PETALING JAYA: Tiga kumpulan masyarakat madu telah menggesa kerajaan supaya memastikan semakan parlimen terhadap Rang Undang-Undang Kebebasan Maklumat (FOI) 2026 menghasilkan penambahbaikan yang bermakna, memberi amaran bahawa proses itu tidak boleh menjadi cara untuk melengahkan reformasi yang sudah lama ditunggu.
Kumpulan madu sambut baik rujukan ke jawatankuasa pilihan
ARTICLE 19, Pusat Kewartawanan Bebas dan Pusat Membanteras Rasuah dan Kronisme menyambut baik keputusan untuk merujuk rang undang-undang itu kepada jawatankuasa pilihan khas selepas bacaan pertama di Dewan Rakyat semalam, berikutan kritikan terhadap kelemahan yang jelas.
Bagaimanapun, dalam satu kenyataan bersama, mereka berkata semakan itu hanya akan bermakna jika ia telus, inklusif dan terbuka kepada pindaan rang undang-undang secara keseluruhan. Mereka menyeru supaya jawatankuasa itu bersifat dwipartisan, serta mempunyai kepelbagaian jantina dan perwakilan dari Semenanjung Malaysia, Sabah dan Sarawak.
Proses semakan perlu libatkan pihak berkepentingan
Kumpulan itu juga menyeru jawatankuasa untuk melibatkan diri dengan pertubuhan masyarakat madu, ahli akademik dan pihak berkepentingan lain sebagai sebahagian daripada proses semakan yang terbuka dan partisipatif. “Ini harus termasuk panggilan lanjut untuk penyertaan awam dan penerbitan semua penyerahan bertulis, jadual mesyuarat, dan proses perbincangan jawatankuasa pilihan sedapat mungkin, tertakluk hanya kepada kebimbangan kerahsiaan yang sah,” kata mereka.
Mereka berkata rang undang-undang itu juga harus dibandingkan dengan standard antarabangsa hak untuk maklumat dan Perkara 10(1)(a) Perlembagaan Persekutuan. Mereka menyeru draf pindaan rang undang-undang diterbitkan sebelum laporannya dimuktamadkan, untuk membolehkan pihak berkepentingan memberi komen mengenai pindaan yang dicadangkan.
Matlamat perbaiki rang undang-undang, bukan lengahkan reformasi
“Kami ingin menegaskan bahawa proses itu tidak boleh melengahkan perundangan secara tidak wajar; matlamatnya adalah untuk memperbaiki rang undang-undang, bukan menangguhkan reformasi selama-lamanya. Adalah penting untuk melaksanakan undang-undang FOI yang progresif berdasarkan prinsip bahawa rakyat yang berinformasi adalah penting untuk demokrasi yang berfungsi,” kata mereka.
“Rangka kerja FOI yang kukuh dan progresif memindahkan kuasa dari negara kepada rakyat, menggalakkan ketelusan maksimum, akauntabiliti dan penyertaan awam dalam tadbir urus, akhirnya mengukuhkan keyakinan rakyat terhadap kerajaan Madani,” tambah mereka.
Latar belakang Rang Undang-Undang FOI
Rang Undang-Undang FOI adalah percubaan pertama Malaysia untuk undang-undang kebebasan maklumat di peringkat persekutuan. Hanya Selangor dan Pulau Pinang telah menggubal undang-undang serupa di peringkat negeri, masing-masing pada 2011 dan 2012. Desakan untuk perundangan persekutuan bermula dari manifesto pilihan raya umum Pakatan Harapan 2022, yang berjanji Akta FOI yang akan mengehadkan Akta Rahsia Rasmi 1972.
Bagaimanapun, bentuk semasa rang undang-undang itu didakwa gagal mengiktiraf FOI sebagai hak perlembagaan dan tidak mempunyai 'ujian bahaya' yang memerlukan pihak berkuasa mewajarkan penahanan maklumat.
