Di dalam sebuah kontena besi sederhana di flat kos rendah Mutiara Damansara, kanak-kanak dari pelbagai peringkat umur berkumpul di sekeliling prop, patung mainan dan buku kanak-kanak — barang yang dianggap ramai ibu bapa sebagai kemewahan berbanding keperluan asas.
Di Apartment Desa Mutiara, perpustakaan mainan yang baru ditubuhkan ini bukan sekadar hiburan untuk kanak-kanak; ia juga ruang di mana kanak-kanak tidak terlepas peluang untuk bermain, belajar, dan berimaginasi, sama seperti rakan sebaya mereka yang lebih berada.
Bagi Muhammad Qalish Mikhail Masri, 12 tahun, dia biasanya menghabiskan masa di rumah dengan mainannya atau bermain telefon bimbit dengan izin ibu bapa untuk mengisi masa lapang. Kini dengan adanya perpustakaan mainan, dia berasa lebih gembira kerana lebih banyak mainan dan aktiviti untuk dinikmati bersama jiran dan rakan sebaya.
"Pada hari pertama kami datang ke sini, saya berasa sangat teruja," katanya kepada Malay Mail ketika ditemui semasa pelancaran rasmi perpustakaan mainan baru-baru ini. Apabila ditanya mengenai mainan kegemarannya di perpustakaan, Muhammad Qalish Mikhail menyebut patung aksi Ben 10 — siri superhero kartun melawan makhluk asing — dan set Lego.
Menemaninya adalah ibunya, Linda Mat Desa, yang memerhatikannya meneroka perpustakaan mainan, meluangkan masa untuk melibatkan diri dalam aktiviti dan berinteraksi dengan kanak-kanak lain di ruang tersebut.
"Saya sangat bersetuju bahawa akses kepada permainan tidak sepatutnya dianggap sebagai kemewahan, tetapi sebagai alat untuk pembelajaran, kreativiti dan perkembangan sosial, kerana kanak-kanak seusianya cepat belajar dan sangat imaginatif," katanya. Beliau juga teruja dengan kemudahan mesra kanak-kanak baharu di dalam kawasan kediamannya.
Oleh penduduk, untuk penduduk
Pengerusi Persatuan Penduduk Apartment Desa Mutiara, Zahir Al Fadzil Ahmad, berkata pihak persatuan telah meninjau beberapa lokasi yang dicadangkan dalam kawasan apartmen bersama MBPJ selepas mengetahui perpustakaan mainan akan dipasang sebagai unit kontena.
Bilik belajar di blok flat berhampiran pada mulanya dicadangkan, tetapi keputusan muktamad meletakkan perpustakaan mainan di lokasi sekarang — ruang terbuka yang sudah kerap digunakan kanak-kanak untuk bermain luar — kerana ia lebih praktikal dan mudah diakses.
"Tapak lain akhirnya ditolak kerana sama ada terlalu terpencil atau terlalu jauh dari pengawasan keselamatan, yang menimbulkan kebimbangan keselamatan. Secara kebetulan, tempat di hadapan pejabat pengurusan ini kosong, jadi kami memilih lokasi ini kerana penglihatannya yang jelas dan berdekatan dengan pos keselamatan pintu masuk apartmen," katanya.
Walaupun baru dilancarkan, kanak-kanak kejiranan sudah menunjukkan keterujaan, dengan sokongan menggalakkan daripada ibu bapa untuk perpustakaan mainan yang kini menempatkan buku kanak-kanak, teka-teki dan mainan pendidikan — kebanyakannya disumbangkan oleh penduduk sebagai usaha komuniti bersama.
Beroperasi dari 8 pagi hingga 10 malam, perpustakaan mainan kini dibuka kepada kanak-kanak dari tadika hingga peringkat sekolah menengah. Untuk memastikan perpustakaan benar-benar inklusif, satu jawatankuasa kecil yang terdiri daripada sukarelawan 'pustakawan junior' turut dibentuk untuk mengawasi penyelenggaraan kemudahan — dari kebersihan hingga pengurusan inventori mainan.
Melihat ke hadapan, Zahir Al Fadzil berharap perpustakaan mainan akan menjadi pusat pembelajaran jangka panjang dengan membantu kanak-kanak menjadi lebih berpengetahuan melalui akses kepada buku, bahan pendidikan, dan permainan interaktif.
"Mungkin ini boleh menjadi titik permulaan untuk mereka terus cemerlang dalam pelajaran. Akses kepada permainan mesti dilihat sebagai keperluan, bukan kemewahan, kerana ini akan membantu kanak-kanak merealisasikan atau membayangkan aspirasi masa depan mereka, sama ada sebagai guru, saintis, doktor atau ibu bapa yang baik," katanya.
