Kerajaan Hadapi Pilihan Sukar Akibat Beban Subsidi Bahan Api Yang Meningkat
Kerajaan Malaysia kini berdepan dengan pilihan dasar yang amat sukar apabila beban subsidi bahan api meningkat dengan mendadak akibat kenaikan harga minyak global, menurut analisis terkini daripada pakar ekonomi. Situasi ini meletakkan Putrajaya dalam kedudukan yang mencabar untuk menyeimbangkan tekanan kos yang semakin meningkat dengan realiti politik semasa.
Peningkatan Mendadak Beban Subsidi
Ahli ekonomi Lee Hwok-Aun, penyelidik kanan di ISEAS-Yusof Ishak Institute, mendedahkan dalam penulisannya di Fulcrum bahawa subsidi berkaitan bahan api telah meningkat secara drastik daripada RM700 juta kepada RM3.2 bilion sebulan. "Kos akan terus meningkat selagi Selat Hormuz kekal tersekat," amarnya sambil merujuk kepada konflik berterusan di Asia Barat yang telah menaikkan harga Brent melebihi USD100 setong, berbanding sekitar USD70 beberapa minggu sebelumnya.
Kenaikan harga minyak global ini telah membebankan sistem subsidi Malaysia dengan ketara, memaksa kerajaan membuat pertimbangan dasar yang kompleks. Lee mengakui langkah-langkah kerajaan seperti program BUDI95 yang mengekalkan harga RON95 pada RM1.99 seliter selama dua bulan, bersama peningkatan bantuan tunai Sumbangan Tunai Rahmah dan pembayaran Budi Madani, telah membantu meredakan sebahagian tekanan kos yang ditanggung isi rumah.
Tekanan Meningkat Terhadap Rangka Kerja Subsidi
Namun, pakar ekonomi tersebut menegaskan bahawa rangka kerja subsidi secara keseluruhan sedang menghadapi tekanan yang semakin meningkat. "Langkah-langkah itu akan membantu meringankan beban kos meningkat buat sementara waktu," katanya, tetapi sistem semasa memberikan kelegaan jangka pendek sahaja dan kini semakin tertekan susulan kejutan luaran yang mendorong kos naik.
Lee menekankan bahawa Malaysia masih bergantung kepada minyak mentah import, dengan loji penapisan tempatan bergantung pada minyak mentah dari negara di Teluk. "Ini memberi gambaran suram tentang bekalan serta harga masa depan," katanya sambil menambah kesan berantai kepada ekonomi termasuk:
- Tekanan kenaikan kos diesel ke atas pengusaha pelancongan
- Risiko penyeludupan bahan api di Sabah dan Sarawak apabila jurang harga dengan negara jiran semakin melebar
- Kesan langsung kepada isi rumah melalui peningkatan kos sara hidup
Kekangan Politik dan Pilihan Terhad
Pakar ekonomi tersebut menyatakan kerajaan mempunyai ruang yang terhad untuk bertindak kerana kekangan politik. "Pentadbiran Madani secara politik terikat dengan rejim subsidi buat masa ini," katanya sambil menegaskan bahan api subsidi adalah 'sebahagian daripada kehidupan' rakyat Malaysia.
Menurut Lee, kenaikan harga secara drastik akan menjadi beban kewangan yang berat serta 'bunuh diri politik' bagi mana-mana pentadbiran. Beliau menambah Malaysia telah lama menyesuaikan harga bagi bahan api tidak bersubsidi, tetapi petrol bersubsidi hampir tidak disentuh selama bertahun-tahun.
Cadangan Pendekatan Lebih Fleksibel
Lee mencadangkan pendekatan lebih fleksibel untuk membantu kerajaan menguruskan turun naik harga minyak dengan lebih berkesan. "Salah satu cara untuk menghadapi pasaran minyak yang tidak menentu ialah mengalih subsidi kepada harga bersesuaian dengan pasaran berbanding kekakuan bertahun-tahun," katanya.
Di bawah sistem yang dicadangkan, tahap subsidi boleh disesuaikan mengikut keadaan pasaran. Sebagai contoh, subsidi 30% akan menjadikan harga pam sekitar RM2.29 seliter, mengurangkan bil subsidi kerajaan kira-kira 23%. "Jika harga minyak global turun, harga bersubsidi akan menyesuaikan secara automatik ke bawah," tambahnya.
Pakar ekonomi itu juga mencadangkan cara alternatif untuk berkongsi beban, termasuk:
- Sumbangan daripada syarikat minyak yang mendapat keuntungan lebih tinggi
- Keterlibatan Petronas untuk menyalurkan sebahagian keuntungan luar biasa mereka
- Pendekatan berkongsi kos antara kerajaan, syarikat dan pengguna
Perlunya Pertimbangan Berhati-hati
Lee menegaskan kerajaan tidak harus terburu-buru membuat keputusan dasar tetap. "Masih terlalu awal untuk membuat keputusan konkrit mengenai tanggung beban subsidi, tetapi langkah bijak untuk mula mempertimbangkan pilihan ada," katanya sambil menambah sebarang penyesuaian mesti disampaikan dengan teliti kepada rakyat.
Katanya, langkah-langkah penyesuaian boleh dilihat sebagai respons perlu terhadap keadaan global yang berada di luar kawalan Malaysia, sambil memastikan kerajaan terus menampung sebahagian besar kos bahan api. "Semakan harga secara berkala untuk bahan api tidak bersubsidi sudah menjadi norma, melakukan perkara sama untuk bahan api bersubsidi sukar tetapi tidak mustahil," jelasnya.
"Malaysia telah menampung impak kenaikan harga minyak untuk rakyat buat masa ini tetapi menghadapi cabaran terhadap keberlanjutan rejim subsidi bahan api," tegas Lee. "Kerajaan Madani harus mempertimbangkan untuk menambah kelenturan kepada sistem, membolehkan perlindungan sosial dan kewangan yang berhati-hati dalam dunia tidak menentu dan mudah berubah."
