‘Kenali Nombor Anda’ untuk Ramadan yang Lebih Sihat dan Selamat
Semasa Ramadan, umat Islam menyambut bulan yang penuh dengan ibadah puasa, refleksi diri, dan perpaduan keluarga. Namun, di sebalik tumpuan kepada disiplin rohani dan pengawalan diri, pakar kesihatan mengingatkan bahawa menjaga kesihatan badan adalah sama pentingnya, terutamanya dalam tempoh berpuasa yang panjang.
Kepentingan Saringan Kesihatan Awal
Pakar endokrinologi perunding, Dr Malik Mumtaz, menyatakan bahawa Ramadan boleh menjadi peluang bermakna untuk rakyat Malaysia memberi perhatian lebih kepada kesihatan mereka, terutama bagi keadaan yang sering berkembang secara senyap tanpa gejala awal.
"Ramadan adalah masa pembaharuan, tetapi kita juga mesti memastikan badan kita cukup sihat untuk mengekalkan puasa," katanya. "Saya kerap melihat pesakit yang bergelut semasa Ramadan kerana keadaan perubatan asas yang tidak didiagnosis. Saringan mudah sebelum atau awal bulan puasa boleh membantu orang ramai berpuasa dengan lebih selamat dan yakin."
Beliau menjelaskan bahawa puasa membawa perubahan ketara kepada rutin harian, waktu makan, dan corak tidur. Bagi kebanyakan individu sihat, badan menyesuaikan diri dengan baik; tetapi bagi mereka yang hidup dengan keadaan tidak didiagnosis seperti diabetes, hipertensi, atau penyakit buah pinggang peringkat awal, perubahan ini boleh memberi tekanan tambahan pada badan.
"Ramadan mengubah cara badan memproses tenaga," tambah Malik. "Jam berpuasa yang panjang diikuti pengambilan karbohidrat secara tiba-tiba pada waktu iftar kadangkala boleh mendedahkan ketidakseimbangan metabolik asas."
Gejala seperti keletihan melampau, pening, dahaga berlebihan, atau kesukaran menumpukan perhatian sering dianggap sebagai kelaparan biasa. Walau bagaimanapun, Malik memberi amaran bahawa tanda-tanda ini mungkin menunjukkan masalah kesihatan yang lebih mendalam yang tidak boleh diabaikan.
Mengatasi Godaan Bazar Ramadan
Bazar Ramadan dan jamuan perayaan yang menawarkan pelbagai jenis makanan dan minuman tradisional adalah bahagian penting musim ini. Walaupun ini membawa kegembiraan dan hubungan sosial, doktor menasihatkan kesederhanaan dan pilihan sedar.
Minuman tinggi gula dan makanan bergoreng boleh menyebabkan turun naik mendadak dalam paras gula darah, memberi tekanan tambahan pada pankreas dan buah pinggang. Daripada mengelakkan makanan perayaan sepenuhnya, kuncinya terletak pada kesederhanaan dan pilihan makanan yang lebih baik.
"Nikmati makanan, tetapi amalkan kesederhanaan," katanya. "Tabiat mudah seperti minum lebih banyak air, mengawal saiz hidangan, dan tidak meninggalkan sahur boleh membuat perbezaan yang ketara."
Beliau menambah bahawa sahur harus termasuk karbohidrat kompleks dan makanan kaya serat untuk membantu mengekalkan tahap tenaga sepanjang hari. Bagi tanggapan salah lazim bahawa aktiviti fizikal harus dihentikan semasa Ramadan untuk "menjimatkan tenaga", Malik menekankan bahawa pergerakan ringan hingga sederhana boleh membantu mengekalkan metabolisme aktif.
"Pergerakan fizikal semasa solat terawih sudah memberikan senaman lembut yang menyokong pencernaan dan mobiliti sendi," katanya. "Menambah berjalan kaki singkat selepas iftar boleh membantu badan mengurus paras gula darah dengan lebih baik."
Aktiviti sedemikian, tambahnya, melengkapkan aspek rohani Ramadan sambil menyokong kesejahteraan keseluruhan. Dan dengan Hari Raya semakin hampir, Malik berkata adalah penting untuk "kenali nombor anda" dengan memasukkan saringan kesihatan sebagai sebahagian daripada persiapan perayaan.
Amalan Bertanggungjawab untuk Kesihatan Jangka Panjang
"Menunggu gejala adalah permainan berbahaya. Apabila anda berasa sakit, kerosakan mungkin sudah lanjut," katanya. "Saringan pantas di farmasi komuniti tempatan atau klinik – memeriksa HbA1c, tekanan darah, dan fungsi buah pinggang – adalah salah satu tindakan penjagaan diri paling bertanggungjawab yang boleh anda lakukan bulan ini."
Beliau juga menasihati mereka yang mempunyai keadaan perubatan sedia ada untuk berunding dengan doktor sebelum berpuasa.
"Walaupun ia adalah kewajipan agama, terdapat kategori individu yang tidak sepatutnya berpuasa kerana ia boleh memudaratkan kesihatan mereka. Ini termasuk individu dengan gangguan buah pinggang, mereka yang memerlukan suntikan insulin berganda, dan wanita hamil."
Perlu diingat, saringan sedemikian juga menyokong usaha kementerian kesihatan untuk menangani penyakit tidak berjangkit di Malaysia.
"Kesihatan adalah amanah – satu kepercayaan yang diberikan kepada kita," kesimpulan Malik. "Dengan saringan awal dan pemakanan sedar, kita bukan sahaja melengkapkan puasa tetapi memastikan kita kekal sihat untuk menikmati lebih banyak Ramadan bersama keluarga kita."
