Moratorium E-Dagang WTO: Mengapa Ahli Berpecah Pendapat di Persidangan Yaounde
Moratorium e-dagang Pertubuhan Perdagangan Dunia (WTO) merupakan satu perjanjian global di kalangan ahli WTO yang melarang pengenaan duti kastam ke atas transmisi elektronik merentas sempadan seperti muat turun digital dan penstriman. Dasar ini mula diterima pakai pada tahun 1998 di Persidangan Menteri Kedua WTO di Geneva sebagai sebahagian daripada deklarasi untuk menggalakkan pertumbuhan awal perdagangan digital.
Sejarah dan Skop Moratorium
Pada asalnya bertujuan sebagai langkah sementara, moratorium tarif ini telah diperbaharui kira-kira setiap dua tahun pada setiap persidangan menteri WTO. Ia telah dilanjutkan buat kali terakhir selama dua tahun pada persidangan ke-13 pada tahun 2024. Moratorium ini merangkumi transmisi merentas sempadan seperti muat turun perisian, e-buku, penstriman muzik dan filem, serta permainan video.
Moratorium ini dijangka akan tamat tempoh pada bulan ini di Persidangan Menteri ke-14 WTO yang sedang berlangsung di Yaounde, Cameroon. Persidangan ini telah bermula pada 28 Mac 2026 dan menjadi pentas perdebatan sengit antara negara-negara ahli mengenai masa depan dasar perdagangan digital ini.
Hujah untuk Sambungan Moratorium
Ahli WTO dengan ekonomi digital yang besar seperti Amerika Syarikat, Kesatuan Eropah, Kanada dan Jepun mahukan moratorium ini dilanjutkan secara kekal. Mereka berpendapat bahawa dasar ini memastikan kebolehramalan untuk perdagangan digital global.
Amerika Syarikat khususnya mahukan persekitaran kawal selia yang stabil untuk perniagaan teknologi utama Amerika seperti Amazon, Microsoft dan Apple tanpa ketakutan dan kos daripada pengenalan duti oleh negara-negara yang boleh menjejaskan perdagangan digital merentas sempadan.
Lebih daripada 200 organisasi perniagaan global telah menandatangani kenyataan bersama yang menyeru sambungan moratorium ini. Dewan Perniagaan Antarabangsa menyatakan bahawa kegagalan melanjutkan moratorium akan meningkatkan kos, memecahbelahkan internet dan menghalang keupayaan perniagaan untuk mengambil bahagian dalam perdagangan digital merentas sempadan.
Bantahan daripada Negara Membangun
Sebaliknya, beberapa negara membangun termasuk India yang telah lama menentang moratorium ini berhujah bahawa sambungannya akan merampas hasil tarif yang mereka perlukan untuk membiayai infrastruktur dan menutup jurang digital.
Sofia Scasserra dari kumpulan pemikir Transnational Institute menyatakan bahawa moratorium ini telah gagal untuk mengukuhkan ekonomi digital di negara membangun, dan sebaliknya mengukuhkan dominasi gergasi teknologi maju dari AS dan negara-negara lain.
Satu kertas penyelidikan oleh Persidangan Perdagangan dan Pembangunan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (UNCTAD) pada tahun 2019 menganggarkan bahawa negara membangun menghadapi potensi kehilangan hasil tarif sebanyak AS$10 bilion (RM39 bilion) pada tahun 2017 akibat moratorium ini.
Walau bagaimanapun, satu kajian oleh Pertubuhan Kerjasama dan Pembangunan Ekonomi (OECD) mendapati bahawa potensi kehilangan hasil ini sebahagian besarnya boleh diimbangi oleh cukai nilai tambah atau cukai barangan dan perkhidmatan yang dikenakan ke atas perkhidmatan digital yang diimport.
Posisi Negara di Persidangan Cameroon
Empat cadangan formal telah dikemukakan untuk moratorium e-dagang di persidangan menteri Cameroon ini:
- Kumpulan Afrika, Caribbean dan Pasifik mencadangkan melanjutkan moratorium sehingga persidangan menteri seterusnya
- Amerika Syarikat mahukan sambungan kekal
- Satu kumpulan termasuk Switzerland mencadangkan sambungan kekal dan penubuhan jawatankuasa mengenai perdagangan digital
- Rancangan Brazil mencadangkan melanjutkan sehingga persidangan seterusnya dan mewujudkan jawatankuasa perdagangan digital
Perbincangan sedang berlangsung di Yaounde dengan keputusan dijangka akan diumumkan sebelum tamatnya persidangan ini. Hasil perundingan ini akan memberi kesan yang besar kepada masa depan perdagangan digital global dan kemampuan negara membangun untuk membiayai pembangunan infrastruktur digital mereka.
