PETALING JAYA: Strategi Perikatan Nasional (PN) memilih untuk memainkan peranan sokongan dalam Pilihan Raya Negeri (PRN) Negeri Sembilan dilihat sebagai langkah bijak untuk meluaskan pengaruh di kubu tradisi Umno, di samping menjadi jaring keselamatan politik sekiranya kerjasama dengan Barisan Nasional (BN) tidak membuahkan hasil yang diharapkan.
Penganalisis politik dari Universiti Sunway, Wong Chin Huat, berkata pendekatan itu meletakkan PAS dan PN dalam posisi sebagai "penyelamat" dan "penyokong" kepada Umno, sekali gus mewujudkan situasi menang-menang untuk gabungan berkenaan.
Menurut Wong, sekiranya pakatan BN-PN menunjukkan prestasi cemerlang pada PRN itu, PAS boleh menuntut kredit kejayaan itu dan memperoleh hak untuk mengembangkan pengaruh ke kawasan tradisi Umno di bawah slogan perpaduan Melayu. Ini memberikan PAS ruang untuk mengukuhkan kedudukan tanpa perlu bersaing secara terbuka dengan Umno, sambil mengekalkan hubungan erat dalam kerjasama politik.
Menambah hujahnya, Wong berkata strategi ini bukan sekadar taktikal, tetapi juga defensif, kerana ia membolehkan PN mengelak daripada menjadi sasaran utama sekiranya kerjasama dengan BN gagal mencapai sasaran dalam pilihan raya.
Dengan pendekatan ini, PN boleh membina kehadiran di kawasan yang selama ini menjadi kubu Umno tanpa perlu bertanggungjawab sepenuhnya terhadap keputusan pilihan raya.
Strategi menang-menang untuk PAS dan PN
"Jika Umno cuba menyekat pengembangan PAS kemudian, ia akan dituduh tidak berterima kasih kepada PAS. Tetapi jika pakatan BN-PN menunjukkan prestasi buruk, PN dan PAS tidak boleh dipersalahkan kerana mereka hanya pasukan sokongan," kata Wong kepada pemberita.
Beliau menambah, naratif yang dibina itu mencerminkan kebijaksanaan politik presiden PAS, Abdul Hadi Awang, dalam merangka strategi yang memberi manfaat kepada kedua-dua pihak. PAS boleh memanfaatkan kerjasama ini untuk menempatkan diri sebagai komponen penting dalam kerjasama Melayu, manakala PN secara keseluruhannya mendapat perlindungan daripada risiko kekalahan.
Bagaimanapun, Wong memberi amaran bahawa strategi tersebut berpotensi menimbulkan geseran dalaman sekiranya Bersatu berjaya membuktikan keupayaan dan kekuatan pilihan rayanya sendiri. Sekiranya Bersatu dilihat mampu berdiri sendiri, tuntutan untuk peranan yang lebih besar mungkin timbul, dan ini boleh mencetuskan ketegangan dengan PAS yang kini mendominasi naratif perpaduan Melayu.
Jaring keselamatan politik untuk PN
Dalam pada itu, penganalisis Universiti Malaya, Tawfik Yaakub, berpandangan bahawa strategi peranan sokongan ini juga berfungsi sebagai jaring keselamatan dengan merendahkan jangkaan terhadap prestasi PN, khususnya di Negeri Sembilan.
"Strategi ini membolehkan PN memisahkan keputusan Negeri Sembilan daripada naratif kekuatan PN di negeri-negeri utara. Dengan kata lain, prestasi buruk di Negeri Sembilan tidak semestinya dilihat sebagai bukti pengaruh PN semakin merosot," katanya.
Tawfik menjelaskan, sekiranya keputusan pilihan raya nanti mengecewakan, PN boleh berhujah bahawa Umno dan BN merupakan pemain utama dalam kerjasama itu, manakala peranan PN hanya tertumpu kepada mobilisasi pengundi dan pemindahan undi. Ini mengurangkan tekanan politik terhadap PN untuk memikul tanggungjawab atas kegagalan, sekali gus memelihara imej gabungan itu di negeri-negeri lain, terutama di utara Semenanjung.
Ini penting kerana PN sering dikaitkan dengan kekuatan di negeri-negeri utara seperti Kelantan, Terengganu, dan Kedah, dan prestasi buruk di Negeri Sembilan tidak seharusnya menjejaskan persepsi terhadap gabungan itu.
Risiko dieksploitasi lawan dan cabaran dalaman
Bagaimanapun, Tawfik memberi amaran bahawa naratif sedemikian boleh dieksploitasi oleh Pakatan Harapan (PH). PH mungkin menuduh PN hanya mahu berkongsi kredit sekiranya kerjasama BN-PN menang, tetapi cuba mengelak daripada bertanggungjawab sekiranya kalah. Tuduhan seperti ini boleh menjejaskan kredibiliti PN di mata pengundi yang melihatnya sebagai sebuah gabungan yang tidak konsisten.
Selain itu, kata beliau, strategi ini boleh menimbulkan persoalan dalam kalangan penyokong PN sendiri, khususnya mereka yang berada dalam Bersatu. Penyokong mungkin mula mempersoalkan sama ada PN telah menjadi sekadar "kumpulan sokongan" kepada Umno, dan ini boleh menjejaskan imej PN sebagai kerajaan persekutuan alternatif yang kredibel. Ketidakpuasan dalam kalangan penyokong boleh membawa kepada krisis keyakinan terhadap pimpinan PN.
Dalam jangka panjang, persepsi PN sebagai pemain sokongan mungkin melemahkan tuntutan gabungan itu untuk menjadi pemerintah alternatif. Pengundi mungkin melihat PN tidak mampu memimpin, sekali gus mengurangkan daya tarikan PN sebagai sebuah entiti pembangkang yang serius.
Kerjasama tidak rasmi BN-PN
Sebelum ini, Hadi dilaporkan berkata PN mengamalkan strategi meletakkan Umno di barisan hadapan pada pilihan raya Johor, manakala PN bertindak sebagai "pasukan sokongan" untuk menampung kelemahan. Pendekatan yang sama kini diteruskan dalam PRN Negeri Sembilan, menunjukkan ia menjadi corak tetap dalam kerjasama politik antara kedua-dua gabungan.
Bagi PRN Negeri Sembilan, BN dan PN telah menjalinkan kerjasama pilihan raya secara tidak rasmi, dengan BN bertanding di 25 kerusi negeri manakala baki 11 kerusi lagi ditandingi oleh PN yang diterajui PAS. Pembahagian ini jelas menunjukkan PN memberi keutamaan kepada Umno untuk menerajui kempen, sambil bersedia memainkan peranan menyokong dari belakang. Kerjasama tidak rasmi ini tidak mengikat secara rasmi, tetapi ia cukup untuk menyelaraskan strategi kempen kedua-dua pihak.
Dengan jumlah keseluruhan 36 kerusi negeri, keputusan PRN Negeri Sembilan akan menjadi ujian sebenar kepada keberkesanan strategi peranan sokongan yang digariskan PN. Ia juga akan menentukan sama ada pendekatan ini dapat mempertahankan pengaruh gabungan dalam jangka panjang, atau sebaliknya menjadi bumerang kepada PN apabila berdepan pilihan raya akan datang.
