Dalam politik Malaysia, pakatan sering dibentuk atas dasar kepentingan pilihan raya berbanding prinsip. Menurut profesor kajian ASEAN, Phar Kim Beng, dan rakan penyelidik Luthfy Hamzah, politik Malaysia telah menjadi terlalu 'promiskuiti' – pakatan dibuat, dirobohkan, dihidupkan semula, dan dijenamakan semula dengan kekerapan yang luar biasa.
Kerjasama BN-PN di Negeri Sembilan
Selepas kejayaan kerjasama di Johor, Barisan Nasional (BN) dan Perikatan Nasional (PN) kini mencuba formula yang sama di Negeri Sembilan. Jika berjaya, kemungkinan besar ia akan diulang di Melaka dan seterusnya pada pilihan raya umum akan datang. Namun, persoalan utama bukan sama ada BN dan PN boleh bekerjasama, tetapi apa yang Malaysia akan rugi jika kerjasama ini menjadi model politik dominan, terutamanya dengan PAS pimpinan Hadi Awang menduduki kedudukan penting.
Kesan Pertama: Normalisasi Ketidakpastian Politik
BN dan PAS telah bertahun-tahun saling menyerang, namun kini bersatu semula apabila diperlukan. Perubahan ini melemahkan keyakinan rakyat terhadap parti yang sanggup mengorbankan prinsip demi keuntungan jangka pendek. Pilihan raya menjadi kurang tentang dasar koheren dan lebih tentang membentuk gabungan paling luas untuk menang. Ini mewujudkan ketidakpastian yang berterusan.
Kesan Kedua: Instabiliti Dalam Kerajaan
Sekalipun BN dan PN menang bersama, mereka masih berdepan persoalan tidak selesai tentang kepimpinan, portfolio menteri, peruntukan, keutamaan ekonomi, dan hala tuju tadbir urus. Ketegangan yang ditangguhkan semasa kempen sering muncul semula dengan lebih kuat apabila kuasa perlu dikongsi. Mengurus kerajaan jauh lebih sukar daripada berkempen bersama.
Peranan PAS Sebagai Faktor Tambahan
PAS bukan sekadar rakan gabungan biasa, menurut penulis. Parti ini mempunyai keutamaan ideologi, disiplin organisasi, dan aspirasi politik jangka panjang yang tersendiri. Mana-mana gabungan yang meletakkan PAS di tengah perlu menampung keutamaan tersebut. Sama ada ini meyakinkan atau meresahkan masyarakat pelbagai kaum di Malaysia akan mempengaruhi keyakinan pelabur, sentimen perniagaan, dan perpaduan nasional.
Kesan Ketiga: Mobilisasi Komunal Berbanding Prestasi Tadbir Urus
Kejayaan pilihan raya yang berulang boleh mendorong semua parti untuk bergantung pada mobilisasi identiti dan bukannya prestasi tadbir urus. Jika kemenangan dicapai secara konsisten melalui politik identiti dan bukannya peningkatan produktiviti, pendidikan, kesihatan, atau reformasi institusi, Malaysia berisiko terkunci dalam kitaran polarisasi yang semakin meningkat, manakala daya saing ekonomi semakin terabai.
Kesan Keempat: Impak ke Atas Sabah dan Sarawak
Sabah dan Sarawak mempunyai budaya politik yang berbeza dari Semenanjung. Pemimpin mereka menekankan kesederhanaan, keseimbangan perlembagaan, dan penghormatan terhadap Perjanjian Malaysia 1963. Jika formula BN-PN semakin tertumpu kepada PAS, parti-parti di Sabah dan Sarawak mungkin menjadi lebih berhati-hati terhadap integrasi politik persekutuan yang lebih mendalam, seterusnya melebarkan jurang politik antara kedua-dua sisi Laut China Selatan.
Paradoks Kejayaan Pilihan Raya
Ironinya, kekuatan terbesar pakatan BN-PN boleh menjadi kelemahan terbesarnya. Setiap kemenangan pilihan raya menguatkan kepercayaan bahawa formula yang sama patut diulang. Pemimpin politik sering belajar dari kemenangan lalu, tetapi kejayaan dalam pilihan raya tidak semestinya membawa kejayaan dalam pentadbiran. Gabungan yang cekap secara pilihan raya belum tentu berkesan secara pentadbiran. Negeri-negeri seperti Kedah, Kelantan, Terengganu, dan Perlis kini semakin ketinggalan dari segi ekonomi – satu petunjuk bahawa pakatan yang didominasi PAS cenderung melakukan yang minimum demi mengekalkan kerjasama.
Kesimpulan: Soalan Lebih Besar
Malaysia berdepan persoalan yang lebih besar daripada siapa yang menang di Negeri Sembilan atau Melaka. Persoalannya ialah sama ada evolusi politik negara harus didorong oleh kiraan pilihan raya sementara atau oleh visi tadbir urus inklusif yang berkekalan dan mampu meraih keyakinan semua komuniti dan wilayah. Menurut Phar Kim Beng dan Luthfy Hamzah, ketahanan sesebuah pakatan tidak boleh dikelirukan dengan ketahanan perpaduan nasional. Sebuah gabungan mungkin bertahan pilihan raya demi pilihan raya, namun masih meninggalkan Malaysia lebih terpolarisasi, kurang bersatu, dan semakin teralih dari tugas membina negara yang kompetitif, inklusif, dan yakin. PAS yang tidak popular di Sabah dan Sarawak hanya menambah kerumitan. Oleh itu, rakyat Malaysia perlu menilai sama ada kerjasama ini akan mengukuhkan atau melemahkan Persekutuan Malaysia.
