KUALA LUMPUR, 21 Julai — Jika bil elektrik bulan Jun anda lebih tinggi daripada biasa, anda tidak bersendirian. Ramai rakyat Malaysia menyedari caj AFA (Automatic Fuel Adjustment) atau surcaj bahan api yang lebih besar pada bil Tenaga Nasional Berhad (TNB) mereka, tepat ketika cuaca semakin panas dan penggunaan pendingin hawa meningkat.
Apa Itu AFA?
AFA adalah surcaj bulanan pada bil TNB yang mencerminkan perubahan kos bahan api dan perbelanjaan penjanaan berkaitan. Ia berfungsi sebagai mekanisme untuk memastikan bahagian "bahan api" dalam harga elektrik anda sejajar dengan kos sebenar: apabila kos bahan api atau kadar pertukaran asing naik, AFA naik; apabila ia turun, AFA boleh turun. Suruhanjaya Tenaga atau keputusan menteri menetapkan kadar AFA akhir yang dinyatakan dalam sen per kWh.
Mengapa AFA Sukar Diramal?
TNB mengunjurkan kos bahan api dan FX serta menetapkan unjuran AFA untuk pengebilan. Sebaik sahaja kos penjanaan sebenar diketahui, perbezaan akan diselaraskan dalam AFA bulan berikutnya. Itulah sebabnya AFA yang diterbitkan adalah angka yang berubah-ubah dan bukan tarif tetap.
Kenaikan Terkini — Angka-Angka
Bagi tempoh 1–30 Jun 2026: +2.59 sen/kWh. 1–31 Julai 2026: +3.59 sen/kWh (sebahagiannya disubsidi oleh Kumpulan Wang Industri Elektrik). TNB juga menerbitkan ramalan 3 bulan yang menunjukkan kenaikan lebih besar: Ogos +8.33 sen/kWh, September +8.94 sen/kWh, Oktober +8.04 sen/kWh — tanda tekanan berterusan ke atas kos penjanaan.
Bagaimana Ketegangan AS-Iran Mempengaruhi Bil Anda?
Bahan api untuk beberapa lojan kuasa datang daripada minyak, diesel atau gas yang diimport, dan banyak kontrak dinilai dalam mata wang asing. Peristiwa geopolitik seperti ketegangan AS-Iran di Asia Barat boleh mengetatkan bekalan bahan api global, meningkatkan harga minyak dan gas asli cecair (LNG), serta menaikkan kadar pertukaran ringgit-dolar. Harga komoditi yang lebih tinggi dan ringgit yang lemah meningkatkan kos pembelian bahan api untuk penjana; kos tambahan ini mengalir melalui mekanisme AFA ke dalam bil pengguna.
Siapa Yang Mendapat Pengecualian dan Bantuan?
Menurut laman web TNB, kira-kira 85 peratus pengguna domestik yang menggunakan 600 kWh atau kurang setiap bulan kekal dikecualikan daripada AFA, caj runcit dan SST 8 peratus. Pengguna yang menggunakan 300 kWh atau kurang juga dikecualikan daripada dana tenaga boleh diperbaharui. Untuk Julai 2026, sebahagian daripada kenaikan AFA telah dikurangkan oleh sumbangan RM206 juta daripada Kumpulan Wang Industri Elektrik, yang berfungsi sebagai subsidi bersasar untuk melindungi pengguna daripada lonjakan mendadak bil elektrik.
Kesan AFA ke Atas Bil Bulanan Anda
AFA dikenakan dalam sen per kWh. Darabkan kadar AFA dengan penggunaan bulanan anda untuk menganggar surcaj. Contohnya, jika AFA +3.59 sen/kWh dan anda menggunakan 400 kWh, ia menambah kira-kira RM14.36 ke bil anda (3.59 sen × 400 kWh = 1,436 sen = RM14.36). Isi rumah yang dikecualikan tidak melihat AFA pada bil mereka sehingga ambang tersebut.
Berhati-hati dengan Kadar Berasaskan Masa
Kadar berasaskan masa mengenakan harga berbeza bergantung pada bila anda menggunakan elektrik. Format biasa termasuk Time-of-Use (ToU): harga lebih tinggi pada waktu puncak (Isnin hingga Jumaat, 2 petang hingga 10 malam) dan lebih rendah pada waktu luar puncak (10 malam hingga 2 petang keesokan hari). Critical Peak Pricing: harga sangat tinggi semasa beberapa jam tekanan sistem. Mengalihkan penggunaan tenaga (dobi, mengecas EV, pemanas air) ke waktu luar puncak mengurangkan bil dan mengurangkan permintaan semasa puncak panas.
Apa Yang Perlu Diperhatikan?
AFA adalah berpandangan ke hadapan dan responsif kepada pasaran bahan api global dan kadar pertukaran. Dengan risiko geopolitik dan gelombang haba yang mendorong permintaan, AFA berkemungkinan kekal sebagai faktor berubah dalam bulan-bulan mendatang. Semak pengumuman rasmi daripada Suruhanjaya Tenaga dan TNB untuk kadar AFA terkini dan pantau penggunaan isi rumah anda untuk menguruskan kos.
Bagaimana Menguruskan Penggunaan Elektrik?
Cara jangka pendek untuk mengurangkan bil yang meningkat adalah dengan menguruskan penggunaan pendingin hawa, kerana ia biasanya beban isi rumah terbesar: naikkan termostat ke 24–26 darjah Celsius, gunakan kipas bersama pendingin hawa, bersihkan atau ganti penapis setiap bulan, tutup celah pada tingkap/pintu dan gunakan langsir reflektif, gunakan mod ekonomi atau tidur, pastikan unit luar tidak terhalang, dan pertimbangkan kipas siling serta pengudaraan semula jadi pada waktu lebih sejuk.
