Bekas presiden Persatuan Akauntan Bertauliah (ACCA) Malaysia, Khalid Ahmad, menyifatkan amalan kewangan yang terbongkar di Lembaga Tabung Haji (TH) sebagai skim Ponzi yang besar dan jahat. Menurutnya, perkara ini amat membimbangkan kerana TH bukan institusi pelaburan biasa, tetapi memegang amanah simpanan jutaan umat Islam yang berhasrat menunaikan haji.
Niat Menipu dan Skala Skandal
Khalid berkata, ia jahat kerana wujud niat untuk menipu, dengan menjadikan institusi itu kelihatan mengaut keuntungan. “Magnitud (skandal) ini berbeza kerana faktor Islam. Kesannya melampaui institusi dan menjejaskan psikologi rakyat Malaysia, umat Islam dan dunia,” katanya kepada FMT. Beliau menambah, kehilangan bukan sekadar kompas moral, tetapi iman dan kompas Islam.
Beliau menegaskan, pengarah TH perlu memahami makna amanah, dan amaran bahawa pelanggaran amanah melibatkan simpanan umat Islam memberi kesan luas terhadap institusi Islam. “Amanah, apabila tidak dilaksanakan, memerlukan hukuman yang paling berat.”
Tanggungjawab Lembaga Pengarah
Khalid berkata, lembaga pengarah tidak boleh melepaskan diri daripada keputusan kewangan pengurusan kerana mereka bertanggungjawab menuntut pendedahan yang betul dan mencabar pengurusan serta juruaudit apabila angka tidak sepadan. Kerugian sepatutnya jelas apabila pelaburan jatuh nilai, terutamanya aset seperti ladang yang dibeli pada harga jauh melebihi tanah berdekatan.
Beliau juga mempersoalkan pencapaian TH dalam pembangunan ekonomi Bumiputera walaupun memegang hampir RM100 bilion dalam deposit. “Di mana syarikat Bumiputera besar? Apa gunanya hampir RM100 bilion jika wang itu hanya diletakkan di syarikat lain? Kita tidak harus fokus semata-mata pada jumlah wang, tetapi pada bilangan minda hebat dan organisasi maju.”
Penemuan Suruhanjaya Siasatan Diraja
Suruhanjaya Siasatan Diraja (RCI) ditubuhkan pada 2021 untuk menyiasat pengurusan, operasi dan isu berkaitan aset TH dari 2014 hingga 2020. Laporannya siap pada Julai 2022 sebelum dinyahklasifikasikan dan dikeluarkan malam tadi. RCI mendapati TH menghadapi krisis kewangan serius pada 2017 dan menggunakan “akaun kreatif” untuk menyokong pembayaran hibah tinggi.
Menurut laporan, TH sepatutnya melaporkan kerugian RM1.4 bilion, bukan keuntungan RM3.4 bilion. Tindakan tatatertib terhadap lima pegawai kanan kemudiannya dikurangkan. Kejutan ini mendedahkan kelemahan tadbir urus dan pengawasan di TH yang memberi kesan kepada keyakinan pendeposit.
Kesan Terhadap Institusi Islam
Khalid menekankan, akibat skandal ini melampaui kerugian kewangan. “Ini sesuatu yang kita hilang – bukan sekadar kompas moral, tetapi iman dan kompas Islam.” Beliau berharap RCI akan membawa kepada pembaharuan serius dalam pengurusan TH dan institusi Islam yang lain, supaya amanah dijaga dengan sebaiknya.
