Setiap tahun, rakyat Malaysia menyambut bukan sahaja bulan Ogos sebagai Bulan Kemerdekaan, malah sambutan berterusan sehingga 16 September. Namun, sejarah perundangan Tanah Melayu sebelum pendudukan Jepun mungkin kurang diketahui ramai.
Menurut penulis Hafiz Hassan, sebelum tahun 1942, Tanah Melayu terbahagi kepada tiga wilayah pentadbiran: (a) Negeri-Negeri Selat yang merangkumi Pulau Pinang (termasuk Seberang Perai) dan Melaka; (b) Negeri-Negeri Melayu Bersekutu iaitu Perak, Selangor, Negeri Sembilan dan Pahang; serta (c) Negeri-Negeri Melayu Tidak Bersekutu iaitu Johor, Kedah, Kelantan, Terengganu dan Perlis.
Pentadbiran Negeri-Negeri Selat
Negeri-Negeri Selat merupakan sebuah Jajahan Mahkota di bawah pentadbiran langsung British. Ia diketuai oleh seorang Gabenor serta mempunyai Majlis Eksekutif dan Perundangan. Sistem ini memberikan kuasa penuh kepada British dalam mentadbir wilayah tersebut.
Negeri-Negeri Melayu Bersekutu
Bagi Negeri-Negeri Melayu Bersekutu, kuasa British berdasarkan perjanjian dengan Raja-Raja Melayu yang dimeterai mulai tahun 1874. Perjanjian ini mengekalkan kedaulatan Raja di negeri masing-masing, tetapi mewajibkan baginda menerima nasihat seorang pegawai British (Residen) dalam semua hal pentadbiran kecuali hal ehwal Islam dan adat Melayu.
Menurut laporan Jawatankuasa Kerja 1946, perjanjian awal tidak mendefinisikan fungsi kerajaan persekutuan dan negeri. Majlis Persekutuan hanya ditubuhkan pada tahun 1909 melalui perjanjian tahun tersebut. Namun, kuasa perundangan Majlis tersebut hanya diperincikan pada tahun 1927 selepas perjanjian ditandatangani antara Pesuruhjaya Tinggi dan empat Raja Melayu.
Tiada perubahan perlembagaan selanjutnya sehingga pembaharuan yang dikaitkan dengan Sir Cecil Clementi diperkenalkan atas permintaan empat Raja tersebut. Antara pembaharuan itu ialah pembahagian fungsi persekutuan dan negeri yang gagal dilakukan oleh perjanjian awal, serta pemindahan beberapa jabatan kepada kawalan negeri.
Negeri-Negeri Melayu Tidak Bersekutu
Kedah, Kelantan, Terengganu dan Perlis berada di bawah perlindungan British pada tahun 1909 apabila Siam menyerahkan hak ke atas wilayah tersebut kepada Britain. Melalui siri perjanjian, seorang Penasihat British dilantik di setiap negeri tanpa kuasa eksekutif.
Johor pula telah menyerahkan kawalan hal ehwal luar negerinya kepada Britain melalui Perjanjian 1885. Baru pada tahun 1914, perjanjian dimeterai dengan Sultan Johor untuk melantik seorang Penasihat Am British.
Di negeri-negeri ini, kuasa eksekutif terletak pada kerajaan negeri tempatan yang dijalankan oleh pegawai Melayu, diketuai oleh Menteri Besar. Sultan dan Majlis Negeri, yang dihadiri Penasihat, meluluskan dan menggubal semua undang-undang.
Kuasa Penyelaras dan Impak
Pihak berkuasa penyelaras tunggal bagi dasar dan pentadbiran seluruh Tanah Melayu ialah Gabenor Negeri-Negeri Selat, yang juga berperanan sebagai Pesuruhjaya Tinggi bagi Negeri-Negeri Melayu. Beliau menguruskan pentadbiran Negeri-Negeri Selat secara langsung, melaksanakan kuasa di Negeri-Negeri Melayu Bersekutu melalui Residen British dan Setiausaha Persekutuan di Kuala Lumpur, serta berada di belakang Penasihat British di Negeri-Negeri Melayu Tidak Bersekutu.
Perbezaan bentuk pentadbiran antara Negeri-Negeri Melayu Bersekutu dan Tidak Bersekutu memberi harapan kepada British untuk menyatukan kedua-dua entiti tersebut ke arah persekutuan yang lebih luas, sebagai langkah penting menuju pemerintahan sendiri bagi seluruh wilayah. Bagaimanapun, hasrat ini terhenti apabila Jepun menduduki Tanah Melayu pada tahun 1942.
