Gempa Bumi 6.8 Magnitud Gemparkan Sabah: Pakar Dedah Punca Tektonik
Gempa bumi kuat berukuran 6.8 pada skala Richter telah menggemparkan perairan Sabah pada 23 Februari 2026, dengan pusat gempa terletak 49 kilometer barat Kudat. Pakar geologi mendedahkan bahawa pergerakan dan tekanan antara tiga plat tektonik utama di zon subduksi berhampiran Sabah merupakan faktor utama pencetus kejadian seismik ini.
Interaksi Tiga Plat Tektonik Menyebabkan Pembebasan Tenaga
Pensyarah Kanan Program Geosains Marin di Universiti Malaysia Terengganu (UMT), PGeol Muhd Nur Ismail Abdul Rahman, menjelaskan bahawa perlanggaran dan interaksi dinamik antara plat Indo-Australia, Eurasia dan Filipina menyebabkan pengumpulan tenaga yang signifikan dalam kerak bumi.
"Apabila tekanan melebihi ambang kekuatan batuan, tenaga yang tersimpan dilepaskan secara tiba-tiba, menghasilkan gegaran kuat berukuran 6.8 pada skala Richter," jelas beliau kepada Bernama.
Kedalaman 678 Kilometer Kurangkan Risiko Kerosakan
Walaupun gempa bumi ini mencatatkan magnitud yang besar, kedalamannya yang mencapai 678 kilometer bermakna risiko kerosakan besar adalah rendah. Muhd Nur Ismail menekankan bahawa gempa bumi yang sangat dalam boleh dirasai di kawasan yang luas, tetapi keamatannya di permukaan biasanya lebih lemah.
"Untuk gempa bumi pada kedalaman sedemikian, gegaran susulan biasanya lebih kecil dan kurang kerap berbanding gempa bumi cetek," tambah beliau.
Fenomena Deep Slab Deformation Dijelaskan
Pembantu Penyelidikan Inisiatif Penyelidikan Pencegahan Bencana Asia Tenggara (SEADPRI-UKM), B. Navakanesh, menggambarkan fenomena ini sebagai Deformasi Slab Dalam.
"Ini bermakna gempa bumi berlaku pada slab yang disubduksi dan bukannya sepanjang sistem sesar seperti yang dilihat dalam gempa bumi sebelumnya. Di bawah tekanan tinggi pada kedalaman sedemikian, slab boleh mengumpul tekanan dan kegagalan akhirnya boleh melepaskan tenaga besar," jelas Navakanesh.
Beliau menambah bahawa kerana ia berlaku pada kedalaman yang besar, kebanyakan tenaganya diserap oleh mantel dan kerak bumi. Gelombang yang sampai ke permukaan kebanyakannya adalah gelombang frekuensi rendah yang menyebabkan kurang kemudaratan.
Sabah Kekal Kawasan Paling Rentan di Malaysia
Muhd Nur Ismail menegaskan bahawa Sabah kekal sebagai kawasan paling rentan di Malaysia disebabkan kedekatannya dengan zon subduksi berbanding wilayah lain. Navakanesh pula menjelaskan bahawa gempa bumi dalam sering berehat lebih cepat berbanding yang pecah berhampiran permukaan.
"Walaupun lokasi kita kelihatan dekat, pada hakikatnya kita tidak berkait secara langsung. Kebanyakan apa yang kita alami adalah gempa bumi intraplat yang mungkin diaktifkan semula atas pelbagai sebab. Namun, sempadan masa kini masih menimbulkan ancaman tertentu, di mana tekanan boleh berpindah ke sistem sesar tempatan," jelas Navakanesh.
Malaysia Tidak Lagi Kebal Terhadap Risiko Tektonik
Profesor Gs Rosmadi Fauzi dari Jabatan Geografi, Universiti Malaya (UM), menyatakan bahawa kejadian ini adalah isyarat jelas bahawa Malaysia tidak lagi kebal terhadap risiko tektonik.
Pakar pemetaan Sistem Maklumat Geografi (GIS) ini berkata tumpuan negara kini mesti beralih ke arah mengenal pasti potensi bahaya melalui teknologi pemetaan untuk menyokong kesediaan yang lebih berkesan.
"Bencana tidak bermula dengan peristiwa, tetapi dengan ruang. Sudah tiba masanya untuk memperkukuh pendidikan geografi di sekolah untuk membina masyarakat yang lebih sedar tentang risiko bencana dan keselamatan spatial," tegas beliau.
Tiada Ancaman Tsunami Dikesan
Ketua Pengarah Jabatan Meteorologi Malaysia (MetMalaysia), Dr Mohd Hisham Mohd Anip, mengesahkan bahawa gempa bumi yang berpusat 49 km barat Kudat ini tidak menimbulkan ancaman tsunami. Walau bagaimanapun, ia merupakan gempa bumi terkuat yang melanda negara dalam tempoh 11 tahun yang lalu.
Pakar-pakar bersetuju bahawa walaupun gempa bumi ini mencatatkan magnitud yang tinggi, kedalamannya yang signifikan telah mengurangkan potensi kerosakan di permukaan. Namun, kejadian ini berfungsi sebagai peringatan penting tentang keperluan Malaysia untuk meningkatkan kesedaran dan kesediaan terhadap risiko bencana geologi.
