Perang Timur Tengah Tingkatkan Risiko Operasi Industri Halal Malaysia
Ahli ekonomi memberi amaran bahawa sektor halal Malaysia berdepan risiko operasi yang semakin meningkat akibat konflik berterusan di Timur Tengah, walaupun industri ini kekal berdaya tahan kerana mempunyai pasaran eksport yang pelbagai. Gangguan logistik, kenaikan kos tenaga, dan perubahan dalam rantaian bekalan menimbulkan tekanan kos yang ketara, walaupun permintaan untuk produk halal terus menunjukkan kekuatan yang kukuh.
Impak Langsung Terhadap Kos dan Logistik
Barjoyai Bardai dari Universiti Sains dan Teknologi Malaysia menjelaskan bahawa konflik ini lebih kepada kejutan kos dan logistik berbanding kejutan permintaan. Beliau menekankan bahawa beberapa sektor tertentu lebih terdedah kepada gangguan ini. Pengeluar makanan dan minuman halal, terutamanya yang mengendalikan barangan bersaiz besar atau memerlukan kawalan suhu yang ketat, berdepan dengan kos penghantaran yang lebih tinggi, masa penghantaran yang lebih panjang, serta perbelanjaan inventori yang meningkat.
Produk berasaskan minyak sawit juga terdedah kerana Timur Tengah merupakan pembeli utama komoditi ini, dan harga minyak sawit sangat sensitif terhadap pergerakan harga minyak mentah global. Selain itu, produk farmaseutikal dan nutraseutikal halal menghadapi risiko tambahan kerana bergantung kepada bahan import seperti gelatin dan kapsul halal, di mana cabaran dalam mendapatkan sumber serta proses pensijilan boleh menyebabkan kelewatan dan peningkatan kos yang signifikan.
Strategi Penyesuaian dan Kepelbagaian Pasaran
Banyak perniagaan halal mula menyesuaikan diri dengan mempelbagaikan laluan penghantaran dan syarikat logistik, meningkatkan inventori penampan, serta mengembangkan pasaran alternatif di rantau Asean, Asia Timur, dan negara Islam lain seperti Indonesia, Bangladesh, Pakistan, dan Turki. Sebahagian syarikat juga cuba menggunakan penghantaran udara atau pengangkutan multimodal untuk barangan bernilai tinggi dan sensitif masa, walaupun kos operasi ini lebih tinggi.
Barjoyai memberi amaran bahawa jika konflik berterusan, ia boleh menyebabkan kos penghantaran dan insurans kekal tinggi, kesesakan di pelabuhan, serta jadual penghantaran yang tidak menentu. Ini sekali gus meningkatkan keperluan modal kerja bagi pengeksport halal Malaysia. Kenaikan kos input akibat harga tenaga yang meningkat dan kapasiti tempatan yang terhad untuk bahan kritikal seperti gelatin, enzim, dan bahan tambahan khusus turut membawa risiko operasi yang serius.
Cadangan Dasar dan Industri
Untuk mengurangkan ancaman ini, Barjoyai mencadangkan langkah dasar dan industri yang lebih kukuh, termasuk membangunkan kapasiti domestik dalam input halal, memperluas pasaran eksport melepasi destinasi tradisional, mempromosikan pengiktirafan bersama pensijilan halal dengan rakan perdagangan utama, serta menyokong penyelesaian logistik multimodal bagi mengurangkan masa penghantaran dan meningkatkan kecekapan.
Pandangan dari Dewan Perniagaan
Presiden Dewan Perniagaan dan Perindustrian Antarabangsa Malaysia, Christina Tee, berkata perang di Timur Tengah menimbulkan tekanan tidak langsung terhadap industri halal negara dari segi logistik, harga tenaga, dan ketidakpastian perdagangan secara keseluruhan. Ketidakstabilan berpanjangan di rantau itu boleh menjejaskan laluan penghantaran, kos insurans, dan kadar tambang, yang akhirnya menyebabkan peningkatan kos operasi bagi pengeksport halal.
Tee menegaskan bahawa Timur Tengah, khususnya negara seperti Arab Saudi, Emiriah Arab Bersatu, dan Qatar, merupakan pasaran penting bagi pengeksport halal Malaysia. Negara-negara ini bukan sahaja pengguna utama produk makanan halal, ramuan, dan barangan pengguna, tetapi juga berperanan sebagai hab pengedaran ke seluruh Timur Tengah dan Afrika Utara.
Namun, beliau optimis kerana eksport halal Malaysia sudah dipelbagaikan ke seluruh Asean, Asia Selatan, Asia Tengah, dan pasaran sedang membangun lain, yang boleh membantu meredakan kesan gangguan geopolitik. Data eksport terkini menunjukkan pertumbuhan yang menggalakkan di pasaran baharu seperti Kyrgyzstan dan Uzbekistan, dengan eksport halal Malaysia bernilai kira-kira RM61.8 bilion pada 2024, meningkat sebanyak 15% berbanding tahun sebelumnya.
Secara keseluruhan, walaupun risiko operasi meningkat, industri halal Malaysia terus menunjukkan daya tahan melalui strategi penyesuaian dan kepelbagaian pasaran yang proaktif.
