KUALA LUMPUR, 30 Julai — Menjelang pelaksanaan Akta Keselamatan Dalam Talian 2025, perdebatan hangat timbul mengenai keperluan pengesahan umur di platform sosial. Pihak berkepentingan mendesak pendekatan fleksibel berasaskan risiko, bukan penggunaan mandatori dokumen kerajaan seperti MyKad.
Prinsip Pengesahan Umur
Pesuruhjaya Kanak-Kanak Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (Suhakam), Profesor Madya Mohd Al Adib Samuri, menegaskan pendekatan bernuansa diperlukan. Platform hanya perlu tahu sama ada pengguna berada di bawah atau atas umur yang ditetapkan, tanpa mengetahui identiti penuh.
"Mereka tidak memerlukan identiti penuh seseorang," katanya, sambil menambah perkhidmatan pengesahan yang dipercayai harus mengesahkan umur tanpa memerlukan data peribadi sensitif seperti MyKad. Beliau menekankan bahawa proses pengesahan perlu dipantau dan diselaraskan untuk mengurangkan akibat yang tidak diingini.
Bantahan Terhadap Pengesahan Wajib
Laporan konsultasi Suruhanjaya Komunikasi dan Multimedia Malaysia (MCMC) mendedahkan kebimbangan besar terhadap pengesahan wajib kerajaan. Ramai pihak bimbang ia boleh membawa kepada penciptaan pangkalan data berpusat dan meningkatkan risiko pelanggaran keselamatan.
Pengarah Eksekutif Pusat Kewartawanan Bebas (CIJ), Wathshlah G Naidu, menyuarakan tentangan keras terhadap perkaitan penggunaan media sosial dengan dokumen pengenalan negara. "Ini bukan pendekatan pengesahan ID, tetapi pendekatan jaminan umur, seperti di Australia," katanya. Beliau menegaskan bahawa keperluan sedemikian boleh mengecualikan pengguna terpinggir, termasuk kanak-kanak tanpa MyKad, kanak-kanak tanpa kerakyatan, pencari suaka, dan pelarian.
Isu Privasi dan Pengawasan
Wathshlah menonjolkan risiko peningkatan pengawasan yang mungkin timbul daripada perkaitan akaun media sosial dengan MyKad. "Terdapat potensi besar untuk profilasi berdasarkan siapa yang menggunakan media sosial," katanya. Beliau memberi amaran bahawa profilasi sedemikian boleh membawa kepada berat sebelah dan pengawasan kerajaan yang lebih ketat terhadap aktiviti dalam talian pengguna.
"Pertubuhan masyarakat sivil yang bergantung pada media sosial untuk advokasi akan mendedahkan diri mereka kepada pengawasan yang tinggi," amarnya, sambil menekankan implikasi terhadap kebebasan bersuara. Wathshlah juga menyatakan kebimbangan terhadap perlindungan data terutama jika berlaku kebocoran, memandangkan MyDigital ID tidak dilindungi di bawah Akta Perlindungan Data Peribadi.
Pendekatan Pelbagai Lapisan Diperlukan
Mohd Al Adib mengingatkan bahawa pengesahan umur sahaja tidak mencukupi. "Platform masih perlu mengeluarkan kandungan berbahaya, mengukuhkan tetapan privasi, dan menghalang orang asing daripada mendekati kanak-kanak," katanya. Beliau menambah bahawa setiap kaedah membawa risiko: maklumat MyKad boleh bocor, disalahguna, atau dicuri; pengesahan umur muka mungkin tidak tepat; sistem lemah boleh dielakkan oleh kanak-kanak menggunakan akaun dewasa.
Ketua Komunikasi Ikatan Demokratik Malaysia (Muda), Shah Fariq Aizal Sha Ghazni, menekankan keperluan ekosistem keselamatan digital yang mantap. "Kita perlu memastikan mana-mana rangka kerja pengesahan umur memegang platform bertanggungjawab," katanya. Beliau mencadangkan strategi komprehensif yang merangkumi "akauntabiliti yang lebih kuat untuk platform, mekanisme respons yang lebih pantas untuk kandungan berbahaya, dan literasi digital yang lebih baik dalam kalangan kanak-kanak dan ibu bapa".
Model Berinspirasikan Australia
Wathshlah mencadangkan pendekatan pelbagai lapisan yang diilhamkan oleh model lata Australia, bermula dengan pengisytiharan kendiri dan menggabungkan analisis tingkah laku untuk pengguna yang mungkin menyalahgambar umur mereka. "Jika sistem itu gagal, platform boleh mengenakan penelitian yang lebih ketat," katanya, sambil menegaskan rangka kerja inklusif mesti mengimbangi keselamatan dengan privasi.
Beliau turut menekankan bahawa apa-apa rangka kerja mesti menyeluruh, mengambil kira peringkat pra-pelaksanaan, pelaksanaan, dan pasca-pelaksanaan untuk mengenal pasti dan menangani potensi risiko.
