Kerjasama politik yang dibina semata-mata untuk menentang 'musuh bersama' tidak cukup kukuh untuk bertahan lama, menurut penganalisis politik Asrul Sani. Beliau merujuk kepada pakatan terbaharu antara Barisan Nasional (BN) dan Perikatan Nasional (PN) yang dijangka menjadi tema utama menjelang Pilihan Raya Umum ke-16 (PRU16).
Kerjasama Sebelum PRU Kurang Penting
Asrul Sani, dari The Asia Group, berkata kerjasama sebelum pilihan raya akan menjadi kurang penting berbanding selepas pilihan raya. Rundingan politik selepas PRU menjadi asas kepada kerjasama yang lebih mampan, katanya kepada FMT.
Beliau menegaskan bahawa parti yang mahu membentuk kerjasama PRU16 perlu menjalin perjanjian yang berjangka panjang, seperti perjanjian keyakinan dan perbekalan (CSA), memandangkan kemungkinan berlakunya Parlimen tergantung sekali lagi.
Perbezaan Dalaman Akan Timbul Semula
“Umno, PAS dan parti-parti lain di luar kerajaan masih mempunyai perbezaan dari segi kepimpinan, ideologi, agihan kerusi dan peranan masing-masing dalam mana-mana kerajaan masa depan,” kata Asrul. “Ketegangan itu akan muncul semula sebaik sahaja matlamat bersama untuk menewaskan Anwar tercapai.”
Penentangan terhadap Perdana Menteri Anwar Ibrahim dan Pakatan Harapan (PH), khususnya DAP, dijangka terus menjadi tema utama. Namun, pakatan yang lebih kukuh memerlukan persetujuan pragmatik, seperti CSA yang mengandungi komitmen jelas sebagai balasan kepada sokongan parti terlibat.
CSA dan Peranan Sarawak
Asrul merujuk kepada perjanjian reformasi antara PH dan kerajaan pimpinan Ismail Sabri Yaakob pada 2021 sebagai contoh. Dalam konteks PRU16, CSA dijangka semakin relevan untuk memastikan kestabilan politik, dengan Sarawak berpotensi memperoleh manfaat terbesar.
“Walaupun Umno dan PAS memenangi majoriti kerusi di kawasan majoriti Melayu, mereka mungkin masih gagal mencapai 112 kerusi yang diperlukan untuk membentuk kerajaan,” katanya. “Oleh itu, mereka perlu menawarkan kepada Gabungan Parti Sarawak (GPS) dan rakan-rakan lain calon perdana menteri yang dipersetujui, program dasar minimum serta komitmen yang jelas terhadap keutamaan Sarawak.”
GPS boleh menyokong gabungan pemerintah sambil mendapatkan komitmen berkaitan peruntukan pembangunan, autonomi lebih besar, pelaksanaan Perjanjian Malaysia 1963 (MA63) dan kawalan terhadap sumber negeri, sambil mengekalkan jarak politik daripada parti Semenanjung.
Sejarah Sekutu Bertukar Musuh
PH, BN, GPS dan Gabungan Rakyat Sabah (GRS) merupakan rakan utama dalam kerajaan Persekutuan pimpinan Anwar selepas PRU15 pada 2022 berakhir tanpa pemenang mutlak. Namun, BN bertanding bersama PN dalam PRN Negeri Sembilan, membentuk kerajaan negeri baharu dengan majoriti dua pertiga menerusi 25 kerusi.
Umno dan PAS sebelum ini bekerjasama menerusi Muafakat Nasional (MN), tetapi pakatan itu berakhir selepas PAS membentuk PN bersama Bersatu pada 2020. Kini, Bersatu dilihat semakin hampir meninggalkan PN selepas pertikaian dengan PAS dan ketua pembangkang Hamzah Zainudin, yang kini mengetuai Wawasan selepas dipecat daripada Bersatu pada Februari.
Bersatu sebelum ini merupakan komponen PH, namun keluar pada Februari 2020, menyumbang kepada kejatuhan kerajaan PH. Parti itu dipimpin bekas timbalan presiden Umno, Muhyiddin Yassin. PAS pula pernah menjadi sekutu PKR dan DAP di bawah Pakatan Rakyat antara 2008 hingga 2015.
Kerjasama Umno-PAS Sekadar Kiraan Politik
Penganalisis politik Wong Chin Huat menyifatkan kerjasama semula Umno dan PAS sebagai 'kiraan mudah'. Beliau berkata politik Malaysia kini menyaksikan persaingan tiga penjuru antara BN, PN dan PH, namun PH dilihat semakin kehilangan sokongan.
“Jika satu pihak sedang merosot, maka dua pihak yang lain mempunyai insentif yang kuat untuk bergabung dan membahagikan kawasan pengaruh pihak tersebut,” katanya. Jika PH benar-benar mengalami kemerosotan ketara, BN dan PN berkemungkinan mengekalkan kerjasama mereka dalam pilihan raya negeri lain serta PRU16.
Bagaimanapun, Wong berpandangan Umno dan PAS sebenarnya tidak saling mempercayai walaupun sering mengulang retorik penyatuan Melayu-Islam. Kedua-duanya dijangka kembali bersaing jika mencatat kemenangan besar pada pilihan raya akan datang, dalam usaha menguasai sokongan pengundi Melayu.