Tiada kanak-kanak ketinggalan
Selain menyediakan mainan dan buku, inisiatif ini adalah sebahagian daripada usaha Majlis Bandaraya Petaling Jaya (MBPJ) yang lebih luas untuk membina bandar mesra kanak-kanak, selaras dengan matlamat Tabung Kanak-Kanak Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (Unicef) untuk menjadikan komuniti bandar lebih selamat, inklusif dan menyokong perkembangan kanak-kanak.
"Kami berharap kemudahan perpustakaan mainan ini dapat menjadi platform untuk memupuk perkembangan sahsiah dan kreativiti kanak-kanak melalui aktiviti pembelajaran interaktif dalam persekitaran yang kondusif dan menyeronokkan. Inisiatif ini juga dijangka mengukuhkan hubungan komuniti dan memupuk budaya kejiranan yang lebih aktif, prihatin dan harmoni," kata Datuk Bandar PJ, Datuk Mohamad Zahri Samingon, semasa pelancaran kemudahan itu di Apartment Desa Mutiara baru-baru ini.
Mohamad Zahri berkata konsep perpustakaan mainan berakar umbi daripada prinsip "bermain adalah pembelajaran", mengiktiraf permainan sebagai medium penting untuk perkembangan kognitif, sosial dan emosi kanak-kanak. Pada 2023, Petaling Jaya menjadi Bandar Mesra Kanak-Kanak Unicef pertama di Malaysia kerana menunjukkan komitmennya dalam memajukan hak kanak-kanak sambil membangunkan bandar.
Dengan kos anggaran RM45,000 setiap kemudahan, perpustakaan mainan di Apartment Desa Mutiara adalah yang kelima ditubuhkan di bawah inisiatif ini, dengan tiga lagi dirancang oleh MBPJ di Flat Desa Mentari, Flat PKNS Taman Dato' Harun dan Flat Desaria Fasa 5A dan 5B pada tahun ini. Empat perpustakaan mainan lain yang sedang beroperasi terletak di Apartment Idaman, PPR Lembah Subang 2, Flora Damansara dan Pangsapuri Petaling Perdana.
"Kami mahu perpustakaan mainan ini benar-benar memenuhi keperluan kanak-kanak, sebab itu kami meminta idea mereka, termasuk reka bentuk dan kemudahan yang mereka mahu. Kami mahu kanak-kanak berkongsi pandangan mereka tentang warna, cat dan butiran lain yang mereka gemari. Dari situ, kami mendokumentasikan proses sebagai bukti bahawa perpustakaan mainan dibangunkan melalui penglibatan semua pihak," kata Mohamad Zahri.
Beliau juga mengalu-alukan sumbangan buku, mainan dan bahan lain yang berkaitan daripada pihak swasta dan perniagaan untuk memperkayakan lagi perpustakaan mainan. Inisiatif perpustakaan mainan memberi peluang kepada kanak-kanak untuk bersama-sama membentuk dan membentuk ruang permainan mereka dalam kejiranan melalui penyertaan komuniti.
Ahli Majlis MBPJ (Zon 2), Chan Pak Keung, berkata salah satu sebab Apartment Desa Mutiara dipilih untuk perpustakaan mainan adalah bilangan kanak-kanak yang ramai, berikutan kejayaan inisiatif perpustakaan mainan pertama MBPJ di Damansara Damai di Apartment Idaman.
"Sebab lain ialah Persatuan Penduduk di sini mempunyai semangat komuniti yang kuat dan ahlinya sangat lantang mengenai isu ini selepas saya memberitahu mereka saya mahu membawa perpustakaan mainan ke sini. Saya bertanya sama ada mereka bersetuju membinanya di sini dan apa peranan yang boleh mereka mainkan untuk menjayakannya, mereka sangat gembira dan menyambutnya sepenuhnya," katanya.
Chan berkata sesi penglibatan pertama dengan penduduk bermula pada Julai tahun lalu, melibatkan 30 ahli jawatankuasa penduduk dan ibu bapa, serta hampir 100 kanak-kanak berumur enam hingga 17 tahun. Menurut maklum balas penglibatan yang diterima, kanak-kanak membayangkan perpustakaan mainan sebagai ruang komuniti yang kreatif, menyeronokkan dan mesra kanak-kanak yang dilengkapi teknologi moden seperti permainan video dan komputer.
Beliau berkata perpustakaan mainan diperkenalkan dengan matlamat jangka panjang untuk berdikari, dengan penduduk dan komuniti setempat mengambil alih penyelenggaraan, aktiviti dan pembangunan masa depannya.
"Saya fikir setiap kanak-kanak memerlukan ruang, tanpa mengira latar belakang sosioekonomi keluarga mereka. Bukan soal kediaman kos rendah, sederhana atau mewah. Sekarang, setiap kanak-kanak memerlukan ruang untuk bermain atau melepak daripada terpaku pada peranti elektronik mereka," katanya.
