Seorang kanak-kanak berusia lapan atau sembilan tahun didekati oleh Linza Wells ketika dia sedang makan tengah hari di sebuah restoran di bandar. Kanak-kanak itu mengemis dari meja ke meja, dan Wells membelikannya minuman. Kanak-kanak itu, yang disyaki pelarian Rohingya, sepatutnya berada di sekolah, belajar sifir darab atau ejaan, melukis dan bermain bola sepak di padang. Namun, sebagai anak pelarian, dia tidak mempunyai hak untuk mendapatkan pendidikan di Malaysia.
Kewajipan moral di bawah UNCRC
Menurut Wells, dari perspektif kemanusiaan, hak untuk pendidikan asas adalah mutlak, universal, dan tidak boleh dirunding. Sebagai negara yang menandatangani Konvensyen Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu Mengenai Hak Kanak-Kanak (UNCRC), Malaysia mempunyai kewajipan moral dan global untuk melindungi semua kanak-kanak dalam sempadannya, tanpa mengira status dokumentasi mereka. Pendidikan bukanlah kemewahan atau ganjaran untuk kewarganegaraan sah, tetapi keperluan asas manusia.
Serbuan ke atas pusat pembelajaran alternatif
Serbuan dan penutupan pusat pembelajaran alternatif untuk kanak-kanak pelarian di Alor Setar dan Terengganu baru-baru ini menunjukkan trend yang membimbangkan. Pihak berkuasa tempatan dan majlis bandar raya menyebut undang-undang kecil zon, pelanggaran lesen komersial, dan kekurangan pendaftaran rasmi di bawah Akta Pendidikan 1996 sebagai alasan. Wells mempersoalkan: sejak bila mengajar kanak-kanak membaca dan menulis menjadi kesalahan birokrasi?
Kawasan kelabu undang-undang
Keadaan kelabu undang-undang memaksa pusat pembelajaran tidak formal ini beroperasi di pinggiran, menjadikan mereka terdedah kepada penutupan mendadak. Namun, pusat-pusat ini menyediakan perkhidmatan yang tidak ternilai: memastikan kanak-kanak yang terdedah selamat, berstruktur, dan diawasi di dalam bilik darjah. Menutup pusat ini tidak membuat komuniti pelarian hilang; ia hanya memaksa kanak-kanak kembali ke jalanan. Jalanan bukan tempat untuk kanak-kanak kerana mereka terdedah kepada kebimbangan keselamatan seperti pemerdagangan, penculikan, dadah, dan banyak isu lain yang dalam jangka panjang akan membawa kepada masalah selanjutnya di negara ini.
Risiko masyarakat
Meninggalkan generasi kanak-kanak pelarian tanpa celik huruf atau numerasi asas mencipta risiko masyarakat yang lebih besar, termasuk kerentanan kepada eksploitasi, buruh kanak-kanak, dan jenayah. Menjaga mereka di sekolah sebenarnya adalah cara paling berkesan untuk mengekalkan keselamatan awam, ketenteraman, dan kebajikan masyarakat. Wells menegaskan bahawa walaupun kedaulatan negara dan undang-undang perbandaran mesti dihormati, ia tidak boleh digunakan terhadap masa depan kanak-kanak.
Kerjasama diperlukan
Kerajaan negeri dan pihak berkuasa tempatan perlu bekerjasama dengan UNHCR dan masyarakat sivil untuk mewujudkan rangka kerja yang dikawal selia, selamat, dan sah untuk ruang sekolah alternatif ini. Wells menyeru agar semua pihak melihat melampaui dokumentasi dan mengutamakan kemanusiaan bersama. "Biarkan kanak-kanak ini belajar. Setiap kanak-kanak berhak mendapat peluang untuk mendapatkan pendidikan," katanya.
