PETALING JAYA: Satu kaukus rentas parti telah mencadangkan satu siri reformasi institusi untuk mengukuhkan Dewan Undangan Negeri (DUN) di Malaysia, dengan menyatakan bahawa banyak DUN masih lemah dari segi ketelusan, pengawasan dan akauntabiliti.
Kekangan institusi di peringkat negeri
Kaukus Demokrasi Pelbagai Parti (Multi-Party Democracy Caucus) berkata bahawa reformasi telah berkembang di peringkat persekutuan dalam beberapa tahun kebelakangan ini, tetapi badan perundangan negeri masih terhalang oleh mekanisme institusi yang lemah walaupun peranan kritikal mereka dalam menyemak kerajaan negeri.
Dalam kertas dasar yang dilancarkan hari ini, ia mengesyorkan penubuhan jawatankuasa pilihan yang lebih kukuh dan lebih baik sumber dalam DUN untuk meningkatkan pengawasan terhadap eksekutif serta agensi negeri.
Walaupun sesetengah DUN telah memperluaskan sistem jawatankuasa mereka, ia berkata banyak jawatankuasa kekurangan dana dan kakitangan khusus, justeru mengehadkan keberkesanan mereka.
Ia mengesyorkan mewujudkan jawatankuasa pilihan khusus portfolio untuk menyelia exco negeri, serta jawatankuasa khusus untuk agensi negeri dan syarikat berkaitan kerajaan.
Komposisi kaukus rentas parti
Kaukus yang terdiri daripada 10 ADUN merentas jurang politik dari lima negeri ini dipengerusikan bersama oleh Hafidzah Mustakim (Amanah, Kota Lama, Kelantan) dan Andansura Rabu (PAS, Beserah, Pahang).
Ahli-ahli lain ialah presiden Muda Amira Aisya Abdul Aziz (Puteri Wangsa, Johor); Chan Chun Kuang (PKR, Semambu, Pahang), Wong Chai Yi (PKR, Simpang Pulai, Perak) dan Chua Wei Kiat (PKR, Rawang, Selangor); Salina Samsudin (Umno, Behrang, Perak), Asilah Zin (PAS, Limbongan, Kelantan), Rajiv Rishyakaran (DAP, Bukit Gasing, Selangor) dan Nurul Syazwani Noh (Bersatu, Permatang, Selangor).
Cadangan utama reformasi
Kaukus juga menyeru supaya jawatankuasa pilihan merangkumi ADUN kerajaan dan pembangkang, dan pengerusi Jawatankuasa Akaun Awam (PAC) negeri datang dari blok pembangkang. Ini bagi memastikan PAC dan jawatankuasa pilihan lain berfungsi sebagai semak dan imbang yang lebih berkesan terhadap kerajaan negeri yang berkaitan.
Untuk meningkatkan ketelusan, ia mencadangkan penerbitan keahlian jawatankuasa, jadual mesyuarat, laporan dan minit secara dalam talian, terutamanya kerana akses awam kepada maklumat sedemikian kini sangat berbeza antara negeri.
Kaukus berkata pelantikan ahli jawatankuasa juga harus dibuat lebih adil dengan membenarkan pencalonan dari parti politik, dan bukannya diserahkan kepada budi bicara menteri besar atau ketua menteri.
Ia menambah bahawa DUN harus bersidang lebih kerap untuk membolehkan penelitian yang mencukupi terhadap undang-undang, belanjawan dan pentadbiran kerajaan. Walaupun purata bilangan hari sidang DUN meningkat daripada sembilan hari pada 2021 kepada 12 pada 2023, ini masih jauh lebih rendah daripada Dewan Rakyat yang 80 hari, katanya.
Kaukus juga mengesyorkan mengiktiraf secara rasmi jawatan ketua pembangkang negeri dan menyediakan sokongan institusi serta kemudahan yang setara dengan yang diberikan kepada exco negeri.
Ia juga menyeru reformasi kepada peruntukan kawasan, mencadangkan formula undang-undang berdasarkan jumlah pengundi yang digabungkan dengan pelaporan awam mandatori, bagi memastikan pengagihan dana yang adil dan telus oleh kerajaan negeri.
