Apabila Miri baru-baru ini meraih Anugerah Bandar Pelancong Bersih ASEAN untuk penggal tiga tahun kedua berturut-turut, sesetengah penduduk mempersoalkan sama ada pengiktirafan itu benar-benar wajar, terutamanya dari aspek kebersihan.
Dengan itu, The Borneo Post menjalankan pemerhatian di peringkat lapangan merentasi bandar, terutamanya di tempat-tempat pelancongan, dan hasilnya mendedahkan gambaran yang bercampur-campur.
Walaupun banyak ruang awam kekal terurus dengan baik, yang lain dicemari oleh tong sampah yang melimpah, rumput yang terlalu panjang, dan longkang yang tersumbat dengan pembungkus makanan, sisa plastik, tin aluminium, dan air bertakung.
Bau Busuk dan Tempat Pembuangan Sampah
Di Pusat Komersial Pelita dan Boulevard, yang mempunyai kepadatan restoran, kafe dan kedai kopi yang paling tinggi, bau busuk minyak tengik dan air bertakung naik dari longkang tersumbat, menghasilkan bau yang menyengat dan berlarutan.
Satu lagi pemandangan yang tidak menyenangkan di kawasan komersial ialah tempat pengumpulan sisa, sesetengah daripadanya telah bertukar menjadi tapak pembuangan. Beg sampah, perabot lama, dan sisa besar yang ditinggalkan di luar tong menyumbang kepada bau busuk dan menyediakan tempat pembiakan dan makanan yang ideal untuk tikus.
Rantaian Tanggungjawab
Ahli Majlis Kelvin Chia, pengerusi Jawatankuasa Tetap Perkhidmatan Bandar Majlis Bandaraya Miri (MCC), menyatakan bahawa isu kebersihan jarang disebabkan oleh satu faktor sahaja. Sebaliknya, ia melibatkan rantaian tanggungjawab yang kompleks melibatkan kontraktor, perniagaan, penduduk, dan majlis itu sendiri.
“Orang ramai sering melihat hasil akhir, sama ada longkang kotor atau lorong belakang dipenuhi sampah. Di sebalik itu terdapat pelbagai pihak yang tindakan mereka mempengaruhi hasilnya,” katanya.
Beliau menjelaskan bahawa salah satu cabaran terbesar majlis adalah memastikan kontraktor melaksanakan tugas mengikut kewajipan kontrak mereka. “Walaupun kontraktor diupah untuk menjalankan kerja mereka sama ada memotong rumput, penyelenggaraan longkang dan kerja pembersihan awam, ada yang bergelut untuk menampung saiz kawasan perkhidmatan yang ditugaskan kepada mereka.
“Terdapat kes di mana kontraktor gagal menyiapkan kerja yang diperlukan dan apabila itu berlaku, kami mengeluarkan surat amaran. Jika prestasi tidak bertambah baik, kontrak boleh ditamatkan selepas pengeluaran tiga surat amaran,” katanya, sambil menambah bahawa tiga kontraktor penyelenggaraan kediaman baru-baru ini telah ditamatkan kerana prestasi yang tidak memuaskan.
Peranan Premis Makanan
Beliau menegaskan bahawa prestasi kontraktor hanyalah satu bahagian daripada persamaan. Kawasan komersial, terutamanya premis makanan, adalah penyumbang utama kepada masalah kebersihan yang berulang seperti longkang tersumbat dan kotor.
Chia berkata banyak isu saliran bukan disebabkan kekurangan pembersihan. Malah, longkang ini sentiasa disiram dan dibersihkan, biasanya pada waktu malam untuk mengelak mengganggu operasi perniagaan. “Walau bagaimanapun, ia cepat tersumbat kerana gris, sisa makanan dan sisa lain terus dibuang ke dalam longkang, bukti ketidakpatuhan pengusaha untuk membuang sisa dengan betul dan memasang perangkap gris.
