Iman, Peraturan dan Realiti Asia: Pengajaran dari India dan China untuk Malaysia
Perdana Menteri Anwar Ibrahim telah mengingatkan tentang pentingnya rumah ibadat dibina di tapak yang diluluskan secara sah, dengan merujuk kepada pengalaman India dan China. Beliau menekankan bahawa penguatkuasaan mesti tegas tetapi berhemah, mencerminkan norma serantau di Asia.
Perbandingan Serantau: India dan China
Dalam ucapannya, Anwar menyatakan bahawa di negara seperti India dan China, tempat ibadat hanya boleh dibina di lokasi yang diluluskan secara undang-undang. Perbandingan ini bertujuan menunjukkan bahawa kedudukan Malaysia tidak terkeluar daripada amalan biasa di rantau ini. Peraturan yang memerlukan ruang suci mematuhi undang-undang tanah dan perancangan adalah standard di negara-negara yang mengambil berat tentang tadbir urus.
India: Undang-undang sebagai Perisai dan Medan Pertempuran
India telah melaksanakan Akta Tempat Ibadat pada tahun 1991 untuk membekukan sifat keagamaan tempat ibadat seperti pada masa kemerdekaan. Tujuannya adalah untuk mengelakkan pertikaian sejarah daripada merebak ke dalam perselisihan moden. Undang-undang ini bertujuan melindungi ketenteraman awam, tetapi India juga menunjukkan bagaimana pertikaian boleh beralih ke mahkamah dan politik. Penguatkuasaan sering dibentuk oleh politik tempatan, dan keputusan mahkamah tidak selalu menyelesaikan sentimen awam.
Pengajaran dari India adalah bahawa undang-undang mesti beroperasi dalam institusi yang dipercayai. Apabila orang ramai percaya bahawa penguatkuasaan dipengaruhi oleh tekanan politik, undang-undang yang baik pun sukar dilaksanakan. Selain itu, perlindungan warisan adalah penting, kerana banyak tapak mempunyai makna sejarah dan budaya di luar fungsi keagamaan mereka.
China: Ketenteraman melalui Kawalan Ketat
China mendekati isu ini dengan cara yang berbeza, memerlukan pendaftaran ketat organisasi keagamaan dan mengawal selia pembinaan dengan ketat. Struktur tanpa kebenaran jarang bertahan lama, dan negara ini melaksanakan pengawasan yang tegas ke atas penggunaan tanah dan aktiviti keagamaan. Pendekatan ini menghasilkan ketenteraman yang jelas, tetapi kosnya adalah ruang keagamaan yang sempit dan kuasa yang besar di tangan negara.
Malaysia bukan China, dan tidak sepatutnya mencontohi model itu. Ketenteraman yang dicapai melalui kawalan tegar mungkin mengelakkan kekacauan, tetapi ia juga boleh menindas kepercayaan. Namun, China menunjukkan bahawa kerajaan yang menguatkuasakan undang-undang tanah secara konsisten mengelakkan persepsi bahawa status suci mengatasi peraturan sivik.
Jalan Tengah Malaysia
Malaysia berada di antara kedua-dua pendekatan ini. Ia tidak membekukan sejarah dalam undang-undang seperti India, dan tidak memusatkan pentadbiran keagamaan seperti China. Sebaliknya, ia beroperasi dalam rangka kerja perlembagaan yang mengiktiraf Islam sebagai agama Persekutuan sambil melindungi hak agama lain.
Keseimbangan ini memerlukan disiplin. Amaran Anwar tentang struktur tanpa kawalan menangani kebimbangan sebenar. Apabila tapak tidak rasmi berkembang tanpa kelulusan, pihak berkuasa kehilangan pengawasan, pemilik tanah kehilangan kejelasan, dan komuniti kehilangan kebolehramalan.
Langkah-langkah untuk Penguatkuasaan Berkesan
Malaysia boleh berjaya jika ia menggabungkan standard tegas dengan proses yang telus. Berikut adalah beberapa cadangan:
- Kriteria Pematuhan yang Jelas: Kerajaan persekutuan harus menentukan kriteria pematuhan dengan jelas dan menerbitkannya. Komuniti perlu memahami penanda aras seperti hak milik tanah, standard keselamatan, dan kelulusan perancangan.
- Pengendalian Kes Jangka Panjang: Kes-kes lama harus ditangani berbeza daripada pelanggaran baru. Sejarah tidak menghalalkan ketidakundangan, tetapi ia membentuk konteks. Tapak yang telah wujud selama 100 tahun memerlukan pengendalian berhati-hati, bukan penyingkiran mendadak.
- Penilaian Warisan: Penilaian warisan mesti memainkan peranan utama. Beberapa kuil mewakili perjalanan pekerja ladang, pedagang, dan pendatang yang membina Malaysia moden. Merobohkan tapak sedemikian tanpa kajian menghapuskan sebahagian daripada kisah negara.
- Konsistensi dalam Penguatkuasaan: Majlis tempatan mesti mengaplikasikan standard secara konsisten. Kuil di satu daerah tidak boleh menghadapi tindakan yang lebih keras daripada struktur serupa di tempat lain. Penguatkuasaan yang tidak sekata menimbulkan syak wasangka.
Mengapa Perbandingan Serantau Penting
Dengan merujuk kepada India dan China, Anwar telah membingkai semula perdebatan. Beliau mengingatkan rakyat Malaysia bahawa ibadat yang dikawal selia adalah normal di Asia. Ruang suci tidak berada di luar ketenteraman sivik di mana-mana sahaja di rantau ini.
Perbandingan ini juga mengurangkan reaksi emosi, menunjukkan bahawa memerlukan kelulusan undang-undang bukanlah permusuhan terhadap kepercayaan, tetapi sebahagian daripada tadbir urus. Namun, perbandingan juga memberi amaran terhadap ekstrem. India menunjukkan bagaimana pertikaian yang tidak diselesaikan boleh menjadi titik panas politik, manakala China menunjukkan bagaimana kawalan berlebihan boleh menyempitkan ruang untuk kepercayaan.
Kesimpulan: Kepimpinan yang Berhemah
Isu keagamaan menguji kematangan sebuah negara. Mereka menggerakkan ingatan dan identiti, mengundang oportunis untuk membakar sentimen, dan menggoda kerajaan untuk bertindak pantas demi imej. Kepimpinan yang berhemah menentang godaan itu.
Jika Putrajaya menetapkan standard nasional yang jelas dan menuntut aplikasi yang konsisten, ia akan menstabilkan isu ini. Jika majlis mendokumenkan keputusan dan menerangkannya secara terbuka, syak wasangka akan pudar. India dan China menunjukkan bahawa kawal selia adalah normal, tetapi kepercayaan menentukan sama ada kawal selia itu berjaya.
Kekuatan Malaysia terletak pada masyarakat majmuk dan rangka kerja perlembagaannya. Rangka kerja ini sudah mengandungi jawapan: hak wujud dalam undang-undang; undang-undang wujud untuk melindungi hak. Standard tegas, pelaksanaan berhati-hati, dan layanan sama rata. Itulah jalan tengah, dan dalam rantau di mana agama sering bertembung dengan politik, jalan tengah bukanlah kelemahan, tetapi kebijaksanaan.
