Vietnam Memperkenalkan Undang-Undang AI Pertama di Asia Tenggara
Vietnam telah mencapai satu pencapaian bersejarah dalam dunia teknologi dengan melaksanakan undang-undang kecerdasan buatan (AI) yang komprehensif, menjadikannya negara pertama di Asia Tenggara yang mempunyai rangka kerja peraturan sedemikian. Undang-undang ini mula berkuat kuasa pada 1 Mac 2026, menandakan langkah penting dalam pengawalan teknologi yang semakin berkembang pesat ini.
Fokus pada Risiko AI Generatif dan Kawalan Manusia
Undang-undang yang diluluskan oleh Perhimpunan Kebangsaan pada Disember tahun lalu ini memberi tumpuan khusus kepada risiko yang ditimbulkan oleh AI generatif. Ia memerlukan pengawasan dan kawalan manusia yang ketat, selaras dengan Akta AI Kesatuan Eropah yang menjadi rujukan global. Pendekatan ini bertujuan untuk menangani pelbagai bahaya termasuk penyebaran maklumat palsu, penyalahgunaan dalam talian, dan pelanggaran hak cipta.
Kerajaan Vietnam menyatakan bahawa undang-undang ini "membuka jalan untuk Vietnam berintegrasi secara mendalam dengan piawaian antarabangsa sambil mengekalkan kedaulatan digital". Pernyataan ini terkandung dalam laporan kerajaan yang dikeluarkan pada Disember 2025.
Keperluan Pelabelan dan Ketelusan Kandungan AI
Undang-undang baru ini mengenakan beberapa keperluan penting kepada syarikat dan organisasi:
- Pelabelan wajib untuk kandungan yang dihasilkan AI seperti deepfake yang sukar dibezakan daripada realiti
- Pendedahan kepada pelanggan apabila mereka berinteraksi dengan ejen buatan dan bukan manusia
- Pematuhan oleh semua entiti termasuk pembangun, penyedia, dan pengguna teknologi AI di Vietnam
Peraturan ini terpakai kepada kedua-dua organisasi tempatan dan entiti asing yang beroperasi di Vietnam, menunjukkan komitmen menyeluruh negara tersebut terhadap pengawalan teknologi AI.
AI sebagai Rukun Pembangunan Ekonomi Digital
Vietnam telah menetapkan sasaran pertumbuhan dua digit untuk lima tahun akan datang, dengan pengembangan ekonomi digital sebagai komponen utama strategi pembangunannya. Perdana Menteri Pham Minh Chinh menegaskan bahawa AI dan ekonomi data merupakan "tiang" kepada model pembangunan baru yang lebih mampan dan pintar.
Di bawah undang-undang ini, kerajaan Vietnam akan:
- Menubuhkan pusat pengiraan AI kebangsaan
- Meningkatkan sumber data yang tersedia
- Membangunkan model bahasa besar dalam bahasa Vietnam
Cabaran Pelaksanaan dan Pandangan Analis
Walaupun undang-undang ini dianggap sebagai pencapaian pengawalseliaan yang penting, analis menekankan bahawa kesannya akan bergantung kepada cara kerajaan melaksanakannya. Patrick Keil, penasihat undang-undang kanan di firma guaman DFDL, menggambarkan undang-undang ini sebagai "pernyataan ambisi nasional yang signifikan" tetapi mencatatkan bahawa perniagaan masih menghadapi ketidakpastian mengenai obligasi mereka sehingga kerajaan mengeluarkan panduan lanjut.
Firma guaman LNT & Partners yang berpangkalan di Vietnam menyatakan dalam analisis mereka bahawa undang-undang ini "bukanlah kata terakhir" tetapi lebih kepada "titik permulaan yang tegas". Firma tersebut menambah bahawa "kesan sebenar akan bergantung kepada dekri pelaksanaan, peraturan sektoral, dan amalan penguatkuasaan".
Lanskap Peraturan AI Global
Vietnam menyertai sebilangan kecil negara yang telah melaksanakan rangka kerja pengawalseliaan AI yang menyeluruh. Korea Selatan menjadi negara pertama yang mempunyai undang-undang AI berkuat kuasa sepenuhnya pada Januari 2026, manakala Kesatuan Eropah sedang melaksanakan peraturan secara berperingkat yang akan berkuat kuasa sepenuhnya pada 2027.
Sebaliknya, Amerika Syarikat telah menyuarakan kebimbangan terhadap "peraturan berlebihan" yang boleh menghalang inovasi dalam sektor penting ini. Pada sidang kemuncak AI yang dianjurkan oleh New Delhi pada Februari 2026, 91 negara dan organisasi antarabangsa menyeru AI yang "selamat, boleh dipercayai dan teguh", walaupun deklarasi mereka dikritik sebagai terlalu umum untuk melindungi orang awam.
Undang-undang AI Vietnam mewakili satu langkah berani dalam menyeimbangkan inovasi teknologi dengan perlindungan awam, sambil menempatkan negara tersebut sebagai pemimpin dalam pengawalan AI di rantau Asia Tenggara.
