Kekalahan teruk Perikatan Nasional (PN) pada Pilihan Raya Negeri (PRN) Johor 2026 berkemungkinan mempercepatkan lagi perpecahan dalam gabungan pembangkang itu, menurut penganalisis politik. Reevany Bustami dari Universiti Sains Malaysia (USM) berkata dalam keadaan sekarang PN mungkin tidak dapat bertahan, terutama apabila hubungan antara PAS dan Bersatu terus merosot.
Kegagalan di Johor Tanda Perpecahan
Menurut Reevany, keputusan pilihan raya di Johor boleh mempercepatkan perpecahan yang sememangnya sudah mula berlaku. PN bertanding di 33 kerusi, namun gagal memenangi sebarang kerusi. Semua parti komponennya tewas di kawasan yang ditandingi, iaitu Bersatu di 16 kerusi, PAS (11), MIPP (lima) dan Pejuang (satu).
Pensyarah di Pusat Penyelidikan Dasar dan Pengajian Antarabangsa USM itu berkata PN kini memerlukan barisan kepimpinan baharu, rakan gabungan baharu atau hala tuju politik yang berbeza jika mahu terus kekal relevan. “Pengalaman lalu menunjukkan bahawa parti atau gabungan politik yang berpecah lazimnya sukar untuk terus bertahan melepasi dua atau tiga pilihan raya sekiranya mereka gagal membina sokongan yang utuh,” katanya.
PAS Cari Rakan Baharu Ganti Bersatu
Pada 8 Jun lalu, PAS mengumumkan menamatkan kerjasama pilihan rayanya dengan Bersatu, walaupun kedua-duanya masih kekal sebagai rakan dalam PN. Kedua-dua parti tidak berkempen antara satu sama lain di PRN Johor, malah PAS mengarahkan ahli dan penyokongnya mengundi Barisan Nasional (BN) di kawasan yang tidak ditandingi PN.
“PAS mungkin mahu menunjukkan bahawa jika parti itu memberikan sokongannya kepada parti lain, parti tersebut boleh menang,” kata Reevany. Menurut beliau, kesediaan PAS untuk menyokong BN di Johor mungkin bertujuan mengukuhkan kedudukan parti itu sendiri, menghukum Bersatu atau menghalang parti tersebut daripada terus meluaskan pengaruhnya.
Reevany berkata PAS masih mempunyai sokongan Melayu yang kukuh dan setia, namun parti itu tidak mampu menjadi kuasa politik nasional secara sendirian. Katanya, PAS memerlukan rakan gabungan yang mampu menarik sokongan pengundi bukan Melayu dan bukan Islam sekiranya mahu membentuk kerajaan Persekutuan. “Sokongan daripada pengundi teras Melayu sahaja tidak mencukupi untuk membolehkan PAS menawan Putrajaya,” katanya.
Pandangan Penganalisis Lain
Sementara itu, penganalisis Francis Hutchinson dari ISEAS – Yusof Ishak Institute berkata keputusan pilihan raya itu seolah-olah menandakan berakhirnya hubungan antara PAS dan Bersatu. Menurut beliau, walaupun Johor tidak boleh dianggap mewakili keseluruhan Semenanjung Malaysia, keputusan tersebut tetap merupakan tamparan besar kepada gabungan pembangkang.
Beliau berkata Johor sememangnya merupakan medan yang sukar bagi PAS kerana peranan institusi diraja dalam hal ehwal agama serta pendekatan Islam negeri itu yang lebih tradisional. Hutchinson berkata PN sebelumnya banyak bergantung kepada sokongan PAS di kawasan Mersing serta penyokong Bersatu dan Muhyiddin Yassin di sekitar Pagoh. Namun, tiada kerjasama antara PAS dan Bersatu telah melemahkan jentera pilihan raya PN dengan ketara.
Menurutnya, PN mungkin masih memperoleh peratusan undi yang baik di beberapa kawasan, tetapi kedudukan di tempat ketiga menyebabkan sokongan tersebut gagal diterjemahkan kepada kemenangan kerusi di bawah sistem pilihan raya majoriti mudah. “Bilangan kerusi yang ditandingi PN yang agak terhad pada asasnya menunjukkan gabungan itu tidak mempunyai projek atau tawaran untuk membentuk kerajaan,” katanya.
Hutchinson turut berpandangan bahawa PAS dan Parti Wawasan Negara berkemungkinan akan membentuk satu wadah politik baharu, namun mereka dijangka berdepan cabaran logistik untuk membuat persiapan menghadapi PRN Negeri Sembilan pada 1 Ogos ini.
