Kerajaan negeri Sabah telah memohon kepada kerajaan persekutuan supaya mewajibkan semua syarikat yang beroperasi di Sabah mengisytiharkan hasil yang diperoleh di negeri ini secara berasingan. Langkah ini bertujuan meningkatkan ketelusan dalam rundingan mengenai hak perlembagaan negeri ke atas 40 peratus hasil.
Surat rasmi kepada Kementerian Kewangan
Menteri Kewangan Sabah, Datuk Seri Masidi Manjun, berkata kerajaan negeri telah menghantar surat kepada Kementerian Kewangan pada Februari dan Mac tahun ini. Dalam surat tersebut, Sabah menekankan keperluan satu peraturan rasmi untuk menentukan kaedah pengisytiharan hasil dan cukai oleh syarikat Sabah, serta syarikat luar Sabah yang beroperasi di Sabah tetapi mengisytiharkan hasil di luar negeri.
Menurut Masidi, peraturan sedemikian diperlukan untuk memastikan pematuhan yang konsisten dan membolehkan penjejakan serta pengesahan hasil secara telus dan boleh diaudit. Ini akan mengelakkan pertikaian atau perbezaan tafsiran pada masa hadapan.
Cadangan mekanisme 'collection at source'
Isu ini dibangkitkan semasa sidang Dewan Undangan Negeri (DUN) Sabah semalam, sebagai respons kepada usul tergempar oleh Ahli Dewan Undangan Negeri (ADUN) yang dilantik, Datuk Roger Chin Ken Fong. Chin mencadangkan Sabah melaksanakan mekanisme 'collection at source' untuk hasil yang dijana di negeri ini.
Chin menjelaskan bahawa cadangan itu bukanlah usaha untuk mengubah siapa yang berhak ke atas hasil cukai di bawah Perlembagaan Persekutuan, tetapi cara untuk memastikan Sabah mempunyai maklumat yang boleh disahkan secara bebas mengenai hasil dalam negerinya sebelum bahagian perlembagaannya dikira. Beliau menegaskan bahawa Sabah kini tidak mempunyai cara bebas untuk mengesahkan angka yang digunakan dalam menentukan Geran Khas di bawah Perkara 112C Perlembagaan Persekutuan.
“Salah satu kesukaran utama dalam mencapai persetujuan mengenai jumlah Geran Khas mungkin terletak pada ketiadaan maklumat yang disahkan di peringkat sumber,” kata Chin. Beliau berpendapat bahawa rangka kerja 'collection at source' akan menyediakan kedua-dua kerajaan negeri dan persekutuan dengan set data yang sama dan disahkan, menjadikan persetujuan mengenai Geran Khas lebih mudah dicapai.
Kajian undang-undang diperlukan
Masidi menyatakan bahawa kerajaan negeri terbuka untuk mengkaji cadangan itu selaras dengan piawaian tadbir urus yang semakin berkembang. Bagaimanapun, beliau memberi amaran bahawa sebarang perubahan kepada kutipan cukai persekutuan mesti mematuhi Perlembagaan Persekutuan. Memandangkan cukai kini diuruskan oleh agensi persekutuan seperti Lembaga Hasil Dalam Negeri (LHDN) dan Jabatan Kastam Diraja Malaysia (JKDM), sebarang perubahan memerlukan kajian undang-undang yang teliti dan persetujuan persekutuan.
Masidi selanjutnya berkata bahawa kajian mekanisme baharu ini harus diasingkan daripada rundingan mengenai hak perlembagaan Sabah. “Geran Khas tetap merupakan pelaksanaan hak kewangan Sabah di bawah Perlembagaan dan tidak bergantung kepada pelaksanaan sebarang mekanisme kutipan hasil baharu,” katanya.