“Sesetengah premis tidak memasang perangkap gris langsung untuk menjimatkan kos. Yang lain memasangnya tetapi gagal menyelenggaranya dengan betul. Akibatnya, gris berakhir di longkang dan kitaran tersumbat dan pembersihan berulang,” katanya, sambil mengakui bahawa penguatkuasaan dan pematuhan yang lebih kukuh diperlukan untuk menangani punca akar daripada hanya merawat gejala.
Bekerja dengan Keterbatasan
Chia juga mengakui bahawa majlis menghadapi kekangan operasi, termasuk kekurangan kakitangan penyelia yang bertanggungjawab memantau kontraktor dan memastikan standard penyelenggaraan dipenuhi. “Dalam sesetengah kes, seorang penyelia terpaksa mengawasi beberapa zon dan beberapa kontrak secara serentak dan itu mewujudkan cabaran dalam memantau prestasi dengan berkesan,” katanya, sambil menambah bahawa ramai penyelia berpengalaman telah bersara, dan kekosongan tidak selalu diisi disebabkan keputusan pentadbiran di luar penglibatan langsung ahli majlis.
Beliau juga menyatakan bahawa peningkatan populasi bermakna lebih banyak sampah memenuhi tapak pelupusan; pada kadar ini, kapasitinya mungkin akan melebihi tidak lama lagi. Beliau mengenal pasti pemprosesan sisa makanan sebagai cabaran seterusnya yang ingin ditangani oleh majlis bandaraya.
Bandar ini kini menghasilkan kira-kira 80,000 tan sisa setiap tahun, kira-kira 40 peratus daripadanya adalah sisa makanan. MCC telah mengenal pasti 13 titik panas pembuangan sampah haram dan berjaya membersihkan empat. Untuk mencegah pembuangan selanjutnya, kamera litar tertutup (CCTV) telah dipasang di beberapa tapak ini.
Chia berkata majlis menyasarkan untuk menangani sekurang-kurangnya 60 hingga 80 peratus daripada baki tapak. Ia juga berhasrat untuk mendidik orang ramai tentang pelupusan sisa besar yang betul, seperti perabot, dengan menggunakan tapak pelupusan Kuala Baram atau mengupah kontraktor majlis dengan bayaran RM80.
“Membersihkan tapak ini bermakna pembaziran dana awam dan tenaga kerja yang sebaliknya boleh digunakan untuk menambah baik kemudahan dan perkhidmatan bandar demi manfaat penduduk,” katanya.
Jambatan Antara Pihak Berkuasa Tempatan
Ahli Majlis Leslie Lau Ik Chie memberitahu The Borneo Post bahawa Jawatankuasa Tetap Infrastruktur Bandar memainkan peranan utama dalam menyelia, merancang, dan memantau infrastruktur dalam bidang kuasa majlis, khususnya memberi tumpuan kepada jalan raya, longkang, dan lampu jalan.
Beliau menjelaskan bahawa ketiga-tiga komponen ini membentuk tulang belakang infrastruktur bandar, memerlukan kerjasama rapat dengan pelbagai jabatan dan agensi. Lau menekankan kepentingan kerjasama antara jawatankuasa dan antara agensi di peringkat negeri dan persekutuan.
“Kita perlu bekerjasama kerana satu jawatankuasa mungkin mempunyai idea tentang cara mereka mahu membangunkan sesuatu tempat, tetapi peranan kami adalah menasihati mereka tentang kepraktisan, keperluan penyelenggaraan dan aspek kejuruteraan. “Jika tiada isu dari segi kejuruteraan, maka kami akan menyokong projek itu dan membantu memastikan ia dilaksanakan dengan betul,” jelasnya.
Walaupun Lau tidak mengetahui kriteria khusus yang membawa kepada Miri menerima Anugerah Bandar Pelancong Bersih ASEAN, beliau percaya infrastruktur jalan raya memainkan peranan penting dalam memastikan keselamatan, kebolehcapaian, dan aliran lalu lintas yang cekap. “Jalan raya adalah antara infrastruktur awam yang paling penting kerana semua orang menggunakannya. Penyelenggaraan berterusan dan pembaikan tepat pada masanya untuk lubang jalan, jalan yang runtuh dan rosak, adalah penting untuk keselamatan pengguna jalan raya dan mewujudkan pengalaman yang lancar, selesa dan positif untuk pelawat yang datang ke Miri,” katanya.
