Bekas Presiden Filipina Duterte Hadapi Sidang Praperbicaraan ICC Atas Dakwaan Jenayah Kemanusiaan
Bekas Presiden Filipina Rodrigo Duterte kini berhadapan dengan sidang praperbicaraan di Mahkamah Jenayah Antarabangsa (ICC) bermula Isnin lalu berhubung dakwaan jenayah kemanusiaan yang didakwa dilakukan semasa kempen kerasnya terhadap dadah. Sidang "pengesahan pertuduhan" selama empat hari ini akan menentukan sama ada terdapat bukti yang mencukupi terhadap Duterte untuk meneruskan ke perbicaraan penuh.
Ketidakhadiran Duterte dan Prosedur Undang-Undang
Duterte yang berusia 80 tahun itu tidak mungkin hadir secara fizikal di sidang yang berlangsung di The Hague, Belanda, selepas peguam belaannya memfailkan permohonan untuk mengetepikan haknya untuk muncul. Keputusan ini dibuat walaupun hakim telah memutuskan bahawa beliau cukup sihat untuk mengambil bahagian. Selepas sidang ini, hakim akan mempunyai tempoh 60 hari untuk mengeluarkan keputusan bertulis.
Pendakwaan ICC telah mendakwa Duterte dengan tiga tuduhan jenayah kemanusiaan, mendakwa penglibatannya dalam sekurang-kurangnya 76 pembunuhan antara tahun 2013 dan 2018. Walau bagaimanapun, jumlah sebenar pembunuhan dipercayai mencecah ribuan, dan peguam mangsa berhujah bahawa jika kes ini dibawa ke perbicaraan, ia boleh menggalakkan lebih ramai keluarga untuk tampil ke hadapan.
Latar Belakang Penahanan dan Penampilan Awal
Duterte, yang berkhidmat sebagai presiden dari 2016 hingga 2022, telah ditahan di Manila pada Mac tahun lepas, diterbangkan terus ke Belanda dan sejak itu ditahan di unit tahanan ICC di Penjara Scheveningen. Beliau menghadiri sidang awal tiga hari kemudian melalui pautan video, kelihatan keliru dan lemah serta hampir tidak bercakap.
Butiran Tiga Tuduhan Terperinci
Tuduhan pertama terhadap Duterte melibatkan dakwaan penglibatannya sebagai rakan pelaku dalam 19 pembunuhan yang dilakukan antara 2013 dan 2016 semasa beliau menjadi datuk bandar Davao City. Tuduhan kedua berkaitan 14 pembunuhan sasaran bernilai tinggi pada 2016 dan 2017 ketika beliau menjadi presiden. Tuduhan ketiga merangkumi 43 pembunuhan yang dilakukan semasa operasi "pembersihan" terhadap pengedar atau pengguna dadah peringkat rendah di seluruh Filipina antara 2016 dan 2018.
Duterte menafikan semua tuduhan ini, menurut peguamnya Nicholas Kaufman yang bercakap dengan wartawan sebelum sidang. "Encik Duterte bersedih dan menyesali kematian orang akibat jenayah berkaitan dadah, tetapi beliau menafikan sebarang kaitan dengan ini," kata Kaufman. "Beliau menafikan bahawa terdapat dasar untuk membunuh suspek atau penjenayah yang didakwa, seperti yang dinyatakan pendakwaan. Beliau menafikan bahawa terdapat konspirasi untuk berbuat demikian dengan rakan pelaku lain dalam pentadbirannya."
Kempen Perang Terhadap Dadah yang Kontroversi
Apabila Duterte menjadi presiden pada Jun 2016, beliau melancarkan kempen anti-dadah agresif di seluruh negara yang bertujuan membasmi penggunaan dan pengedaran dadah. Pengkritik telah mengutuk "perang terhadap dadah" ini kerana pembunuhan di luar undang-undang yang meluas dan pelanggaran hak asasi manusia.
Sebelum ini, semasa tempoh panjangnya sebagai datuk bandar Davao City, Duterte sudah terkenal dengan dasar anti-jenayah dan anti-dadah yang sangat keras. Pada 2016, beliau berbangga bahawa beliau secara peribadi telah membunuh suspek penjenayah. "Di Davao saya biasa melakukannya secara peribadi. Hanya untuk menunjukkan kepada polis bahawa jika saya boleh melakukannya, mengapa anda tidak boleh," katanya.
Tanggungjawab dan Langkah Kritikal ke Arah Keadilan
Apabila Duterte ditahan, beliau berkata beliau mengambil tanggungjawab penuh untuk "perang terhadap dadah". "Saya yang mengetuai penguatkuasaan undang-undang dan tentera kita. Saya berkata saya akan melindungi anda dan saya akan bertanggungjawab untuk semua ini," kata Duterte dalam video yang disiarkan di Facebook.
Human Rights Watch menyatakan sidang yang bermula Isnin lalu sebagai "langkah kritikal dalam memastikan keadilan untuk mangsa 'perang terhadap dadah' Filipina." "Kes ICC mencerminkan tekad mangsa dan keluarga mereka untuk memajukan keadilan melawan semua kemungkinan dan bahaya," kata Maria Elena Vignoli, penasihat keadilan antarabangsa kanan di NGO tersebut.
Tekanan Politik dan Isu Bidang Kuasa
Kes ini muncul ketika ICC menghadapi tekanan politik yang sengit, termasuk dua pusingan sekatan AS yang dikenakan sejak Jun 2025. Filipina meninggalkan ICC pada 2019, atas arahan Duterte, tetapi mahkamah telah memutuskan bahawa ia masih mempunyai bidang kuasa ke atas jenayah yang didakwa dilakukan di sana antara 2011 dan 2019. Peguam bela telah merayu keputusan itu, dengan keputusan masih menunggu.
Duterte, bekas ketua negara Asia pertama yang muncul di hadapan ICC, kekal sangat popular di Filipina, di mana ramai menyokong pendekatan kerasnya terhadap jenayah. Sidang praperbicaraan ini menandakan babak penting dalam perjalanan undang-undang yang kompleks yang melibatkan bekas pemimpin yang kontroversi dan warisan kempen dadahnya yang masih dibahaskan.
