Kekacauan Timur Tengah Mula Mengubah Peta Tenaga Global
Ketegangan geopolitik di Timur Tengah sedang membentuk semula aliran perdagangan tenaga di peringkat antarabangsa, dengan Malaysia berpotensi muncul sebagai pembekal alternatif yang penting. Analisis terkini menunjukkan negara ini boleh mendapat manfaat daripada perubahan corak perdagangan apabila pembeli mencari sumber di luar kawasan konflik.
Peluang untuk Malaysia sebagai Pengeksport Tenaga
Kedudukan Malaysia sebagai pengeksport tenaga bersih dan pengeluar minyak mentah serta gas asli cecair (LNG) memberikan kelebihan strategik dalam situasi semasa. Kekacauan di sekitar Selat Hormuz, yang dilalui 20-30% penghantaran minyak dan LNG global setiap hari, telah mencetuskan pencarian sumber alternatif.
Menteri Kewangan II Amir Hamzah Azizan menegaskan bahawa asas ekonomi Malaysia yang kukuh memberikan fleksibiliti dalam menguruskan kesan kenaikan harga tenaga. Pandangan ini disokong oleh beberapa firma penyelidikan yang melihat peluang positif untuk negara.
Kesan Langsung kepada Ekonomi Malaysia
Menurut analisis MBSB Research, kenaikan 10% dalam harga minyak purata boleh meningkatkan hasil berkaitan petroleum kerajaan Malaysia sebanyak kira-kira 8.1%. Lebih penting lagi, ketegangan geopolitik boleh mengalihkan perdagangan tenaga ke arah pengeluar di luar Timur Tengah.
"Apabila pembeli antarabangsa berusaha mengurangkan pendedahan mereka kepada gangguan bekalan Timur Tengah, minyak Malaysia menjadi alternatif yang mungkin mendorong lonjakan dalam jumlah eksport," jelas laporan penyelidikan tersebut.
Permintaan yang lebih tinggi untuk ringgit bersama-sama dengan kewangan kerajaan yang lebih kukuh daripada dividen Petronas juga boleh menyokong mata wang tempatan. Ini mewujudkan "asas asas yang kukuh untuk ringgit mengukuh," membantu mengimbangi inflasi import yang biasanya mengiringi kejutan tenaga global.
Kesan Positif kepada Pelancongan
Ketidakstabilan geopolitik di Timur Tengah juga boleh memberi kesan limpahan positif kepada sektor pelancongan Malaysia. MBSB Research menyatakan bahawa krisis sebelumnya di rantau ini, seperti semasa Arab Spring, telah membawa kepada peningkatan ketibaan pelancong dari negara-negara Teluk.
Pelancong kaya dari negara seperti Emiriah Arab Bersatu dan Arab Saudi mungkin mengalihkan perjalanan mereka ke Malaysia sebagai destinasi yang stabil dan mesra Muslim, berpotensi meningkatkan kempen Visit Malaysia 2026.
Risiko dan Cabaran yang Dihadapi
Walau bagaimanapun, penganalisis memberi amaran bahawa Malaysia tidak kebal jika konflik berlarutan. Konflik AS-Iran pada 2026 boleh menimbulkan risiko perdagangan yang signifikan kepada Malaysia melalui saluran tidak langsung, terutamanya gangguan rantaian bekalan dan sekunder sekatan yang dikenakan oleh AS.
"Konflik yang berlarutan bersama-sama dengan gangguan berterusan kepada laluan penghantaran Hormuz akan mewakili kejutan yang lebih sistematik," kata laporan tersebut. "Harga minyak boleh melonjak tajam melebihi US$100 setong, sementara pasaran kewangan global mungkin mengalami penetapan harga semula risiko."
Walaupun harga minyak yang lebih tinggi pada mulanya boleh meningkatkan hasil petroleum, kesan ekonomi yang lebih luas boleh menjadi negatif jika permintaan global melemah. Kos tenaga dan logistik yang melonjak boleh meningkatkan kos pengeluaran untuk pengilang Malaysia dan memperlahankan momentum eksport.
Peranan Subsidi Bahan Api Malaysia
Ekonomi menekankan bahawa sistem subsidi bahan api Malaysia menyediakan penampan penting untuk isi rumah. Ketua Ekonomi Bank Muamalat Malaysia Afzanizam Rashid menyatakan rakyat Malaysia berada dalam kedudukan yang lebih baik daripada banyak negara di rantau ini kerana kerajaan melindungi pengguna daripada turun naik harga minyak global.
"Kami berada dalam kedudukan yang lebih baik memandangkan sumber asli kami seperti minyak dan gas telah diuruskan dengan baik. Kerajaan menyediakan subsidi untuk melindungi rakyat daripada kesan turun naik harga minyak mentah," katanya.
Di bawah program subsidi BUDI 95 kerajaan untuk petrol RON95, Malaysia mempunyai harga petrol kedua terendah di ASEAN pada RM1.99 seliter, dengan Brunei terendah pada RM1.65. Sebagai perbandingan, harga petrol di rantau ini jauh lebih tinggi, termasuk Singapura pada RM9.81 seliter, Laos pada RM6.98, Thailand pada RM5.19, dan Indonesia pada RM2.88.
Beban Subsidi yang Meningkat
Afzanizam mencatatkan bahawa kerajaan baru-baru ini menaikkan harga RON95 tidak bersubsidi kepada RM3.27 seliter daripada RM2.67 awal tahun ini. "Oleh itu, perbezaan dengan harga subsidi RM1.99 seliter adalah besar, yang bermaksud perbelanjaan kerajaan ke atas subsidi petroleum juga meningkat," jelasnya.
Beliau menunjuk kepada data yang menunjukkan subsidi petroleum berjumlah RM23.1 bilion pada 2022 apabila harga purata minyak Brent berada pada US$99 setong. Pada 2024, subsidi berjumlah RM19.7 bilion walaupun harga purata minyak Brent telah jatuh kepada US$79.9 setong.
Masa Depan Bergantung kepada Tempoh Konflik
Walaupun krisis semasa mungkin mengalihkan beberapa perdagangan tenaga global ke arah pengeluar seperti Malaysia, pakar ekonomi mengatakan nasib negara akhirnya akan bergantung kepada berapa lama konflik berlarutan dan betapa teruknya rantaian bekalan global terganggu.
Kestabilan politik dan keupayaan Malaysia untuk mengekalkan pengeluaran tenaga akan menjadi faktor penentu dalam memanfaatkan peluang yang timbul daripada perubahan landskap tenaga global ini.
