk dasar pengurusan sisa,” katanya kepada Bernama. “Pada hakikatnya, ramai pengguna mahu mengitar semula tetapi tidak tahu di mana kemudahan yang sesuai terletak, atau jaraknya terlalu jauh.”
Cabaran ini tidak unik kepada Malaysia. Negara-negara dengan kadar kitar semula yang lebih tinggi cenderung menjadikan proses itu semudah mungkin. Di Singapura, di mana kadar kitar semula adalah kira-kira 60%, kemudahan pengumpulan biasanya terdapat di kawasan kediaman, ruang komuniti dan pusat beli-belah.
Pusat Beli-Belah Sebagai Pemangkin Perubahan
Idea di sebalik peraturan baharu ini adalah mudah: apabila kitar semula menjadi sebahagian daripada rutin harian, lebih ramai orang cenderung melakukannya. Dengan ribuan pengunjung setiap hari, pusat beli-belah menawarkan lokasi yang sesuai untuk orang ramai menghantar bahan kitar semula sambil menjalankan urusan harian, bertemu rakan atau membeli-belah mingguan.
Heikal berkata pusat beli-belah boleh menggalakkan tingkah laku mesra alam secara halus. “Ia berfungsi sebagai persekitaran yang mendorong perubahan tingkah laku, di mana pengguna secara tidak langsung digalakkan untuk mengitar semula sebagai sebahagian daripada rutin harian mereka semasa membeli-belah,” katanya.
Insentif: Dorongan Tambahan
Pakar lain percaya mungkin ada cara lain untuk mengukuhkan penyertaan. Pensyarah kanan Universiti Kebangsaan Malaysia, Shahrul Nadzir, merujuk kepada negara seperti Jerman, di mana pengguna menerima baucar atau bayaran balik tunai apabila mereka memulangkan botol dan tin melalui mesin pengumpulan khusus.
“Memberikan ganjaran atau insentif boleh mendorong perubahan tabiat dengan lebih berkesan,” cadangnya.
Akhirnya, niat baik sahaja tidak mencukupi. Menjadikan kitar semula lebih mudah mungkin sama pentingnya dengan menggalakkan rakyat Malaysia melakukannya. Dengan kemudahan di pusat beli-belah, langkah kecil ini diharap dapat membawa perubahan besar dalam mengurangkan sisa ke tapak pelupusan.
