Pengunduran Emiriah Arab Bersatu (UAE) daripada Pertubuhan Negara-negara Pengeksport Petroleum (OPEC) melemahkan kawalan kumpulan itu ke atas pasaran minyak global dan berpotensi merenggangkan hubungan dengan jiran Teluk, Arab Saudi, pemimpin de facto pertubuhan pengeluar minyak mentah tersebut.
Hubungan UAE-Arab Saudi sebelum ini sudah tegang
Menurut penganalisis, daripada dasar minyak yang berbeza kepada ketegangan geopolitik mengenai Yaman dan Sudan, serta persaingan ekonomi yang semakin meningkat, hubungan UAE dan Arab Saudi telah menuju ke arah konfrontasi sejak sekian lama.
Sejauh mana perselisihan ini boleh menjejaskan perdagangan?
Arab Saudi dan UAE begitu terjalin dalam perdagangan, pelaburan dan logistik sehingga penganalisis berkata perselisihan ekonomi secara total adalah tidak mungkin dan tidak akan memberi manfaat kepada kedua-dua pihak. Wilayah itu masih terjejas akibat konflik Iran dan kesannya terhadap sentimen pelabur dan perniagaan. Perkara terakhir yang diperlukan oleh negara-negara Majlis Kerjasama Teluk (GCC) ialah lebih banyak pertikaian dan gangguan kepada kelancaran perniagaan di rantau ini, kata Fareed Mohamedi, pengarah urusan di SIA-Energy International.
Namun, hubungan perdagangan di rantau ini pernah berubah sebelum ini. Pada Jun 2017, Arab Saudi, UAE, Bahrain dan Mesir memutuskan hubungan dengan Qatar hampir semalaman atas pelbagai tuduhan, termasuk mencetuskan pergolakan serantau yang dinafikan Doha. Sekatan ke atas Qatar menyasarkan ekonomi yang lebih kecil dengan saling kebergantungan yang lebih sedikit. Qatar, pengeluar minyak yang jauh lebih kecil, meninggalkan OPEC pada 2019. UAE, yang mempunyai kapasiti sekitar 5 juta tong sehari, dan lebihan kapasiti yang besar, mampu mengganggu pasaran minyak secara ketara.
Sejauh manakah ekonomi mereka saling berkaitan?
Arab Saudi merupakan rakan dagang terbesar UAE di dunia Arab. Nilai perdagangan bilateral bukan minyak Emirati-Saudi berjumlah AS$41.3 bilion (RM163 bilion) pada 2024 menurut kementerian ekonomi UAE, meningkat daripada AS$37.3 bilion pada 2023. Data Saudi menunjukkan perdagangan bilateral tahunan meningkat kira-kira 42 peratus sejak 2020. UAE merupakan destinasi eksport kelima terbesar Arab Saudi dan sumber import ketiga terbesar pada 2024.
Perdagangan antara kedua-dua negara meliputi pelbagai barangan, daripada petroleum ditapis dan emas, kepada barang kemas dan barangan pengguna yang dieksport semula seperti elektronik. Sebahagian besar perdagangan ini mengalir melalui pelabuhan Jebel Ali di Dubai, hab utama untuk barangan memasuki pasaran Saudi, walaupun Riyadh berbelanja besar untuk mengembangkan pelabuhannya sendiri bagi menangkap lebih banyak penghantaran terus.
Pada bulan Mac, Pihak Berkuasa Pelabuhan Saudi (Mawani) mengumumkan pembukaan koridor perdagangan baharu dengan perkhidmatan perkapalan baharu yang menghubungkan Pelabuhan Raja Abdulaziz di Dammam dengan pelabuhan di Sharjah dan Abu Dhabi di UAE. Pasaran pengguna juga saling berkait rapat. Pembeli di pasar raya Lulu, rangkaian Emirati yang terdapat di kedua-dua negara, sering membeli barangan buatan Saudi seperti susu Almarai, kurma Jomara, dan ayam Alyoum.
Langkah ke arah boikot akan menjejaskan matlamat ekonomi kedua-dua negara, kata Alice Gower, rakan kongsi di firma perunding Azure Strategy yang berpangkalan di London.
Bagaimana dengan pelaburan?
UAE merupakan penyumbang kedua terbesar mengikut volum kepada aliran masuk pelaburan langsung asing (FDI) bersih Arab Saudi pada 2024, dengan aliran masuk bernilai 9 bilion riyal (AS$2.4 bilion), menurut Pihak Berkuasa Statistik Am Arab Saudi. Pelaburan langsung Saudi di UAE adalah lebih AS$4.3 bilion, menurut data Emirati. Tinjauan HSBC pada November mendedahkan bahawa sembilan daripada 10 perniagaan antarabangsa di UAE merancang untuk meningkatkan perdagangan dan pelaburan dengan Arab Saudi dalam tempoh lima tahun akan datang.
Adakah kedua-dua negara Teluk ini pesaing ekonomi?
Ya. UAE telah memeterai hampir 30 perjanjian perdagangan dua hala dengan negara-negara lain, mengatasi rundingan GCC yang lebih perlahan yang sepatutnya merangkumi Arab Saudi. Arab Saudi juga telah mengambil langkah yang dilihat sebagai kompetitif, seperti arahan 2021 yang mewajibkan syarikat asing menubuhkan ibu pejabat serantau di Riyadh untuk layak mendapat kontrak kerajaan — langkah yang dilihat secara meluas sebagai usaha untuk menarik syarikat berpindah dari Dubai, hab kewangan dan pelancongan Teluk.
Mengapa hubungan perdagangan mereka penting untuk Timur Tengah?
Hubungan ekonomi Saudi-UAE mendasari sebahagian besar aliran perdagangan dan pelaburan di rantau ini. Kedua-dua negara bertindak sebagai pintu masuk untuk modal, barangan, dan perkhidmatan — Arab Saudi sebagai ekonomi Arab terbesar dan UAE sebagai hab logistik dan kewangan utama. Kestabilan serantau adalah keutamaan tertinggi bagi kedua-dua negara Teluk, dan sebarang boikot berisiko menjejaskan keyakinan terhadap pelan induk ekonomi jangka panjang mereka dan tidak menggalakkan pelaburan serta penglibatan di rantau ini, kata Gower. Sebarang ketegangan yang berpanjangan antara kedua-dua negara akan memberi kesan ke seluruh Timur Tengah.