Beliau menambah bahawa mengekalkan standard infrastruktur adalah tanggungjawab berterusan yang memerlukan usaha konsisten daripada pihak berkuasa tempatan dan kerjasama daripada kontraktor dan agensi untuk memastikan bandar kekal berfungsi dan mesra.
Sistem Saliran Usang
Mengenai sistem perparitan yang semakin tua, beliau menunjukkan bahawa banyak kawasan amat memerlukan naik taraf. Longkang ini direka bentuk beberapa dekad lalu dan tidak mempunyai kapasiti untuk menampung tahap pembangunan semasa dan hujan yang semakin lebat. “Tiga puluh tahun lalu, kapasiti longkang mungkin mencukupi untuk kawasan itu. Tetapi hari ini, kita mempunyai lebih banyak pembangunan, lebih banyak aktiviti komersial dan hujan yang lebih tinggi. Ia mengakibatkan dinding longkang runtuh, dasar longkang rosak, struktur konkrit retak,” katanya, sambil menambah bahawa jawatankuasanya telah menjalankan audit tapak untuk mengenal pasti longkang yang tidak lagi mencukupi.
Untuk menaik taraf longkang ini, beliau menjelaskan, ia tidak mudah. Menaik taraf sistem ini memerlukan perancangan menyeluruh seluruh rangkaian saliran. Jawatankuasa Tetap Infrastruktur Bandar telah mula menilai kawasan yang memerlukan naik taraf, menilai kapasiti sedia ada, dan mengenal pasti lokasi untuk reka bentuk semula, terutamanya di zon komersial lama. “Paling penting, kami sedang mengkaji keperluan pembiayaan yang diperlukan untuk melaksanakan penambahbaikan ini, kerana naik taraf infrastruktur berskala besar memerlukan komitmen kewangan yang besar,” katanya.
Terbuka kepada Cadangan Membina
Datuk Bandar Adam Yii berkata majlis menerima berpuluh-puluh aduan setiap hari mengenai perkhidmatan perbandaran, infrastruktur, dan kemudahan awam, mencerminkan jangkaan penduduk terhadap pengurusan bandar. Walaupun mengakui kekecewaan orang ramai, beliau menegaskan bahawa majlis beroperasi dalam kekangan kewangan, tenaga kerja, dan prosedur yang ketat.
Menurut Yii, projek dilaksanakan mengikut penilaian, reka bentuk, kelulusan, dan peruntukan belanjawan yang betul dalam rangka kerja berstruktur. “Setiap aduan memerlukan penilaian dan susulan yang betul. Sesetengah isu mungkin mengambil masa yang lebih lama disebabkan prosedur operasi standard.”
Yii mengalu-alukan cadangan membina daripada orang ramai untuk menambah baik perkhidmatan majlis. Walaupun begitu, beliau mengakui ruang untuk penambahbaikan dalam pengurusan aduan, kerana kelewatan boleh menyebabkan ketidakpuasan hati orang ramai dan persepsi susulan yang tidak lengkap. “Untuk menangani perkara ini, majlis bandaraya sedang mengkaji semula sistem pengendalian aduannya untuk meningkatkan ketelusan dan penjejakan,” katanya.
Yii menyatakan bahawa majlis menyediakan pelbagai saluran untuk penduduk membuat aduan, termasuk Pusat Perintah Bandar Pintar Miri, Talikhidmat, dan sesi libat urus dengan ahli majlis. Beliau menggalakkan penduduk menggunakan platform ini, kerana maklum balas yang membina adalah penting untuk mengenal pasti masalah dan menambah baik penyampaian perkhidmatan.
