Majlis Kerjasama Teluk (GCC) kini dianggap sebagai rakan strategik yang amat penting untuk ASEAN dan Malaysia, dengan implikasi mendalam dalam perdagangan, pelaburan, keselamatan tenaga, transformasi digital, kewangan Islam, pendidikan tinggi, dan kestabilan geopolitik.
Kepentingan GCC untuk ASEAN dan Malaysia
GCC yang terdiri daripada Bahrain, Kuwait, Oman, Qatar, Arab Saudi, dan Emiriah Arab Bersatu (UAE), terletak di laluan maritim paling kritikal di dunia. Selat Hormuz kekal sebagai koridor tenaga paling sibuk, manakala Laut Merah dan Teluk Aden menghubungkan Asia dengan Eropah melalui Terusan Suez. Sebarang gangguan di laluan ini serta-merta memberi kesan kepada ekonomi ASEAN, terutamanya Malaysia yang bergantung kepada perdagangan maritim tanpa gangguan.
Malaysia telah mengekalkan hubungan baik dengan setiap ahli GCC, melangkaui sektor hidrokarbon. Syarikat Malaysia melabur dalam industri halal, pembinaan, pendidikan, kesihatan, dan perbankan Islam di Teluk. Dana kekayaan berdaulat GCC pula semakin penting sebagai pelabur dalam infrastruktur, logistik, teknologi, dan hartanah Malaysia.
Kerjasama Ekonomi yang Saling Melengkapi
Bagi ASEAN, GCC menawarkan sumber kewangan dan kapasiti pelaburan yang melengkapi penduduk muda, pangkalan pembuatan, dan ekonomi digital Asia Tenggara yang pesat membangun. Gabungan modal dari Teluk dengan rangkaian pengeluaran ASEAN mewujudkan perkongsian semula jadi.
Kepentingan hubungan ini semakin jelas di tengah ketidaktentuan global. Konflik di Eropah Timur dan ketegangan di Asia Barat menunjukkan gangguan pasaran tenaga cepat bertukar menjadi inflasi, kos pengangkutan lebih tinggi, dan ketidakamanan makanan di seluruh Asia Tenggara. Penglibatan stabil dengan GCC menyumbang langsung kepada daya tahan ekonomi ASEAN.
Peranan Unik Malaysia sebagai Jambatan
Malaysia menduduki kedudukan unik sebagai negara majoriti Muslim yang demokratik dengan ekonomi pelbagai dan kredibiliti lama dalam kewangan Islam. Kuala Lumpur berpotensi menjadi jambatan antara GCC dan ASEAN, diperkukuh reputasi kesederhanaan, diplomasi pelbagai hala, dan penyertaan aktif dalam institusi serantau.
Perkongsian ini tidak seharusnya terhad kepada tenaga. Teknologi hijau, pembangunan hidrogen, kecerdasan buatan, infrastruktur digital, keselamatan siber, pengeluaran makanan, daya tahan iklim, dan pendidikan tinggi menawarkan laluan kerjasama lebih mendalam. Negara Teluk pesat mempelbagaikan ekonomi, manakala ASEAN muncul sebagai rantau paling pesat membangun, menjadikan trajektori ekonomi mereka saling melengkapi.
Keselamatan dan Diplomasi Serantau
Kerjasama keselamatan juga wajar diberi perhatian. Keselamatan maritim, memerangi keganasan, bantuan bencana, daya tahan siber, dan perlindungan rantaian bekalan global memerlukan dialog lebih erat antara ASEAN dan GCC. Kedua-dua rantau tidak mencari konfrontasi ketenteraan, tetapi bergantung kepada sistem perdagangan antarabangsa yang stabil berdasarkan undang-undang antarabangsa.
Bagi Malaysia, mengekalkan hubungan konstruktif dengan semua ahli GCC mengukuhkan dasar luar yang mengimbangi setiap rantau utama tanpa terjerat dalam persaingan kuasa besar. Pendekatan seimbang ini mencerminkan komitmen ASEAN terhadap dialog, keterangkuman, dan kewujudan bersama secara aman.
Gencatan Senjata Perlu Segera
Phar Kim Beng, profesor Pengajian ASEAN dan pengarah di Institut Pengajian Antarabangsa dan ASEAN, Universiti Islam Antarabangsa Malaysia, menegaskan bahawa Malaysia sebagai bekas Pengerusi ASEAN perlu menasihati pengerusi semasa, iaitu Filipina, untuk mempercepatkan gencatan senjata strategik sekiranya mana-mana negara GCC diserang oleh Iran atau kumpulan proksi Teheran.
Beliau menulis dalam ulasan eksklusif bahawa GCC tidak lagi boleh dilihat hanya melalui kaca mata minyak dan gas. Ia telah menjadi rakan strategik paling penting di Asia Barat, dengan implikasi besar untuk perdagangan, pelaburan, keselamatan makanan, keselamatan tenaga, transformasi digital, kewangan Islam, pendidikan tinggi, dan kestabilan geopolitik.
Ketika kuasa global terus beralih ke Asia, hubungan institusi lebih kukuh antara ASEAN dan GCC akan menyumbang kepada daya tahan ekonomi, rantaian bekalan terpelbagai, kerjasama teknologi, dan kestabilan serantau. Asia Barat dan Asia Tenggara semakin saling berhubung. Geografi mungkin memisahkan, tetapi perdagangan, kewangan, tenaga, budaya, dan diplomasi semakin mengikat mereka bersama.
Bagi Malaysia dan ASEAN, perkongsian lebih kukuh dengan GCC bukan sekadar wajar, tetapi strategik dan amat diperlukan untuk dekad akan datang.
