Mahkamah Rayuan Malaysia memutuskan bahawa peruntukan Seksyen 19B Perlembagaan Persekutuan, yang bertujuan mencegah kanak-kanak terbiar daripada menjadi tanpa kerakyatan, hanya terpakai kepada "bayi baharu lahir" dan bukan kanak-kanak yang ditemui pada usia kira-kira satu tahun. Keputusan ini dibuat dalam kes seorang wanita dikenali sebagai G, yang ditemui terbiar di sebuah stesen bas di Mentakab, Pahang pada Disember 1997. G kini berusia 29 tahun dan masih belum diiktiraf sebagai warganegara Malaysia.
Latar Belakang Kes G
G ditemui pada sekitar jam 1 pagi di stesen bas tersebut. Seorang doktor yang memeriksanya menganggarkan usianya kira-kira satu tahun, manakala laporan polis yang dibuat oleh ibu angkatnya dua hari kemudian menyatakan G berusia kira-kira satu setengah tahun. G kemudiannya diangkat dan dibesarkan oleh ibu bapa angkat warganegara Malaysia. Namun, permohonan kewarganegaraannya telah ditolak tiga kali oleh kerajaan, dengan permohonan ketiga pada 2014 ditolak pada 2018.
Hujah G dan Keputusan Mahkamah
G berhujah bahawa dia berhak menjadi warganegara Malaysia di bawah Seksyen 19B, yang memperuntukkan bahawa "mana-mana bayi baharu lahir yang didapati terdedah di mana-mana tempat" dianggap dilahirkan di situ kepada ibu yang merupakan pemastautin tetap, dan tarikh ditemui dianggap sebagai tarikh lahir. Bagaimanapun, panel tiga hakim yang dipengerusikan oleh Datuk Azhahari Kamal Ramli, bersama Datuk Faizah Jamaludin dan Datuk Hayatul Akmal Abdul Aziz, sebulat suara menolak rayuan G.
Hakim Faizah, yang menulis penghakiman penuh 20 muka surat, berkata Seksyen 19B mempunyai tujuan perlindungan penting tetapi tidak terpakai kepada setiap kanak-kanak terbiar. Mahkamah enggan mengeluarkan keperluan "bayi baharu lahir" daripada peruntukan tersebut. "Kami tidak menganggap perlu untuk menerima pakai definisi perubatan tetap 'bayi baharu lahir' untuk semua tujuan perlembagaan. Cukup untuk memutuskan rayuan ini berdasarkan fakta," kata Hakim Faizah.
Takrif 'Bayi Baharu Lahir'
Kerajaan berhujah bahawa istilah "bayi baharu lahir" hanya merujuk kepada 28 hari pertama kehidupan bayi, berdasarkan istilah perubatan. Mahkamah tidak menetapkan definisi tetap tetapi memutuskan bahawa G, yang berusia kira-kira satu tahun atau satu setengah tahun, tidak boleh dianggap sebagai "bayi baharu lahir". "Sama ada versi doktor atau laporan polis, dia bukan bayi baharu lahir ketika ditemui," tegas Hakim Faizah.
Hakim juga menekankan bahawa mahkamah tidak boleh menambah atau mengubah keperluan perlembagaan. "Mahkamah tidak boleh memberikan kewarganegaraan atas dasar simpati atau budi bicara," katanya. G masih boleh memohon kewarganegaraan melalui naturalisasi di bawah Perkara 19 Perlembagaan, atau merayu ke Mahkamah Persekutuan. Peguam G, Mohd Haijan Omar, mengesahkan bahawa pihaknya telah memfailkan permohonan kebenaran untuk merayu di Mahkamah Persekutuan.
Kes Berbeza: M Diberi Kewarganegaraan
Dalam kes berasingan, panel yang sama memutuskan dengan majoriti 2-1 bahawa seorang remaja berusia 17 tahun, dikenali sebagai M, berhak menjadi warganegara Malaysia. M ditemui terbiar di sebuah klinik di Klang beberapa hari selepas dilahirkan. Mahkamah mendapati M adalah "bayi baharu lahir" dan benar-benar "terbiar" kerana ibu kandungnya meninggalkannya tanpa sebarang maklumat pengenalan. Kerajaan telah memfailkan rayuan ke Mahkamah Persekutuan terhadap keputusan ini.
Implikasi dan Statistik
Keputusan ini menunjukkan bahawa tafsiran "bayi baharu lahir" adalah penting dalam menentukan kewarganegaraan kanak-kanak terbiar. Menurut数据, sejak 2017 hingga 2022, terdapat kira-kira 1,000 kes kanak-kanak terbiar dilaporkan di Malaysia, tetapi tidak semua layak mendapat kewarganegaraan di bawah Seksyen 19B. Kes G dan M menunjukkan kerumitan undang-undang dalam menangani isu ini.
Kesimpulan
Keputusan Mahkamah Rayuan ini menekankan bahawa peruntukan Seksyen 19B adalah khusus dan tidak boleh diperluaskan kepada semua kanak-kanak terbiar. Bagi G, dia masih mempunyai harapan melalui naturalisasi atau rayuan lanjut. Sementara itu, kes M menunjukkan bahawa bayi yang ditinggalkan sejurus selepas lahir boleh dilindungi. Kes ini mencerminkan cabaran dalam mengimbangi keperluan mencegah tanpa kerakyatan dengan tafsiran ketat perlembagaan.
