Apabila Formula 1 menderu kembali ke Sepang pada Oktober ini, ia bukan sahaja akan membawa masuk peminat baru tetapi juga jenama yang bercakap kepada kumpulan pengguna yang berbeza. Menurut Tengku Elena Tengku Mahamad, pensyarah pengajian komunikasi dan media di Universiti Teknologi Mara, sukan ini telah mengalami transformasi budaya yang ketara sejak Grand Prix Malaysia terakhir diadakan hampir sedekad lalu.
Kembalinya F1 ke Sepang
Bagi peminat tegar F1 di seluruh negara, berita kepulangan sukan ini ke Sepang pada Oktober lalu disambut dengan keterujaan yang tulen. Hampir sedekad sejak Grand Prix Malaysia terakhir, mereka yang membesar menonton hujung minggu perlumbaan di televisyen atau membuat ziarah ke Sepang merasakan seperti menyambut kembali sahabat lama. Namun, F1 yang kembali ini tidak sama dengan F1 yang meninggalkan Malaysia pada 2017.
Kereta masih laju dengan kejuruteraan yang luar biasa, dan setiap hujung minggu perlumbaan terus menampilkan yang terbaik dalam sukan permotoran. Namun di luar perlumbaan itu sendiri, sesuatu telah berubah secara senyap selama bertahun-tahun. Budaya sekitar F1 menjadi lebih terbuka, lebih terhubung, dan tanpa ramai menyedarinya, lebih mesra.
Peningkatan Peminat Wanita
Perubahan paling ketara ialah peningkatan jumlah wanita yang menjadi sebahagian daripada perbualan F1. Dahulu, perbualan F1 terasa eksklusif, dengan jangkaan tersirat bahawa untuk menjadi sebahagian, seseorang perlu memahami setiap butiran kecil tentang degradasi tayar, aerodinamik, strategi pengeluar, zon DRS, dan masa pit stop. Kini, wanita secara terbuka membincangkan F1 secara dalam talian, bukan secara santai tetapi dengan penuh semangat dan intelek.
Wanita kini membahaskan strategi perlumbaan di Threads, bertindak balas secara emosi terhadap sesi kelayakan di TikTok, menganalisis keputusan pasukan di X, mencipta suntingan F1 di Instagram, dan mempertahankan pemandu kegemaran mereka di pelbagai platform media sosial. Menurut laporan terkini, wanita kini membentuk kira-kira 42% daripada pangkalan peminat global F1, satu angka yang menunjukkan evolusi sukan ini.
Evolusi Budaya F1
Perubahan ini tidak berlaku secara tiba-tiba. F1 sendiri telah berkembang, mengubah cara orang ramai berhubung dengan sukan ini. Dahulu, F1 memasarkan dirinya melalui kelajuan, kecemerlangan kejuruteraan, dan kecanggihan teknikal. Kini, F1 menjadi lebih manusiawi dalam cara ia mempersembahkan dirinya. Orang ramai bukan sahaja menonton kereta berlumba di litar, tetapi mengikuti cerita, personaliti, persaingan, persahabatan, kekecewaan, dan detik-detik kerapuhan yang menjadikan sukan ini hidup secara emosi.
Pemandu kini tidak lagi wujud hanya di sebalik topi keledar dan penampilan media yang diurus dengan teliti. Peminat menyaksikan kekecewaan mereka melalui radio pasukan, jenaka mereka semasa temubual, interaksi mereka dengan mekanik, dan personaliti mereka di luar litar. Prinsipal pasukan dan jurutera menjadi tokoh yang dikenali dalam budaya F1 sendiri. Sukan ini terasa kurang jauh, dan mungkin aksesibiliti emosi ini telah mengubah siapa yang selesa mengambil bahagian dalam perbualan.
Peranan Media Sosial dan Jenama
Media sosial mempercepatkan transformasi ini dengan ketara. F1 hari ini tidak lagi terhad kepada hujung minggu perlumbaan sahaja. Perbualan berterusan lama selepas bendera penamat melalui meme, reaksi langsung, video ulasan, suntingan peminat, perdebatan dalam talian, dan komuniti yang dibina di sekitar pelaburan emosi bersama dalam sukan ini. Yang menariknya, F1 tidak semestinya mengubah inti sukan itu sendiri. Perlumbaan masih kompleks, kejuruteraan masih teknikal, dan strategi masih canggih. Apa yang berubah ialah suasana sekitar sukan dan cara audiens dijemput ke dalam dunianya.
Jenama kecantikan dan gaya hidup seperti Sephora dan Charlotte Tilbury kini terlibat dalam kerjasama berkaitan F1 dan inisiatif perlumbaan berfokus wanita. Kerjasama yang melibatkan Mickey Mouse dan Sanrio juga mencerminkan bagaimana budaya F1 telah berkembang melampaui imej tradisional yang sering dikaitkan dengan sukan permotoran. Dahulu, jenama tembakau dan alkohol menjadi tunjang tajaan F1, tetapi kini kerjasama ini terasa semula jadi kerana audiens sendiri bersifat multidimensi.
Masa Depan F1 di Malaysia
Apabila F1 kembali ke Sepang pada Oktober ini, peminat Malaysia akan berpeluang mengalami era baru sukan ini di tanah air. Bagi penyokong lama, ia adalah peluang untuk menghidupkan semula kenangan yang tidak pernah pudar, manakala generasi muda akan menyaksikan F1 di Sepang buat kali pertama. Tengku Elena berharap kepulangan ini bukan sekadar penampilan sekali sahaja. Sepang sentiasa menjadi salah satu litar terbaik F1, dan peminat Malaysia tidak pernah berhenti mencintai sukan ini. Mungkin Oktober ini akan mengingatkan dunia apa yang menjadikan perlumbaan di Malaysia begitu istimewa dan menandakan permulaan babak baru, di mana Sepang sekali lagi menjadi agenda tetap dalam kalendar Formula 1.
