Pengundi Negeri Sembilan secara tegas menolak pentadbiran Pakatan Harapan (PH) apabila gabungan Barisan Nasional (BN) dan Perikatan Nasional (PN) meraih 25 daripada 36 kerusi Dewan Undangan Negeri (DUN) dalam pilihan raya negeri pada 1 Ogos 2026. Berdasarkan data tidak rasmi Suruhanjaya Pilihan Raya (SPR), BN menjadi blok terbesar dengan 18 kerusi, manakala PN memperoleh tujuh kerusi dan PH hanya tinggal 11 kerusi, jauh daripada 19 kerusi yang diperlukan untuk mengekalkan majoriti. Keputusan itu merupakan tamparan paling teruk buat PH sejak mula menerajui negeri pada 2018. Kekalahan itu turut menyingkirkan dua tokoh utama PH: Setiausaha Agung DAP Anthony Loke dan Menteri Besar pemangku, Datuk Seri Aminuddin Harun. Loke yang mewakili Chennah sejak 2013 tewas dengan majoriti tipis 491 undi, manakala Aminuddin yang bertanding di kerusi kubu BN, Linggi, kecundang dengan 1,668 undi selepas meninggalkan kerusi selamatnya di Sikamat. Sebahagian kerusi yang dimenangi BN termasuk Chennah, Linggi, Rantau, Kota dan Repah; PN pula membawa pulang Sikamat, Ampangan dan Bagan Pinang. PH sekadar mempertahankan kerusi bandar seperti Nilai, Seremban Jaya, Mambau dan Lobak.
Kekalahan simbolik buat PH
Menurut Profesor Datuk Dr Awang Azman Awang Pawi dari Akademi Pengajian Melayu Universiti Malaya, keputusan ini mencerminkan krisis sistemik, bukan sekadar kekalahan calon. "PH bukan sekadar kalah calon biasa. Ia kehilangan setiausaha agung dan calon menteri besar," katanya. "Pada pandangan saya, ini menunjukkan reputasi peribadi, jawatan menteri dan rekod pentadbiran tidak lagi mencukupi apabila berdepan gelombang politik yang lebih luas, jentera parti yang kuat dan pembangkang yang bersatu."
Awang Azman berkata keputusan itu memberi isyarat bahawa kerusi bercampur dan majoriti bukan Melayu tidak lagi boleh dianggap sebagai kubu automatik DAP. Beliau juga menyifatkan kekalahan Loke sebagai detik bersejarah kerana Chennah sebelum ini dianggap kubu DAP. Kejadian itu dikaitkan dengan gabungan faktor, termasuk penurunan keluar mengundi dalam kalangan penyokong PH, sebahagian undi melayang kembali kepada BN, serta sokongan Melayu yang lebih padu kepada pakatan BN-PN.
Walaupun Loke kekal sebagai Ahli Parlimen Seremban dan Menteri Pengangkutan persekutuan, penganalisis percaya kekalahan ini akan memaksa DAP mengubah strategi akar umbi dan pendekatan terhadap pengundi Melayu di luar bandar.
Kesilapan strategik di Linggi
Aminuddin pula mengambil risiko besar dengan bertanding di Linggi, kerusi yang tidak pernah terlepas daripada genggaman BN sejak sekian lama. Azmi Hassan, felo kanan di Akademi Nusantara, menganggap langkah itu sebagai kesilapan strategik yang akhirnya menyebabkan PH kehilangan calon utama kepimpinan negeri. Awang Azman berpendapat kekalahan ini mungkin mencetuskan rombakan kepimpinan PKR di peringkat negeri serta pencarian pemimpin baharu yang berakar umbi di negeri itu, mampu menarik sokongan pelbagai kaum dan membina semula parti di luar Seremban.
Azmi Hassan turut mengaitkan kemenangan BN-PN dengan mobilisasi pengundi Melayu yang berkesan. Beliau berkata peratusan keluar mengundi di kerusi majoriti Melayu jauh lebih tinggi berbanding pilihan raya negeri 2023. "Saya fikir ramai orang Melayu berasa terancam semasa kempen, dan beberapa isu bergema kuat dengan mereka," katanya. Menurutnya, walaupun Adat Perpatih tidak secara eksplisit dijadikan isu kempen, ia masih berada di fikiran ramai pengundi Melayu, yang menjadi antara faktor utama prestasi cemerlang BN dan PN.
Pola sama berlaku di Chennah, di mana keluar mengundi Melayu yang tinggi membantu BN menang. Walaupun penglibatan pengundi di kerusi majoriti Cina meningkat berbanding 2023, ia tidak dapat menandingi momentum di kawasan pedalaman Melayu.
Cabaran BN-PN dan post-mortem PH
Awang Azman berkata kerjasama BN-PN berjaya menyatukan undi Melayu yang sebelum ini terpecah antara Umno dan PAS. Namun beliau mengingatkan bahawa gabungan itu perlu membuktikan mampu mentadbir sebagai pakatan ideologi yang stabil dan jangka panjang. "Pilihan raya ini menunjukkan politik Negeri Sembilan beralih daripada digerakkan oleh personaliti kepada lebih banyak dipengaruhi momentum politik, organisasi parti dan kekuatan gabungan. Profil nasional Loke tidak cukup untuk menyelamatkan Chennah, manakala lapan tahun Aminuddin sebagai menteri besar tidak dapat mengatasi kekuatan BN di Linggi."
Ketika kerajaan baharu bersiap sedia mengambil alih, PH berdepan proses post-mortem yang sukar dalam usaha memulihkan naratif dan organisasi sebelum pilihan raya umum akan datang. Dengan undi Melayu dilihat semakin bersatu di bawah BN-PN, PH perlu menilai semula strategi kempen dan pendekatan kepimpinan bagi menghadapi gelombang politik baharu di Negeri Sembilan.
