PETALING JAYA: Semakan parlimen terhadap proses pelantikan pendakwa raya adalah perlu dan perlu dimasukkan dalam rang undang-undang pindaan perlembagaan yang bertujuan memisahkan peranan pendakwa raya dan peguam negara, kata kumpulan reformis dan penyelidik dasar.
Projek Sama dan Maha Balakrishnan dari Universiti Sunway berkata semak dan imbang adalah penting dalam melantik pendakwa raya, memandangkan kuasa luar biasa jawatan itu, termasuk kuasa tunggal ke atas pendakwaan jenayah.
Mereka berkata rang undang-undang semasa mencadangkan untuk memberikan Yang di-Pertuan Agong kuasa budi bicara untuk melantik pendakwa raya, berdasarkan syor Suruhanjaya Perkhidmatan Kehakiman dan Perundangan selepas berunding dengan Majlis Raja-Raja.
Mereka menyatakan kebimbangan bahawa rangka kerja pelantikan yang dicadangkan berisiko meletakkan proses itu sepenuhnya di luar pengawasan parlimen atau awam yang bermakna.
Ngeow Chow Ying dari Projek Sama dan Maha juga berhujah bahawa beberapa peruntukan perlembagaan menyokong keperluan semakan parlimen. Mereka memetik Perkara 39 Perlembagaan Persekutuan, yang memelihara kuasa parlimen untuk memberikan fungsi eksekutif kepada orang lain melalui undang-undang.
“Tanpa mekanisme semak dan imbang, cadangan kerajaan berisiko meletakkan pelantikan pendakwa raya di luar pengawasan parlimen dan kehakiman, satu situasi yang mungkin bertentangan dengan struktur asas perlembagaan.
“Akauntabiliti demokrasi, kedaulatan undang-undang, dan pengasingan kuasa adalah nilai perlembagaan asas yang mesti dilindungi secara aktif, bukan diserahkan secara senyap,” kata mereka dalam kenyataan bersama.
Dalam kenyataan yang disokong oleh profesional undang-undang, bekas hakim, dan ahli akademik, Ngeow dan Maha menjelaskan bahawa mereka tidak meminta Parlimen untuk melantik pendakwa raya. Sebaliknya, mereka meminta ahli parlimen memainkan peranan bermakna dalam menyemak proses pelantikan untuk mengagihkan akauntabiliti merentas institusi, dan mengurangkan risiko pengaruh tidak wajar ke atas orang yang akan menduduki salah satu jawatan paling berkuasa di negara ini.
Mereka menyeru ahli parlimen dari kedua-dua pihak untuk menolak sebarang rangka yang menggambarkan semakan parlimen terhadap proses pelantikan jawatan itu sebagai tidak mengikut perlembagaan, dan meminda rang undang-undang untuk memasukkan mekanisme semakan parlimen berstruktur sebagai sebahagian daripada proses pelantikan.
Menteri Pembaharuan Undang-Undang dan Institusi Azalina Othman Said berkata bulan lalu bahawa Putrajaya berharap dapat mencari “jalan tengah” untuk rang undang-undang itu sebelum Jun. Beliau berkata Putrajaya terus mengumpul pandangan daripada NGO, Jabatan Peguam Negara, dan parti politik sebelum membentangkan pindaan perlembagaan.
