Beban Subsidi Minyak Melambung Tinggi, Kerajaan Hadapi Dilema Sukar - Pakar
Beban subsidi bahan api Malaysia sedang meningkat dengan pantas berikutan kenaikan mendadak harga minyak global, meletakkan kerajaan dalam kedudukan yang sukar ketika cuba mengimbangi tekanan kos dengan realiti politik, menurut seorang penganalisis.
Peningkatan Mendadak Subsidi Bahan Api
Dalam artikel yang ditulis untuk Fulcrum, ahli ekonomi Lee Hwok-Aun menyatakan sistem subsidi semasa telah memberikan kelegaan jangka pendek tetapi semakin tertekan apabila kejutan luaran mendorong kos naik.
"Subsidi berkaitan bahan api telah melambung dari RM700 juta kepada RM3.2 bilion setiap bulan," katanya, sambil memberi amaran bahawa "kos akan terus meningkat selagi Selat Hormuz masih tersumbat."
Lonjakan harga minyak global, didorong oleh konflik berterusan di Asia Barat, telah mendorong harga minyak Brent melepasi AS$100 setong, meningkat dengan ketara berbanding sekitar AS$70 hanya beberapa minggu sebelumnya.
Langkah Kerajaan Memberi Kelegaan
Sebagai tindak balas, Perdana Menteri Anwar Ibrahim telah berjanji untuk mengekalkan harga RON95 pada RM1.99 seliter selama dua bulan di bawah program BUDI95, meringankan beban bagi majoriti pemandu kenderaan di Malaysia.
Lee, yang merupakan felo kanan di Institut ISEAS-Yusof Ishak, mengakui bahawa langkah tersebut - bersama-sama peningkatan bantuan tunai Sumbangan Tunai Rahmah dan program pembayaran Budi Madani - telah memberi kesan segera kepada isi rumah.
"Langkah-langkah ini akan membantu meringankan beban rakyat Malaysia terhadap kenaikan kos buat sementara waktu," jelasnya.
Tekanan terhadap Rangka Kerja Subsidi
Walau bagaimanapun, Lee menegaskan bahawa rangka kerja subsidi yang lebih luas sedang menghadapi tekanan yang semakin meningkat, terutamanya kerana Malaysia masih bergantung kepada import minyak mental.
"Kilang penapisan tempatan Malaysia bergantung kepada minyak mental Teluk dan ini memberikan pandangan yang membimbangkan mengenai bekalan dan harga masa depan," katanya.
Lee juga menunjuk kepada kesan domino merentasi ekonomi, termasuk tekanan kos diesel yang meningkat terhadap pengusaha pelancongan dan peningkatan risiko penyeludupan bahan api di Sabah dan Sarawak apabila jurang harga melebar dengan negara jiran.
Kekangan Politik Hadkan Ruang Gerak
Namun, Lee menyatakan kerajaan mempunyai ruang gerak yang terhad disebabkan kekangan politik.
"Pentadbiran Madani terkunci secara politik dalam rejim subsidi buat masa ini," katanya, sambil menyatakan bahawa bahan api bersubsidi merupakan "sebahagian tetap kehidupan" dan "kenaikan harga mendadak akan menjadi beban kewangan dan bunuh diri politik."
Beliau berkata Malaysia telah lama melaraskan harga untuk bahan api tidak bersubsidi, tetapi telah mengecualikan petrol secara besar-besaran.
"Semakan harga biasa untuk bahan api tidak bersubsidi sudah menjadi norma, melakukan perkara yang sama untuk bahan api bersubsidi adalah sukar, tetapi tidak mustahil," tegasnya.
Cadangan Pendekatan Lebih Fleksibel
Lee mencadangkan bahawa pendekatan yang lebih fleksibel boleh membantu kerajaan menguruskan turun naik dengan lebih berkesan.
"Satu cara untuk mengharungi pasaran minyak yang tidak menentu adalah dengan mengalihkan subsidi kepada penetapan harga berkadar daripada kekakuan bertahun-tahun," katanya, sambil menyatakan bahawa harga RON95 sebelum ini kekal tetap untuk tempoh yang panjang.
Di bawah sistem sedemikian, tahap subsidi boleh diselaraskan selaras dengan keadaan pasaran. Sebagai contoh, katanya, subsidi 30% akan diterjemahkan kepada harga pam sekitar RM2.29 seliter, mengurangkan bil subsidi kerajaan sekitar 23%.
"Jika harga minyak global jatuh, harga bersubsidi akan secara automatik diselaraskan ke bawah," tambahnya.
Perkongsian Beban dengan Syarikat Minyak
Lee berkata kerajaan juga boleh meneroka cara alternatif untuk berkongsi beban, termasuk sumbangan daripada syarikat minyak yang mendapat manfaat daripada harga yang lebih tinggi.
"Satu kemungkinan ialah untuk syarikat minyak yang beroperasi di Malaysia, terutamanya Petronas, memperuntukkan sebahagian daripada keuntungan luar jangka mereka untuk membantu menampung peningkatan bil subsidi," katanya, sambil menyatakan bahawa kedua-dua kos subsidi dan hasil minyak cenderung bergerak seiring.
Perlu Pertimbangan Teliti
Lee menegaskan kerajaan tidak perlu tergesa-gesa membuat keputusan dasar yang tegas.
"Terlalu awal untuk membuat keputusan konkrit mengenai menanggung beban subsidi, tetapi bijak untuk mula mempertimbangkan pilihan," katanya, sambil menambah bahawa pelarasan mesti disampaikan dengan teliti kepada orang ramai.
Langkah-langkah sedemikian, katanya, boleh dirangka sebagai tindak balas perlu terhadap keadaan global di luar kawalan Malaysia, sambil memastikan kerajaan terus menyerap sebahagian besar kos bahan api.
"Malaysia telah meredakan pukulan harga minyak untuk warganya buat masa ini tetapi menghadapi cabaran terhadap kemampanan rejim subsidi bahan api," katanya. "Kerajaan Madani harus mempertimbangkan untuk menambah ketangkasan kepada sistem, membolehkan perlindungan sosial dan kehematan fiskal dalam dunia yang tidak menentu dan tidak stabil."
