KUALA LUMPUR, 16 Julai — Jawatankuasa Kira-Kira Wang Negara (PAC) menyeru agar sistem pengurusan subsidi minyak masak dirombak selepas mendapati mekanisme sedia ada gagal memastikan minyak masak bersubsidi sampai kepada mereka yang benar-benar memerlukan.
Naib Pengerusi PAC, Teresa Kok, berkata laporan jawatankuasa itu yang disediakan berdasarkan dapatan dalam Laporan Ketua Audit Negara Siri 2/2025 mengenal pasti kelemahan dalam pengurusan kawalan harga dan subsidi minyak masak di bawah Kementerian Perdagangan Dalam Negeri dan Kos Sara Hidup (KPDN), termasuk sasaran tidak berkesan, pelanggaran syarat jualan, dan isu pengurusan rantaian bekalan.
“Berdasarkan siasatan, PAC merumuskan bahawa kuota di bawah Skim Penstabilan Harga Minyak Masak (COSS) ditetapkan pada 60,000 tan metrik sebulan, manakala keperluan domestik sebenar Malaysia dianggarkan antara 19,000 hingga 30,000 tan metrik sebulan.
“Ketiadaan mekanisme pengagihan bersasar bermakna subsidi kerajaan berjumlah RM10.879 bilion antara 2019 hingga Februari 2025 tidak sampai sepenuhnya kepada penerima yang dimaksudkan,” katanya pada sidang akhbar di Parlimen hari ini.
Penyalahgunaan oleh kumpulan tidak layak
Kok berkata jawatankuasa itu mendapati minyak masak peket 1kg sering disalahgunakan oleh kumpulan yang tidak layak, termasuk warga asing dan pengusaha komersial.
Beliau menambah jawatankuasa itu juga mendapati dua daripada sembilan syarikat pembungkus minyak masak yang diaudit tidak memiliki pensijilan halal yang sah, walaupun terdapat penambahbaikan yang dibuat oleh Jabatan Kemajuan Islam Malaysia (Jakim) dalam proses pensijilan halal.
Kok berkata sistem eCOSS KPDN, yang diperkenalkan pada 2023, telah membantu memantau rantaian bekalan minyak masak bersubsidi dari kilang penapis ke peruncit dengan membolehkan semak silang kuantiti bekalan di setiap peringkat pengedaran.
Kelemahan pengurusan stok rosak
“PAC mendapati kelemahan serius dalam pengurusan stok minyak masak rosak akibat ketiadaan prosedur operasi standard (SOP) khusus di syarikat pembungkus.
“Akibatnya, kerajaan terus menanggung kos subsidi untuk stok rosak yang tidak akan sampai kepada pengguna. Pemantauan tidak berkesan di peringkat runcit juga menyebabkan amalan jualan bersyarat, penyorokan stok, dan jualan melebihi harga kawalan RM2.50 semakin meluas,” tambahnya.
Ahli Parlimen Seputeh itu berkata jawatankuasa itu juga mendapati kawalan pasaran di peringkat penapisan tidak sekata, dengan syarikat asing mengawal 67 peratus kuota minyak masak bersubsidi, manakala syarikat berkaitan kerajaan tempatan seperti FGV dan SD Guthrie hanya menyumbang 10.6 peratus, selebihnya dipegang oleh syarikat tempatan.
Margin keuntungan pembungkus berlebihan
Kok berkata margin keuntungan bagi pembungkus semula yang menerima subsidi RM600 setiap tan metrik kelihatan berlebihan berbanding kos pemprosesan sebenar, meningkatkan beban subsidi kerajaan tanpa justifikasi munasabah berdasarkan perbelanjaan operasi.
Berdasarkan dapatan itu, PAC mencadangkan lapan syor, termasuk mengurangkan kuota minyak masak bulanan agar lebih sepadan dengan permintaan domestik sebenar dan mengkaji semula kadar subsidi RM600 setiap tan metrik yang diberikan kepada syarikat pembungkus.
Jawatankuasa itu juga mengesyorkan agar pembayaran subsidi kepada syarikat pembungkus hanya dibuat untuk stok minyak masak yang boleh digunakan bagi mengelakkan perbelanjaan kerajaan yang tidak perlu.
Percepatkan subsidi bersasar digital
Kok berkata PAC juga mengesyorkan agar kerajaan mempercepatkan peralihan daripada subsidi pukal kepada mekanisme subsidi bersasar digital sepenuhnya melalui eCOSS.
PAC selanjutnya mencadangkan agar KPDN mengkaji kemungkinan membenarkan harga minyak masak terapung secara terbuka, sama seperti model harga terapung untuk ayam dan telur, bagi mengurangkan perbelanjaan subsidi dan menggalakkan persaingan sihat di peringkat runcit.
Syor lain termasuk memperuntukkan semula kuota penapisan kepada syarikat tempatan yang kompetitif, mengukuhkan penyelarasan penguatkuasaan antara KPDN, Kementerian Dalam Negeri (KDN) dan agensi lain, serta meningkatkan penggunaan teknologi seperti kecerdasan buatan, dron, dan kamera litar tertutup di titik panas sempadan dan kawasan transit penyeludupan.
Kok berkata KPDN juga perlu mengukuhkan pemantauan pematuhan di setiap peringkat rantaian bekalan, termasuk dalam kalangan syarikat pembungkus, dan mengambil tindakan tegas terhadap pemegang kuota yang gagal mematuhi keperluan.
