Krisis Timur Tengah Boleh Alihkan Perdagangan Tenaga ke Malaysia, Kata Penganalisis
Ketika konflik di Timur Tengah terus mengganggu aliran tenaga global, penganalisis menyatakan bahawa Malaysia mungkin menyaksikan peningkatan permintaan terhadap eksport minyak dan gas asli cecair (LNG) negara ini. Walaupun terdapat risiko kepada ekonomi secara keseluruhan, kedudukan Malaysia sebagai pengeksport tenaga bersih serta pengeluar minyak mentah dan LNG boleh memberikan manfaat susulan perubahan corak perdagangan akibat pergolakan di rantau tersebut.
Potensi Manfaat daripada Pengalihan Perdagangan
Krisis terbaru di Timur Tengah, yang dicetuskan oleh serangan udara Amerika Syarikat dan Israel ke atas Iran pada 28 Februari, telah membawa dunia ke ambang satu lagi kejutan minyak. Iran bertindak balas dengan mengenakan sekatan secara de facto ke atas Selat Hormuz, laluan strategik yang melaluinya kira-kira 20% hingga 30% penghantaran minyak dan LNG global setiap hari. Gangguan ini menyebabkan harga minyak mentah melonjak hampir USD120 setong sebelum mereda kepada sekitar USD100 setong bagi minyak Brent.
Penganalisis dari MBSB Research berkata, harga minyak yang lebih tinggi akan menyokong hasil fiskal Malaysia melalui peningkatan pendapatan berkaitan petroleum. "Pendapatan tambahan ini boleh digunakan untuk menampung beban subsidi yang lebih tinggi sekiranya kerajaan memutuskan untuk mengehadkan kenaikan harga bahan api bersubsidi," kata mereka. Lebih penting lagi, ketegangan geopolitik boleh mengalihkan perdagangan tenaga kepada pengeluar di luar Timur Tengah.
Malaysia boleh mendapat manfaat daripada pengalihan perdagangan ini apabila pembeli antarabangsa mencari sumber bekalan alternatif bagi mengurangkan pendedahan kepada gangguan penghantaran melalui Selat Hormuz. Apabila pembeli berusaha mengurangkan pendedahan kepada gangguan bekalan dari Timur Tengah, minyak Malaysia menjadi alternatif yang menarik, berpotensi mendorong lonjakan dalam jumlah eksport. Faktor positif ini, iaitu harga yang lebih tinggi, akan mengukuhkan lebihan perdagangan Malaysia dengan ketara.
Kesan Positif kepada Ringgit dan Pelancongan
Permintaan yang lebih tinggi terhadap ringgit, bersama dengan kedudukan kewangan kerajaan yang lebih kukuh hasil dividen Petronas, juga boleh menyokong mata wang tempatan. Ini mewujudkan asas yang kukuh untuk pengukuhan ringgit, sekali gus membantu mengimbangi inflasi import yang lazimnya mengiringi kejutan tenaga global.
Selain itu, ketidakstabilan geopolitik di Timur Tengah boleh memberi kesan limpahan positif kepada sektor pelancongan Malaysia. MBSB Research mencatatkan bahawa krisis terdahulu di rantau itu, seperti semasa Arab Spring, telah membawa kepada peningkatan ketibaan pelancong dari negara Teluk. Pelancong berpendapatan tinggi dari negara seperti Emiriah Arab Bersatu (UAE) dan Arab Saudi mungkin mengalihkan perjalanan ke Malaysia sebagai destinasi yang stabil dan mesra Muslim, sekali gus berpotensi meningkatkan kempen Tahun Melawat 2026.
Risiko dan Cabaran yang Dihadapi
Walau bagaimanapun, penganalisis mengingatkan bahawa Malaysia tidak kebal sekiranya konflik berlarutan. Konflik AS–Iran pada 2026 boleh menimbulkan risiko perdagangan yang ketara melalui saluran tidak langsung, khususnya gangguan rantaian bekalan dan sekatan sekunder yang dikenakan oleh AS. "Konflik yang berpanjangan berserta gangguan berterusan terhadap laluan penghantaran di Hormuz akan menjadi kejutan sistemik yang lebih besar. Harga minyak boleh melonjak jauh melepasi USD100 setong, manakala pasaran kewangan global mungkin mengalami penilaian semula risiko," kata MBSB Research.
Walaupun harga minyak yang lebih tinggi pada awalnya boleh meningkatkan hasil petroleum, kesan ekonomi yang lebih luas boleh menjadi negatif jika permintaan global melemah. Lonjakan kos tenaga dan gangguan logistik boleh meningkatkan kos pengeluaran bagi pengilang Malaysia serta memperlahankan momentum eksport. Harga tenaga yang tinggi juga lazimnya menyumbang kepada tekanan inflasi yang lebih luas, dengan kos bahan api dan makanan yang meningkat boleh menghakis kuasa beli isi rumah dan menjejaskan perbelanjaan pengguna.
Perlindungan melalui Subsidi Kerajaan
Ahli ekonomi menekankan bahawa sistem subsidi bahan api Malaysia menyediakan perlindungan penting kepada isi rumah. Ketua ekonomi Bank Muamalat Malaysia, Afzanizam Rashid, berkata rakyat Malaysia berada dalam kedudukan lebih baik berbanding banyak negara di rantau ini kerana kerajaan melindungi pengguna daripada turun naik harga minyak global. "Kita berada dalam kedudukan lebih baik memandangkan sumber semula jadi seperti minyak dan gas diurus dengan baik. Kerajaan menyediakan subsidi untuk melindungi rakyat daripada turun naik harga minyak mentah," katanya.
Di bawah program subsidi BUDI 95 kerajaan bagi petrol RON95, Malaysia mempunyai harga petrol kedua terendah di Asean iaitu RM1.99 seliter, selepas Brunei dengan RM1.65. Sebagai perbandingan, harga di negara lain jauh lebih tinggi termasuk Singapura (RM9.81 seliter), Laos (RM6.98), Thailand (RM5.19), Kemboja (RM5.18), Vietnam (RM4.43), Filipina (RM3.78), Myanmar (RM3.30) dan Indonesia (RM2.88). Afzanizam turut menyatakan bahawa kerajaan baru-baru ini menaikkan harga RON95 tanpa subsidi kepada RM3.27 seliter daripada RM2.67 pada awal tahun ini, menunjukkan perbelanjaan subsidi yang besar.
Walaupun krisis semasa mungkin mengalihkan sebahagian perdagangan tenaga global kepada pengeluar seperti Malaysia, nasib negara akhirnya bergantung kepada tempoh konflik itu berlarutan dan sejauh mana rantaian bekalan global terjejas. Menteri Kewangan II Amir Hamzah Azizan telah menekankan bahawa asas ekonomi Malaysia memberi negara fleksibiliti dalam mengurus kesan kenaikan harga tenaga, dengan pusat penyelidikan secara umumnya berkongsi pandangan optimistik ini.
