Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan, Tuanku Muhriz Tuanku Munawir, telah mengeluarkan perintah untuk membatalkan serta-merta dua darjah kebesaran yang pernah dikurniakan kepada Tan Sri Dr Mohd Rais Yatim.
Dua darjah dibatalkan berkuat kuasa serta-merta
Pendaftar Anugerah Negeri Sembilan, Datuk Mohd Zafir Ibrahim, dalam satu kenyataan hari ini memaklumkan bahawa keputusan itu dibuat bagi memelihara martabat, kehormatan dan prestij Institusi Diraja Negeri Sembilan. Dua darjah yang terlibat ialah Darjah Seri Utama Negeri Sembilan (SPNS) yang dikurniakan pada tahun 2001, dan Darjah Dato' Setia Negeri Sembilan (DSNS) yang diterima pada tahun 1979.
“Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan telah memerintahkan pembatalan Darjah Seri Utama Negeri Sembilan (SPNS) (2001) dan Darjah Dato’ Setia Negeri Sembilan (DSNS) (1979) yang dikurniakan kepada Tan Sri Dr Mohd Rais Yatim, berkuat kuasa serta-merta,” kata Datuk Mohd Zafir.
Latar belakang penerima darjah
Mohd Rais, yang kini merupakan Pengerusi Parti Wawasan Negara (PWN), pernah berkhidmat sebagai Menteri Besar Negeri Sembilan dari 12 Julai 1978 hingga 29 April 1982. Beliau juga pernah memegang pelbagai jawatan penting di peringkat Persekutuan termasuk Menteri Luar Negeri dan Menteri di Jabatan Perdana Menteri. Penganugerahan SPNS dan DSNS dahulu mengiktiraf sumbangan beliau kepada negeri dan negara.
Bagaimanapun, pihak Istana memutuskan bahawa tindakan pembatalan ini perlu bagi menjaga kesucian sistem darjah kebesaran negeri. Setiap darjah yang dikurniakan oleh Yang di-Pertuan Besar membawa tanggungjawab untuk menjunjung maruah institusi diraja. Menurut sumber istana, sebarang tindakan yang dianggap mencemarkan nama baik institusi boleh menyebabkan pembatalan darjah.
Impak pembatalan terhadap status penerima
Pembatalan ini bermakna Mohd Rais tidak lagi berhak menggunakan gelaran 'Tan Sri' atau sebarang gelaran kebesaran yang berkaitan dengan kedua-dua darjah tersebut. Beliau juga perlu memulangkan kembali pingat dan sijil kepada pihak Istana dalam tempoh yang ditetapkan. Kegagalan berbuat demikian boleh dikenakan tindakan undang-undang di bawah Enakmen Anugerah Negeri Sembilan.
Setakat ini, Mohd Rais belum mengeluarkan sebarang kenyataan berhubung pembatalan itu. Parti Wawasan Negara yang dipimpinnya menubuhkan dirinya pada 2013 sebagai parti alternatif yang lantang menyuarakan isu-isu kenegaraan. Namun, perkembangan terbaru ini menimbulkan pelbagai persoalan tentang hubungan antara bekas pemimpin itu dengan pihak Istana.
Reaksi dan pandangan umum
Penganalisis politik tempatan melihat tindakan ini sebagai langkah drastik yang jarang berlaku. Sebelum ini, pembatalan darjah kebesaran di Malaysia biasanya dilakukan terhadap individu yang disabitkan kesalahan jenayah atau terlibat dalam skandal besar. Namun, dalam kes ini, tiada sebarang pertuduhan jenayah diumumkan secara rasmi. Ini menimbulkan spekulasi bahawa mungkin terdapat sebab-sebab lain yang tidak didedahkan.
“Keputusan Yang di-Pertuan Besar adalah muktamad dan tidak boleh dipertikaikan. Kita perlu menghormati prerogatif baginda dalam menjaga maruah institusi diraja,” kata Datuk Mohd Zafir lagi.
Dalam pada itu, pemimpin-pemimpin parti politik di Negeri Sembilan enggan mengulas secara terperinci, namun ada yang menyuarakan sokongan terhadap keputusan Istana. Timbalan Pengerusi Barisan Nasional Negeri Sembilan berkata, “Institusi Diraja adalah lambang kedaulatan negeri. Segala keputusan yang dibuat demi menjaga kehormatannya perlu disokong.”
Sejarah penganugerahan darjah kebesaran Negeri Sembilan
Darjah SPNS merupakan darjah utama dalam senarai keutamaan darjah kebesaran Negeri Sembilan, dikurniakan dalam jumlah terhad kepada pemimpin ternama. Darjah DSNS pula merupakan peringkat kedua dan membawa gelaran 'Dato'. Kedua-dua darjah ini hanya boleh dikurniakan oleh Yang di-Pertuan Besar sendiri. Pembatalan yang dilakukan oleh baginda adalah mengikut peruntukan undang-undang negeri.
Ini kali pertama dalam sejarah moden Negeri Sembilan dua darjah kebesaran utama ditarik balik daripada penerima yang pernah menjadi menteri besar negeri. Kejadian ini pasti akan menjadi catatan penting dalam lipatan sejarah negeri dan negara.
